Ոչ մի փաստաթուղթ և ոչ մի ձեռքսեղմում չի կարող Հայաստանի համար խաղաղություն ապահովել»։ Այս մասին Երևանում «Արցախ. չլուծված հակամարտություն, վերադարձի իրավունք» միջազգային համաժողովում հայտարարեց ՀՀ նախկին արտգործնախարար Արա Այվազյանը։
«Ինչի՞ մասին էր Վաշինգտոնի օգոստոսի 8-ի համաձայնագիրը։ Հայտարարվել է, որ Հարավային Կովկասում խաղաղություն է հաստատվել և Արցախի հարցը փակվել է։ Բայց խոսքն ի՞նչ խաղաղության մասին է։ Եկեք անկեղծ լինենք. խաղաղություն չի կարող հաստատվել, երբ արտասահմանյան մայրաքաղաքում ժողովրդից գաղտնի խաղաղության մասին փաստաթուղթ է ստորագրվում, խաղաղություն չի կարող հաստատվել ԶԼՄ-ների համար արված ձեռքսեղմումներով։ Դա մի գործընթաց է, որի արմատները հիմնված են արդարության, վստահության և արժանապատվության վրա։
Երբ ես նայում եմ օգոստոսի 8-ի գործարքին, դրանց ամբողջական բացակայությունն եմ տեսնում։ Հայաստանում հարաբերական անդորրը փորձում են ներկայացնել որպես լիակատար խաղաղություն։ Բայց արդյոք վերքերը բուժվել են, և արդյոք տեղահանվածները վերադարձել են տուն։ Եթե մենք խաղաղություն ենք ուզում, պետք է ավելի խոր նայենք»,-հարց հնչեցրեց բանախոսը։
«Այստեղից երկրորդ հարցը. հնարավո՞ր է արդյոք փակել Արցախի էջը։ Ոմանք շտապեցին դրական պատասխան տալ՝ ասելով, որ ամեն ինչ ավարտված է և պետք է առաջ նայել։ Նրանց կարծիքով՝ տարածաշրջանը ձեռքից ձեռք է անցել և այլևս խոսելու բան չկա։ Մեզ ասում են, որ Արցախից հրաժարվելով կարող ենք պահպանել ՀՀ ինքնիշխանությունը և ապահովել նրա ապագան։ Սա ոչ միայն սխալ է, այլև պատմականորեն կույր և բարոյապես անընդունելի։ Չի կարելի զոհաբերել ժողովրդի մի մասին և խրախուսել ագրեսորին։ Մեզ առաջարկում են ոչ թե խաղաղություն, այլ հանցագործությանը մասնակցություն։ Մեզ առաջարկում են ընդունել ոչ միայն տարածքային, այլև հոգևոր պարտություն։ Մեր պատասխանը հետևյալն է. անհնար է ջնջել այն, ինչ գրված է արյունով ու զրկանքներով։ Արցախը ոչ թե տարածք է, այլ զոհաբերության և հաղթանակների պատմություն։ Այն ապրում է եկեղեցիներում ու հուշարձաններում, սրտերում ու հոգիներում։ Քանի դեռ չեն հարգվում արցախցիների պատմությունն ու իրավունքները՝ էջը փակված չէ», – ընդգծեց Այվազյանը։
Նրա խոսքով՝ Վաշինգտոնի համաձայնագիրը խրախուսել է ուժի կիրառումն ու Արցախի հուշարձանների ոչնչացումը։ Այն չի առաջարկել փոխհատուցում տեղահանվածներին, արդարություն՝ զոհերին և պատասխանատվություն չի սահմանել հանցագործների համար։ «Սա խաղաղություն չէ և այդ պատճառով էջը փակված չէ։ Մենք մեծ կորուստներ ունեցանք, բայց արդարության հասնելու գործիքներ կան. դրանք ազգային և միջազգային դատական ատյաններն են, որոնք ճանաչել և դատապարտել են տեղի ունեցածը։ Սա պետք է օգտագործել և Արցախին աջակցելու միջազգային ցանց ստեղծել։ Արձանագրել, որ տեղի ունեցածը էթնիկ զտում էր, դա կփոխի իրավիճակը։ Եկեք հիշենք պատմությունը. երբևէ արդյո՞ք ագրեսորի հետ խաղալը զսպել է նրան։ Ոչ, և պատմության օրինակները վկայում են այդ մասին», – ասաց նախկին արտգործնախարարը՝ հավելելով, որ իրական խաղաղության, կայունության և արժանապատիվ ապագայի հասնելու համար անհրաժեշտ է ամրապնդել տնտեսությունը և լուրջ ներդրումներ կատարել ԶՈւ-ում։
