Մկրտիչ Խերանյան

Մկրտիչ Եղիշեի Խերանյան (օգոստոսի 10, 1899, Վան, Թուրքիա – հունիսի 27, 1970, Երևան, Հայկական ԽՍՀ, ԽՍՀՄ), հայ բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ, ԽՍՀՄ գրողների միության անդամ 1939 թվականից։

Կենսագրություն

Ծնվել է Արևմտյան Հայաստանի Վան քաղաքում։ Նախնական կրթությունն ստացել է տեղի ծխական, ապա Վարագա ժառանգավորաց և Հայկազյան կենտրոնական վարժարաններում։ 1915 թվականին գաղթել է Արևելյան Հայաստան և ընդունվել Էջմիածնի Գևորգյան ճեմարանը, որն ավարտելուց հետո, մինչև 1950 թվականը, հայոց լեզու և գրականություն է դասավանդել Էջմիածնի շրջանի և Երևանի տարբեր միջնակարգ դպրոցներում։ Մահացել է Երևանում։

Երկերի մատենագիտություն

Խնդություն (բանաստեղծություններ և պոեմներ), Երևան, Պետհրատ, 1938, 173 էջ։
Մեռնող գործիքները, Երևան, Պետհրատ, 1938, 19 էջ։
Արհեստ սովորող կատուն, Երևան, Պետհրատ, 1938, 19 էջ։
Մրգաստան, Երևան, Պետհրատ, 1939, 24 էջ։
Ծտի գուլպաները (հեքիաթ), Երևան, Պետհրատ, 1939, 23 էջ։
Մոկաց Միրզա (պոեմ), Երևան, Պետհրատ, 1939, 96 էջ։
Հեքիաթ դարբնի որդու և յոթ գլխանի վիշապի մասին, Երևան, Պետհրատ, 1940, 40 էջ։
Պոեմներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1955, 124 էջ։
Հազարան բլբուլ, Երևան, Հայպետհրատ, 1956, 59 էջ։
Սասնա տուն (դյուցազնավեպ), Երևան, Հայպետհրատ, 1958, 300 էջ։
Ով աշխատի, նա ուտի, Երևան, Հայպետհրատ, 1958, 8 էջ։
Դարբնի որդին, Երևան, Հայպետհրատ, 1959, 107 էջ։
Սովետահայ գրականության ընտիր էջեր։ Պոեզիա (գրքում տեղ են գտել նաև Մ. Խերանյանի գործերից), Երևան, Հայպետհրատ, 1960, 480 էջ։
Փունջ։ Սովետահայ մանկական գրականություն (ժողովածուում գործեր ունի նաև Մ. Խերանյանը), Երևան, Հայպետհրատ, 1961, 356 էջ։
Ծտի գուլպաները, Երևան, Հայպետհրատ, 1961, 12 էջ։
Շարմաշուղներ, Երևան, Հայպետհրատ, 1962, 151 էջ։
Շխոնց Միհրան, Երևան, Հայպետհրատ, 1963, 272 էջ։
Երկար, երկար մի ճանապարհ (վեպ), Երևան, «Հայաստան», 1965, 443 էջ։
Հեքիաթներ, պատմվածքներ, ոտանավորներ (ժողովածուում գործեր ունի նաև Մ. Խերանյանը), Երևան, «Լույս», 1967, 239 էջ։
Հազարան բլբուլ, Երևան, «Հայաստան», 1968, 136 էջ։
Զանգակներ (ժողովածուում գործեր ունի նաև Մ. Խերանյանը), Երևան, «Հայաստան», 1974, 160 էջ։
Արհեստ սովորող կատուն (մանկական բանաստեղծություններ), Երևան, «Սովետական գրող», 1980, 44 էջ։
Վաղը դպրոց ենք գնալու (ժողովածուում գործեր ունի նաև Մ. Խերանյանը), Երևան, «Լույս», 1982, 256 էջ։
