Միջազգային իրավունքը սակարկության առարկա չէ. Լիլիթ Գալստյան

ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր, ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ Լիլիթ Գալստյանի երկրորդ ելույթը՝ ԵԱՀԿ ԽՎ 33-րդ վեհաժողովում։

«Հարգելի գործընկերներ,

Խաղաղության և արդարության քաղաք Հաագայում քննարկում ենք միջազգային հանրության կողմից ամենաշատ քննարկվող հարցերից մեկը՝ միջազգային իրավունքը։

Պետք է անկեղծ լինեմ․ իմ երկրում՝ Հայաստանում, այսօր շատերն են կասկածի տակ են դնում միջազգային իրավունքի հեղինակությունն ու, առհասարակ, միջազգային աշխարհակարգի հուսալիությունը։

Սակայն միջազգային իրավունքը մեկ օրում չէ խոցելի դարձել։ Այն ամեն անգամ կորցնում է իր հեղինակությունը, երբ իրավախախտումները մնում են անարձագանք, երբ քաղաքական նպատակահարմարությունը գերակայում է իրավական պարտավորություններին, և հատկապես այն ժամանակ, երբ նրա սկզբունքներն ու չափանիշները ընտրողաբար են կիրառվում։

Մեր ստանձնած պարտավորությունների և մեր կայացրած որոշումների միջև աճող վիհը պետք է բոլորին մտահոգի։

Ինչպե՞ս կարող ենք հավակնել լինել ժողովրդավարության, անվտանգության և խաղաղության պաշտպաններ, երբ շրջապատված ենք պատերազմներով, երբ երկակի չափանիշների քաղաքականություն վարելով՝ հրաժարվում ենք արձանագրել ակնհայտ խախտումները, իսկ ստանձնած պարտավորությունների և իրականության միջև անջրպետը շարունակաբար խորանում է։

Դժվար է խոսել համընդհանուր արժեքների և սկզբունքների մասին այնպիսի աշխարհաքաղաքական միջավայրում, երբ ամեն վայրկյան հենց այդ արժեքների շարունակական քայքայմանը ականատես ենք դառնում։

Լեռնային Ղարաբաղից ավելի քան 120,000 բնիկ հայերի բռնի տեղահանումը տեղի ունեցավ ոչ այն պատճառով, որ միջազգային իրավունք գոյություն չուներ։ Ադրբեջանի ագրեսիան և դրան հաջորդած էթնիկ զտումը բացահայտեցին մեր հավաքական արձագանքի և վերաբերմունքի չգոյությունը։ Վերջին վեց տարիների ընթացքում Ադրբեջանը բազմիցս անտեսել է միջազգային կոնվենցիաներն ու բանաձևերը, այդ թվում՝ Միջազգային դատարանների պարտադիր ուժ ունեցող որոշումները, որոնք պարտադրում էին Արցախի շրջափակման անհապաղ վերացում, տեղահանված բնիկ բնակչության անվտանգ վերադարձի ապահովում դատապարտում էին հայկական մշակութային ժառանգության շարունակական ոչնչացումը, ինչպես նաև Արցախի նախկին քաղաքական և ռազմական ղեկավարների նկատմամբ շարունակվող շինծու դատավարությունները։

Հարգելի՛ գործընկերներ,

Ավելի քան ակնհայտ է, որ միջազգային իրավունքի նկատմամբ վստահությունը խարխլվում է, երբ նրա սկզբունքներն ու կանոնները չեն պաշտպանվում, իսկ միջազգային ապօրինությունները մնում են անպատիժ, մատնվում լռության։

Վերահաստատենք, որ միջազգային իրավունքը սակարկության առարկա չէ, և ոչ էլ նրա սկզբունքներն՝ ընտրովի կիրառման առարկա։

Մեր սկզբունքներն այնքան են ամուր, որքան մեր կամքն ու պատրաստակամությունը՝ պաշտպանելու դրանք։

Հուլիս 8, 2026, Հաագա»։

ԵԱՀԿ ԽՎ 33-րդ վեհաժողովում երկրորդ ելույթիս անգլերեն տեքստը.

Dear colleagues,

In this city of peace and justice we are having a debate on one of the most discussed issues internationally.

I have to be frank, many in my country question the reputation of law and the credibility of the international order itself.

But international law does not weaken overnight. It is weakened every time violations go unnoticed. Each time political convenience prevails over legal obligation, or we apply standards selectively.

The growing distance between our commitments and the choices we make should concern us all.

How can we claim to be defenders of democracy, security and peace, when we are surrounded by wars, when by conducting a policy of double standards we are refusing to acknowledge violations, while the gap between the commitments and the reality is dramatically widening.

It is not easy to speak about the shared values and principles in a geopolitical environment when we are witnessing the continuous erosion of these very values.

The forced displacement of more than 120,000 indigenous Armenians from Nagorno-Karabakh did not happen because of the absence of international law. The aggression by Azerbaijan and the subsequent ethnic cleansing, revealed the inadequacy of our collective response. Over the past 6 years Azerbaijan has repeatedly ignored International Conventions and resolutions, including ICJ and IC Courts binding decisions for the immediate lift of the blockade, securing the safe return of the displayed native population, condemning the destruction of Armenian legacy, the ongoing sham trials of former political and military leaders of Artsakh.

Dear colleagues, it’s absolutely evident, credibility is eroded when it’s principles and regulations are not defended and violations are met with silence.

Let us reaffirm that international law is not negotiable, and shared principles are not optional.

Our principles are as strong as our willingness to defend them.

Thank you.

July 8, 2026 Hague