Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային ցնցում, որի հեղինակը Քպ-ն է և նրա հակաժողովրդական խմբակը. Հրայր Կամենդատյան

Ալեն Սիմոնյանը պնդում է, որ գազի սակագինը բարձրացնելու դեպքում ՀՀ դուրս կգա ՀԱՊԿ-ից և ԵԱՏՄ-ից։

Հասկանալի բառերով հիմա կբացատրեմ, թէ դա ինչ հետևանքներ է ունենալու։

Գազի սակագնի կտրուկ բարձրացումը 177-ից մինչև 600 ԱՄՆ դոլար (ավելի քան 3.3 անգամ) կառաջացնի շղթայական ռեակցիա տնտեսության բոլոր ճյուղերում։ Սա ոչ միայն էներգակիրների թանկացում է, այլև արտադրական ինքնարժեքի հիմնարար փոփոխություն։

Ահա թե ինչպես դա կանդրադառնա ձեր նշած ոլորտների վրա.

1. Ջեռուցում և կոմունալ ծախսեր

Սա ամենաուղղակի հարվածն է։ Քանի որ բնակչության ջեռուցման հիմնական աղբյուրը բնական գազն է, տնային տնտեսությունների ծախսերը կաճեն համամասնորեն։ Մեկ տնտեսությունը 30000 դրամի փոխարեն կվճարի 90 հազար դրամ։

* Էլեկտրաէներգիա. Հայաստանում էլեկտրաէներգիայի զգալի մասն արտադրվում է ջերմային կայաններում (Հրազդան ՋԷԿ, Երևան ՋԷԿ), որոնք աշխատում են գազով։ Սա նշանակում է, որ գազի հետ մեկտեղ կթանկանա նաև լույսը։Լույսի ծախսը 25000 դրամի փոխարեն կկազմի 75000 դրամ։

* Աղքատության շեմ. Ցածր եկամուտ ունեցող ընտանիքների համար ջեռուցումը կդառնա անհասանելի շքեղություն, ինչը կբերի «էներգետիկ աղքատության» խորացման։

2. Հաց և սննդամթերք

Հացի արտադրության մեջ գազը հիմնական էներգակիրն է (վառարանների աշխատանքի համար)։

* Ինքնարժեք. Հացի գնի մեջ էներգակիրների բաժինը բավականին մեծ է։ Գազի նման աճը կարող է հանգեցնել հացի գնի 50-80% թանկացման։ Մեկ Հացի գինը կկազմի ներկա 270 դրամի փոխարեն 800 դրամ։

* Լոգիստիկա. Քանի որ ալյուրը և հացահատիկը տեղափոխվում են բեռնատարներով, որոնց մեծ մասն աշխատում է սեղմված գազով, տրանսպորտային ծախսերը նույնպես կգումարվեն վերջնական գնին։

3. Ջերմոցային տնտեսություններ (Լոլիկ և Ծաղիկ)

Սա այն ոլորտն է, որը կարող է կանգնել փլուզման եզրին, քանի որ ջերմոցների ինքնարժեքի մոտ 50-60%-ը կազմում է հենց ջեռուցումը։

* Մրցունակության կորուստ. Հայկական լոլիկն ու ծաղիկը կդառնան չափազանց թանկ թե՛ ներքին շուկայի, թե՛ արտահանման (հիմնականում Ռուսաստան) համար։ Թուրքական կամ իրանական ապրանքները, որտեղ էներգակիրներն ավելի էժան են, ամբողջությամբ կփոխարինեն տեղականին։

* Սեզոնայնություն. Ձմեռային ամիսներին ջերմոցների շահագործումը կդառնա տնտեսապես անիմաստ, ինչը կբերի մասսայական գործազրկության այս ոլորտում։

4. Տաքսի և տրանսպորտ

Հայաստանն աշխարհում առաջատարներից է մեքենաները սեղմված բնական գազով (ՄԵԳ) շահագործելու տեսանկյունից։

* Տաքսի ծառայություններ. Լիցքավորման կետերում գազի գնի կրկնապատկումը կամ եռապատկումը կստիպի վարորդներին բարձրացնել նվազագույն սակագինը։ 1 կմ-ի արժեքը կարող է կտրուկ աճել։Մինիմալը կկազմի 2000 դրամ։

* Հանրային տրանսպորտ. Այն ավտոբուսները, որոնք աշխատում են գազով, կամ պետք է սուբսիդավորվեն պետության կողմից, կամ ուղեվարձը պետք է բարձրանա (օրինակ՝ 100 դրամից դառնալով 200-250 դրամ)։

Ընդհանուր մակրոտնտեսական հետևանքներ

* Գնաճ. Ընդհանուր սպառողական զամբյուղը կթանկանա, ինչը կբերի դրամի գնողունակության անկման։

* Արտադրության անկում. Շատ գործարաններ, որոնք օգտագործում են գազ (օրինակ՝ շինանյութերի, ապակու արտադրություն), կարող են փակվել։

* Բյուջետային ճնշում. Պետությունը ստիպված կլինի հսկայական միջոցներ ուղղել սոցիալապես անապահով խավերին աջակցելու համար, ինչը կկրճատի ներդրումները ճանապարհաշինության կամ կրթության ոլորտներում։

Ամփոփելով՝ 600 դոլար սակագինը կնշանակի Հայաստանի տնտեսության կառուցվածքային ցնցում, որի հեղինակը Քպ-ն է և նրա հակաժողովրդական խմբակը։ Մենք պետք է հեռացնենք սրանց։

Հրայր Կամենդատյան, տնտեսագետ