«Մենք կարծում ենք, որ 1975 թվականի քարտեզով ճանաչել միմյանց տարածքային ամբողջականությունը եւ այդ հիմքով սկսել դելիմիտացիայի աշխատանքները, ընդունելի լուծում է ՀՀ համար»,- Ազգային ժողովում 2022 թվականի պետական բյուժեի կատարողականի քննարկումների ժամանակ ասաց Արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանը։
Նշենք, որ այսօր հենց այս թեմայի վերաբերյալ Ադրբեջանի ԱԳՆ-ը հայտարարություն է տարածել «Նախ այն պահանջի հետ կապված, թե ինչի հիման վրա պետք է իրականացվի սահմանազատման գործընթացը, նշենք, որ, ինչպես Պրահայի, այնպես էլ Սոչիի հանդիպման ժամանակ արված հայտարարությունների համաձայն՝ սահմանազատումը պետք է իրականացվի տարածքային ամբողջականության և ինքնիշխանության փոխադարձ ճանաչման հիման վրա։ Որպես կանոն՝ այդ հայտարարություններում հղումներ են արվում ՄԱԿ-ի կանոնադրությանը և Ալմաթիի հռչակագրին՝ նշված սկզբունքների համատեքստում։ Հայկական կողմը քաջատեղյակ է, որ այս և մյուս հանդիպումներում որևէ քարտեզի հիման վրա սահմանազատման շուրջ պայմանավորվածություն ձեռք չի բերվել։ Միջազգային պրակտիկայի համաձայն, ի տարբերություն Հայաստանի, սահմանազատման գործընթացը, որը մինչ այժմ Ադրբեջանը իրականացրել է իր որոշ հարևանների հետ, իրականացվել է ոչ թե հատուկ ընտրված քարտեզի, այլ իրավական նշանակություն ունեցող բոլոր փաստաթղթերի վերլուծության և դիտարկման հիման վրա։
Միգուցե այս պրակտիկան կիրառվի նաև Հայաստանի նկատմամբ։ Կոնկրետ այս դեպքում հայկական կողմին ավելի ձեռնտու կլիներ սահմանազատման աշխատանքներ սկսելը, քան պնդել 1975 թվականի քարտեզի կոնկրետ հղումը»։
Փաստորեն, Ադրբեջանին 1975 թվականի քարտեզը ձեռք չի տալիս, բայց ՀՀ ընդդիմադիր պատգամավորներից Գառնիկ Դանիելյանն այսօր Աժ-ում բարձրաձայնեեց. «Ինչքանով մենք տեղյակ ենք, 1970-ականների թվականների քարտեզների մասին է խոսքը, որը բացարձակապես չի բխում ՀՀ շահերից։ Ադրբեջանին ձեռնտու քարտեզների հիման վրա եթե կատարվի այդ գործընթացը, մեզ համար կլինեն աղետալի հետեւանքներ»։
Գառնիկ Դանիելյանը նաեւ հարց ուղղեց Տիգրանաշենի ու Տավուշի գյուղերի վերաբերյալ. «Վերջին ասուլիսի ժամանակ ասվեց, որ այդ 86․6 հազար քկմ մեջ նաեւ մտնում են Տավուշի գյուղերը։ Արդյոք դուք ուսումնասիրե՞լ եք այն քարտեզները, որոնք խորհրդային ժամանակ կային ՀՀ-ում։ Եվ դուք տեղյա՞կ եք, որ 1920 թվականին, երբ Հայաստանը մտել է խորհրդային պետության կազմի մեջ, այդ տարածքներն ամբողջությամբ Հայաստանի Հանրապետության տարածքներն են եղել։ Հետագայում արդեն այդ տխրահռչակ անկլավներն են առաջ եկել։ Ադրբեջանն իրեն ճանաչել է որպես 1918-20 թվականների Ադրբեջանի իրավահաջորդը եւ որեւէ իրավունք չունի այդ գյուղերի ու տարածքների հետ կապված»։
Արարատ Միրզոյանը պատասխանեց, որ դեռեւս վերջնական պայմանավորվածություն չկա, թե որ քարտեզներով պետք է իրականացվեն սահմանազատման աշխատանքները։ «Բայց կա պարտավորություն եւ հանձնառություն՝ այդ աշխատանքներն իրականացնել Ալմաթիի հռչակագրին համահունչ։ Ո՞ր քարտեզով՝ պայմանավորվածություն չկա։ Նաեւ, որքանով ինձ հայտնի է, Քիշնեւում վերջին քննարկման ժամանակ Ադրբեջանի նախագահը առարկություն չի հայտնել 1975 թվականի քարտեզի վերաբերյալ։ Խոսքը այն քարտեզի մասին է, որի շուրջ ըմբռնում ու պատրաստակամություն կա՝ շարունակել աշխատանքները։ Ում՝ ինչն է ավելի ձեռնտու, այստեղ մենք կմտնենք ոչ միանշանակ դատողությունների տիրույթ։ Մենք կարծում ենք, որ 1975 թվականի քարտեզով ճանաչել միմյանց տարածքային ամբողջականությունը եւ այդ հիմքով սկսել դելիմիտացիայի աշխատանքները, ընդունելի լուծում է ՀՀ համար։ Բայց կոնկրետ քարտեզի վերաբերյալ համաձայնություն չկա»։