Երկար-երկար մի ճանապարհ (վեպ, վիպակ), Երևան, «Սովետական գրող», 1983, 431 էջ։
«Ձայն տուր, ով ծովակ», վեպ, «Զանգակ-97» հրատարակչություն, 2000 թ., 384 էջ
Սասնա տուն, Երևան, 2005, 140 էջ:
Հազարան բլբուլ (բանաստեղծություններ, առակներ, հեքիաթներ), Երևան, 2007, 150 էջ:
«Մրգաստան», «Նշանակ» հրատարակչություն,Երևան-2009 թ.24 էջ
Շխոնց Միհրան, Ծուռ Վուսկուն, «Գրական Հայրենիք», 2013 թ., 207 էջ։
Սասնա տուն: Մոկաց Միրզա: Արա Գեղեցիկ և Շամիրամ, Երևան, 2014, 446 էջ:
«Հայ բանաստեղծները եղեռնի մասին» նվիրված Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցին ժողովածուում տպագրվել է «Աղաղակ» պոեմը, «Ծիծեռնակ» հրատարակչություն 2015 թ. 239 էջ։
Ցոլակ Կանթեղ «Լինեի….», Մկրտիչ Խերանյան (խաչբառեր, բառաշղթաներ, գաղտնագրեր, գլուխկոտրուկներ, գաղտնանկարներ, վիկտորինաներ) 2017 թ. հեղինակային հրատարակչություն, տպագրվել է «ՎՄՎ-Պրինտ» տպարանում
Մկրտիչ Խերանյան «Մանկական ժողովածու» («Բանաստեղծություններ», «Վագրը, եղջերուն և աղվեսը», «Ծտի գուլպաները», «Առակներ», «Մրգաստան», «Մեռնող գործիքները», «Արհեստ սովորող կատուն», «Մոծակների խնդրագիրը», «Ով աշխատաի նա ուտի») 2017 թ. հեղինակային հրատարակչություն, տպագրվել է «ՎՄՎ-Պրինտ» տպարանում
Մկրտիչ Խերանյան «Մանկական ժողովածու» («Արծիվն ու բուն», «Դարբնի որդին», «Հազարան Բլբուլ») 2017 թ. հեղինակային հրատարակչություն, տպագրվել է «ՎՄՎ-Պրինտ» տպարանում
Մկրտիչ Խերանյան «Արձակ էջեր», 2017 թ. հեղինակային հրատարակչություն, տպագրվել է «ՎՄՎ-Պրինտ» տպարանում
Երկար, երկար մի ճանապարհ… (վեպ), Երևան, «Նահապետ» հրատարակչություն, հրատարակվել է պետական պատվերով, 2018թ., 480 էջ։
Մարգարիտներ Վասպուրական հայ ժողովրդական բանահյուսության գանձարանից, «Նահապետ» հրատարակչություն, 2019թ.

Մրցանակներ և պարգևներ

ՀԼԿԵՄ Կենտկոմի և Լուսժողկոմատի կողմից հայտարարված մանկա-պատանեկան լավագույն երկերի կոնկուրսին Մ. Խերանյանի «Հազարան բլբուլ» պոեմն արժանացել է 3-րդ կարգի մրցանակի։

Հայաստանի Ազգային գրադարանը հայ գրականությանը մատուցած ծառայությունների, գրական վաստակի և թարգմանական գործունեության համար բանաստեղծ, արձակագիր, թարգմանիչ Մկրտիչ Խերանյանին հետմահու շնորհել է հայ առաջին տպագրիչ Հակոբ Մեղապարտի անվան հուշամեդալ։

Թոռնիկների հետ

Մ. Խերանյանը աշխատելիս

Հայոց լեզվի և գրականության քննությանը

Երիտասարդ գրողները Վարպետի հետ, 1938 թ. Ծաղկաձոր

Ավետիք Իսահակյանի մահվան լուրը

Եգիպտահայ ծաղրանկարիչ Ալ.Սարուխանի ցուցահանդեսի բացմանը 1952թ.