Դեպի Նորքի սբ. Սարգիս եկեղեցի՝ Արմեն Գրիգորյանի հոգեհանգստյան արարողության գնալիս՝ ես ինձ հարց էի տալիս. պետական որեւէ մասնակցություն կլինի՞ արարողությանը, որեւէ պաշտոնական անձնավորություն, հատկապես արդարադատության նախարարությունից կամ դատական համակարգից, թեկուզ մեկը, ծաղկեպսակով կամ առանց դրա, կմոտենա, ցավակցություն կհայտնի՞ Արմենի հարազատներին… Եթե լինի՝ ուրեմն ամեն ինչ դեռ կորած չէ, մարդկայնությունը իսպառ չի վերացել դեռ։
Մտածում էի ու միաժամանակ ես ինձ այպանում. մասնագիտական շեղվածությունը (deformation professional) շեշտվել է մեջս. ամեն ինչում սխալներ եմ փնտրում, հոռի երեւույթներն եմ ուզում նկատել։
Ներսում՝ եկեղեցում, ուր երգչախոմւբն էր հրեշտակաձայն երգում «Ի վերին Երուսաղէմ» շարականը, Արմենը պառկած էր դագաղում՝ մեղմ ժպիտը սառել էր դեմքին։ Դուրս եկա գավիթ, ապա բակ։ Մեծ բազմություն էր, գրեթե ողջ սերուցքը մեր պայքարող տղաների ու կանանց։ Մոտեցա լրագրողների խմբին ու հարցրեցի. նկատե՞լ են պաշտոնական որեւէ ներկայացուցչի։ Տարակուսած պատասխանեցին՝ որեւէ մեկին չէին նկատել։ Քիչ անդին կանգնած էր Արմենի իրավապաշտպանը՝ Ռուբեն Մելիքյանը ընկերների հետ։ Ի պատասխան հարցիս ասաց, որ եկեղեցում նկատել է մի դատավորի եւ համակարգից մի-երկու հոգու։ Սակայն, անմիջապես ավելացրեց, որ դրանք Արմենի ընկերներից են, եկել են վերջին հրաժեշտի։ Խոսակցության մեջ մտավ Ռուբենի կողքին կանգնած փաստաբան ընկերը, ջղային. «Դեռ չե՞ք հասկացել, թե ի՞նչ իշխանության հետ գործ ուեննք։ Չեք հիշո՞ւմ, որ էն ջահել կնոջը ու նրա դեռ չծնված երեխային վրաերթով սպանելուց հետո Նիկոլը ցավ անգամ չհայտնեց։ Նիոկլը թույլ կտա՞, որ որեւէ մեկը գա պաշտոնապես ցավակցություն հայտնելու։ Քանի՞ գլխանի են որ…»։
Չգիտեմ քանի գլխանի են եւ ընդհանրապես գուխ, գոնե մեկ գլուխ ունե՞ն։ Ախր Արմենի մահը հենց դատարանում պատահեց, իրենց հիմնարկի խցերից մեկում երկու ամիս նրան կալանքի տակ պահելուց հետո։ Դա համազոր է սեփական տանը պատահածի։ Քաղաքակիրթ երկրներում նման պատահարներին, եթե պատահահար համարենք մեր մոտ եղածը, կհետեւեր շղթայաձեւ հրաժարական, մինչդեռ Նիկոլստանում չի թույլատրվում հարգել նույնիսկ հայավարի ադաթները, բարոյական սկզբունքները։
Եվ այդպես էլ երեկ գեթ մարդ չգտնվեց, բարոյականություն, արժանապատվություն ունեցող գեթ մե՛կ մարդ, որը զանազաներ պետական պաշտոնը հասարակական պատասխանատվությունից։ Գեթ մեկ մարդ՝ որ հետեւեր Քրիստոսի «ոսկյա միջին» պատգամին՝ «Տվեք կայսրինը կայսրին եւ Աստծունը՝ Աստծուն»։
* * *
Երեկ, դագաղի մեջ, սառած ժպիտ կար Արմենի դեմքին։ Վերջին ժպիտը հայրենիքի համար զոհված հերոսի։ Ո՞վ ասաց, որ հերոսները միայն նրանք են, ովքեր զենքը ձեռքին են մեռնում։
ՀԱԿՈԲ ԱՎԵՏԻՔՅԱՆ
