«Սիրելիս, իմ սիրելի Իոսիֆ, ներիր ինձ այս նամակի համար, բայց ես այլևս չեմ կարող լռել: Ես պետք է քեզ ճշմարտությունն ասեմ… Ես վիրավորվել եմ ռազմաճակատում, ձեռքեր ու ոտքեր չունեմ, ես չեմ ուզում բեռ լինել քեզ համար, մոռացիր ինձ, մնաս բարով. քո Զինա»:
Նա չկարողացավ այդ նամակը գրել իր նշանածին վիրահատություններից և անքուն գիշերներից ընդամենը մի քանի ամիս անց… Ինչի՞ մասին էր մտածում հաշմանդամ երիտասարդ կինը այս տողերն ինքն իրեն թելադրելիս, կարելի է միայն կռահել։
Զինա Տուսնոլոբովան հանդիպել էր Իոսիֆ Մարչենկոյին 1941 թվականի գարնանը, սակայն երիտասարդ զույգը չհասցրեց գրանցել իրենց ամուսնությունը. Զինան պատերազմի առաջին օրերին Իոսիֆին ուղեկցեց ռազմաճակատ։ Ինքն էլ կամավոր մեկնեց 1942 թվականի հուլիսին՝ բուժքույրական դպրոցն ավարտելուց հետո։
Առաջին երկու մարտերում Զինան կրակի տակից դուրս է բերել 42 վիրավորի և սպանել 11 ֆաշիստի։ Այս սխրանքի համար աղջիկը պարգեւատրվել է «Կարմիր աստղ» շքանշանով։ Վորոնեժի ճակատում 8 ամսվա արյունալի մարտերի ընթացքում նա կրակի գծից տարհանել է 123 վիրավոր զինվորի և սպաների։
1943-ի փետրվարը նրա համար ճակատագրական էր։
Վիրավոր հրամանատարին փրկելիս աղջիկը ծանր վիրավորվեց։ Մեր հետախույզները, վերադառնալով գերմանական թիկունքից, հրաշքով լսեցին վիրավոր աղջկա խուլ հառաչանքը և դուրս բերեցին դաշտից։
Բժիշկները տասն օր պայքարեցին նրա կյանքի համար, բայց չկարողացան փրկել ցրտահարված ձեռքերն ու ոտքերը. գանգրենա էր սկսվել։ Ութ ծանր վիրահատություն, սարսափելի ցավեր…
Մի քանի ամիս անց աղջիկը հերթապահ բուժքրոջը թելադրեց իր վերջին նամակը Իոսիֆին, իսկ ինքը հիվանդասենյակից հիվանդասենյակ էր տեղափոխվում՝ խրախուսելու, քաջալերելու մյուս վիրավորներին:
Մի օր նա կոմսոմոլներին խնդրեց իրեն Ուրալմաշ տանել։
– Հարգելի ընկերներ։ Ես 23 տարեկան եմ։ Շատ եմ ցավում, որ ինձ հաջողվեց այդքան քիչ բան անել իմ ժողովրդի, իմ Հայրենիքի, Հաղթանակի համար։ Ես հիմա ոչ ձեռքեր ունեմ, ոչ ոտքեր։
Ինձ համար շատ դժվար է այսպես ապրել, -պատգարակին պառկած՝ ասաց նա աշխատողներին։ – Ընկերնե՛ր: Շատ, շատ եմ խնդրում, եթե հնարավոր է, իմ փոխարեն ամեն օր տանկի մի գամ պատրաստեք։
Մեկ ամիս անց ռազմաճակատ ուղարկվեց հինգ տանկ, որոնք բանվորներն արտադրել էին պլանից դուրս։ Մարտական մեքենաների կողքերին սպիտակ ներկով գրված էր՝ «Զինա Տուսնոլոբովայի համար»։
Սվերդլովսկի հիվանդանոցի գլխավոր վիրաբույժ Ն.Վ. Սոկոլովը խոստացավ,որ Զինայի համար ձեռքեր կպատրաստի։ Բայց Զինան հրաժարվեց. այդ վիրահատությունները չափազանց ցավոտ էին:
Բայց Իոսիֆից ստացված նամակը նոր ուժ տվեց նրան.
«Իմ սիրելի փոքրիկ, իմ սիրելի տառապյալ, ոչ մի դժբախտություն կամ փորձանք չի կարող բաժանել մեզ, չկա այնպիսի վիշտ, չկա այնպիսի տանջանք, որը կստիպի ինձ մոռանալ քեզ, սիրելիս:
Ուրախության և տխրության մեջ մենք միշտ միասին կլինենք: Ես քոնն եմ, քո Իոսիֆը: Եթե միայն կարողանայի հասնել հաղթանակի օրվան, եթե միայն կարողանայի վերադառնալ տուն, քեզ մոտ, սիրելիս, և մենք ապրեինք երջանիկ…
Այլևս գրելու ժամանակ չկա։ Մենք շուտով կանցնենք հարձակման: Ոչ մի վատ բան մի մտածիր։ Ես անհամբեր սպասում եմ քո պատասխանին: Համբուրում եմ քեզ անվերջ։ Ես քեզ շատ եմ սիրում, քո Իոսիֆ»։
Զինան հուզվեց և համաձայնեց բարդ վիրահատությանը:
Նրա ձախ ձեռքի ոսկորները մասնատվեցին և ծածկվեցին մկաններով՝ ստեղծելով երկու սեղմվող «մատներ»: Նա սովորեց այդ սարքած մատներով լվացվել, սանրել մազերը և վերցնել իրերը։
Աջ ձեռքի մնացած մասի համար ռետինե մանժետ պատրաստեցին, որի մեջ մատիտ էին մտցրել, և Զինան նորից սովորեց գրել։
Իոսիֆն ու Զինան ամուսնացան հաղթանակից անմիջապես հետո։ Նրանք ունեցան որդի՝ Վլադիմիրին, իսկ հետո ծնվեց նրանց դուստրը՝Նինան։ Զինաիդան սովորեց ինքնուրույն ճաշ պատրաստել, վառել վառարանը և նույնիսկ մանկական գուլպաներ կարկատել։
«Մայրիկին չէր թվում, թե ինքն ինչ-որ ֆիզիկական թերություն ունի, նա ապրում էր լիարժեք կյանքով», – հեռուստատեսային շոուներից մեկումպատմել է Նինան:
Իսկապես, Զինաիդա Միխայլովնան ոչ մի օր պարապ չի մնացել։ Աշխատել է որպես ռադիոհաղորդավարուհի, անընդհատ ելույթներ է ունեցել դպրոցներում և աշխատանքային կոլեկտիվներում, նամակներ ուղարկել Խորհրդային Միության տարբեր ծայրեր՝ սովորելով արմունկներով կառավարել գրիչը…
Իոսիֆ Մարչենկոն և Զինաիդա Տուսնոլոբովան մինչև կայնքի վերջ միսին ապրեցին, ունեցան իրենց երազած խնձորի այգին։ Երկուսն էլ Խորհրդային Միության Հերոսի կոչում ստացան։
