Հայաստանում վաղուց պետք է ստեղծվեր բոլոր չափանիշներին համապատասխանող եւ պետական աջակցություն ստացող ազգային ավիափոխադրող, իսկ դա չի ենթադրում միայն ֆինանսական աջակցություն: Այս մասին հուլիսի 15-ին NEWS.am-ի հետ հարցազրույցում ասաց ավիացիոն խորհրդատու Նավիկ Խաչատրյանը:
Նա հիշեցրեց, որ բոլոր հաջողակ եվրոպական ավիափոխադրողները ժամանակին 100 տոկոսով պետական ֆինանսական աջակցություն են ստացել, որը տրամադրվել է տասնամյակներ շարունակ: «Կորոնավիրուսի ժամանակ դրանք հսկայական մասշտաբի ֆինանսական օգնություն են ստացել, քանի որ դա ապահովում է բազմամիլիարդանոց շրջանառություն, որը հարկվում է: Հայաստանը այն սակավաթիվ երկրներից է, որը անդամակցում է Քաղաքացիական ավիացիայի միջազգային կազմակերպությանը (ICAO), բայց չունի ազգային ավիափոխադրող:
Այս ցուցակն ընդգրկում է եւս 5-6 երկիր», – նշեց Խաչատրյանը: Ինչ վերաբերում է Air Arabia-ի հետ համագործակցությամբ ազգային ավիաընկերություն հիմնելու մտադրությանը, փորձագետը կարեւորեց Հայաստանի քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեի կողմից բաժնետերերի մասին տեղեկությունների ստացումը, դրանց ուսումնասիրությունը եւ, անհրաժեշտության դեպքում, Ազգային անվտանգության ծառայության եւ այլ մարմիններին հարցումներ ուղարկումը: «Դեռ միայն փաստաթուղթն է ստորագրվել: Աշխատանքի ամբողջ ծավալը դեռ առջեւում է: Ինչ վերաբերում է ազգային ավիաընկերության կառավարման 51 տոկոսը արտասահմանյան փոխադրողին փոխանցելուն, դա մի փոքր անհասկանալի է, քանի որ եթե ընկերությունը գալիս է ներդրումներ կատարելու մեր երկրում, ապա այն պետք է առաջնորդվի իր օրենքներով: Այսինքն՝ բազմամիլիոնանոց ներդրումներ կատարող ընկերությունը չգիտի՞ երկրի օրենքները: Սա, ամենայն հավանականությամբ, նշանակում է, որ լուծում կգտնվի: Չնայած ես այն դեռ չեմ տեսնում: Ազգային փոխադրողը վիրտուալ անվանում է, բայց իրականում դա ընկերություն է, որը վերահսկում եւ ձեւավորում է շուկան: Այսինքն՝ ընկերության այս կարգավիճակը վարչապետը չի որոշում, բայց այն ձեւավորվում է՝ ելնելով շուկայում այս ընկերության դերից», – ասաց փորձագետը:
Նա ասաց, որ 2019 թվականին դեպի Հայաստան եւ Հայաստանից ուղեւորափոխադրումների 95 տոկոսն իրականացրել են օտարերկրյա ընկերությունները, եւ միայն 5 տոկոսը` «Armenia»-ն եւ «Air Armenia»-ն: «Սա խոսում է այն մասին, որ տոմսերի վաճառքից շուրջ 500 միլիոն դոլար գնացել է արտերկիր: Այս տեսանկյունից կարելի է ողջունել ազգային ընկերության ստեղծումը, քանի որ ուղեւորափոխադրումների մեջ հայկական ընկերությունների մասնաբաժինը կարող է հասնել 15-20 տոկոսի, ինչը տոմսերի վաճառքի հարկերի հավաքագրումը կբարձրացնի մինչեւ 20 մլն դոլար: Բացի այդ, կստեղծվեն նոր աշխատատեղեր՝ միջին աշխատավարձից կրկնակի բարձր աշխատավարձով: Ինչ վերաբերում է ընդհանուր ուղեւորահոսքին, այլ երկրների համեմատ ցածր ցուցանիշները խոչընդոտ չեն ավիացիայի զարգացման համար: Ամենակարեւորն այն է, որ ընկերությունը հնարավորություն ունենա շահույթ ապահովել», – պարզաբանեց Խաչատրյանը:
Փորձագետը կասկածելի համարեց լոուքոսթերների գործունեությունը, քանի որ դրանք գործնականում չեն համագործակցում ոչ մեկի հետ, դրանց սնանկացման ռիսկը մեծ է, ուստի Հայաստանի քաղավիացիայի կոմիտեն պետք է ուշադիր ուսումնասիրի նաեւ այս գործոնը: «Կարծում եմ, որ քանի որ ընկերությունը կթռչի նաեւ Եվրոպա, քանի որ թռիչքները կտեւեն ավելի քան 3 ժամ, ուղեւորներին անհրաժեշտ է ապահովել սնունդով, ինչը ցածր գնով ավիաընկերությունը չի կարող անել: Կարծում եմ, որ ընկերությունը կաշխատի «կիսալոուքոսթերի» սկզբունքի համաձայն, որից կշահեն նաեւ ՀՀ քաղաքացիները:
Ընդհանուր առմամբ, ողջունում եմ նախաձեռնությունը, քանի որ աշխատատեղեր են ստեղծվում, հնարավորություն ենք ստանում շահույթ ստանալ, եւ ստանում ենք նոր ինքնաթիռներ: Հարցեր է առաջացնում այն, որ ազգային ավիաընկերության կառավարման 51 տոկոսը փոխանցվել է օտարերկրյա ավիափոխադրողին, ինչպես նաեւ՝ ովքեր են բաժնետերերը: Լավ է, եթե չպարզվի, որ, օրինակ, Էրդողանի հարազատը մեկ ամիս առաջ գնել է դրա բաժնետոմսերը: Նույնիսկ եթե բոլոր բաժնետերերը հայ լինեին, միեւնույն է, անհրաժեշտ կլիներ ուսումնասիրել նրանց տվյալները: Եթե «լոուքոսթեր» լինի, դա վատ կլինի մեզ համար: Եթե ընկերությունն ունի բաժնետերեր, որոնք ինչ-որ կերպ կապված են Թուրքիայի հետ, ապա դա չի կարող անհանգստություն չառաջացնել: Պետական մարմինները պետք է դրան ուշադրություն դարձնեն», – եզրափակեց նա:
Հիշեցնենք, որ հուլիսի 14-ին Հայաստանի պետական հետաքրքրությունների ֆոնդի (ANIF) գործադիր տնօրեն Դավիթ Փափազյանը եւ «Air Arabia»-ի տնօրեն Ադել Աբդուլլահ Ալ Ալին համաձայնագիր են ստորագրել Հայաստանի նոր ազգային ավիաընկերության ստեղծման մասին: Ստորագրված համաձայնագրի համաձայն՝ նախատեսվում է ստեղծել անկախ համատեղ ընկերություն, որը կտեղակայվի «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանում:
