ԵՐԵՎԱՆ-ՄՈՍԿՎԱ – Ռուսական թատրոնի եւ կինոյի դերասանուհի Սոֆյա Խանդամիրովան (ծն. 1991, Մոսկվա) վստահորեն համադրում է թատերական դպրոցը կինեմատոգրաֆիական բազմազանությանը: Մանկուց զբաղվել է երաժշտությամբ, ավարտել է երաժշտական դպրոցի դաշնամուրի դասարանը, 2013-ին՝ Շչուկինի անվան թատերական ուսումնարանը: 2013-2015 թթ. համագործակցել է «Ստանիսլավսկու էլեկտրոթատրոնի» հետ, հանդես գալով դասական եւ ժամանակակից երկացանկում: Նրա կինոդեբյուտը տեղի է ունեցել 2014-ին: Խանդամիրովան ակտիվորեն նկարահանվում է ժամանակակից մելոդրամաներում եւ թրիլերներում, գլխավոր դերեր է կատարել «Ինչպես բաժանվել միլիոնատիրոջից», «Կազակները», «Աննա Կարենինա. Վրոնսկու պատմությունը» (բեմադրիչ՝ Կարեն Շահնազարով) կինոնկարներում, «Ակումբ՝ ըստ հետաքրքրությունների», «Ինչպես էինք սիրում իրար», «Առանց Մենդելսոնի», «Ճակատագրի շրջադարձը», «Աննա Կարենինա» եւ այլ մինիսերիալներում:
–Հարգելի՛ Սոֆյա, որպես նոր սերնդի դերասանուհի՝ ինչպե՞ս եք գնահատում դերասանի արհեստը եւ արվեստը 21-րդ դարում:
-Չեմ կարծում, թե դերասանի արհեստն այժմ էականորեն տարբերվում է ավագ սերնդի դերասանների կատարածից: Քանի որ աշխատանքի հիմքը նույնն է: Ես նույնպես աշխատում եմ «իմ հոգուց՝ դեպի հանդիսատեսի հոգին» սկզբունքով: Միգուցե փոխվել է աշխատանքային արագությունը, քանի որ սերիալների նկարահանումների ժամանակաշրջանի ռիթմը լրիվ ուրիշ է: Եվ, իհարկե, փոխվել են նյութի որակը՝ սցենարները: Բայց դա առանձին թեմա է: Սա նման է մարաթոնի, երբ քիչ ժամանակ կա, երբեմն՝ ընդհանրապես չկա՝ վերլուծության կամ, առավել եւս, փորձի համար, բայց քո մեջ պետք է բազմաթիվ խնդիրներ պահես:
Բայց եթե սովորում ես աշխատել այդպիսի պայմաններում եւ այդ ռիթմով, դառնում ես «ունիվերսալ զինվոր», քեզնից ոչինչ դուրս չի մնում: Դա, իհարկե, թատերական բուհերում չեն սովորեցնում, այլ ձեռք ես բերում միայն փորձով:
Որքան շատ ես լինում նկարահանման հրապարակում, այնքան այդ հմտությունը կայանում ու զարգանում է: Արագ ռեակցիա, ինֆորմացիայի արագ մշակման ունակություն:
–Դուք շատ վառ եւ հիշվող արտաքին ունեք: Ինչպես հայտնի է, գեղեցկուհի Էլիզաբեթ Թեյլորը մի անգամ խաղացել է տգեղ կնոջ դեր եւ փայլուն է կատարել այն: Իսկ ձեզ երբեւէ վիճակվե՞լ է մարմնավորել նման հերոսուհու: Եթե ոչ, պատրա՞ստ եք ընդունել նման մարտահրավեր:
-Ձեր ասածը ճիշտ է՝ վառ ու հիշվող: Ես հանգիստ եմ վերաբերվում իմ արտաքինին: Իմ անհատականությունը հեռու է ժամանակակից գեղեցկության չափանիշներից: Ինչպես ասել է իմ ուսուցիչներից մեկը. «Սո՛նեչկա, քո դեմքը նախորդ դարից է»:
Ինձ համար հարցը նույնիսկ այն չէ՝ իմ հերոսուհին գեղեցի՞կ է, թե ոչ, այլ՝ պատմությունն ու կերպարն արդյո՞ք հետաքրքրական են: Ես չեմ ուզում խաղալ հիմար ու պարզունակ պատմություններում: Իմաստ ունի՞ արդյոք պատմությունը. ահա՛ գլխավոր հարցը: Կինոխցիկի առջեւ գտնվելն ու պարզապես տեքստ վերարտադրելն ինձ ուրախություն չի պատճառում: Ես արդեն մեկ անգամ նման զիջման գնացել եմ ինքս ինձ հետ եւ հասկացել եմ, որ այդպես երկար չեմ դիմանա: Նույնիսկ ուզում էի հեռանալ իմ մասնագիտությունից: Բայց ես սիրում եմ կինոն, եւ հիմա այլեւս զիջումներ չեն լինելու:
–Դուք մարմնավորել եք Բուլգակովի «Վարպետը եւ Մարգարիտայի» Մարգարիտային: Այս կերպարը եւ հենց գործը բազմաթիվ, երբեմն՝ հակասական մեկնաբանությունների առիթ է տալիս: Ինչպիսի՞ն էր ձե՛ր Մարգարիտան: Ո՞վ է նա ձեզ համար:
-Իմ Մարգարիտան ներկայացվել է ուսումնական թատրոնի բեմում, մեկ հատվածի մեջ: Փոքր աշխատանք էր, այդ պատճառով չեմ կարող ամբողջությամբ պատասխանել ձեր հարցին: Բայց ես շատ կցանկանայի մարմնավորել Մարգարիտային, կինոյում թե թատրոնում՝ կարեւոր չէ: Մարգարիտան ինձ համար կնոջ էությունն է՝ այն, թե ինչպիսի փոխակերպումների է ընդունակ նա սիրո համար:
–Դուք նկարահանվել եք «Քամու հիշողությունը» մելոդրամայում՝ ֆրանսիացի, թուրք եւ վրացի կինոգործիչների համատեղ նախագծում, գլխավոր դերում, որը կատարել եք թուրքերեն: Ինչպե՞ս եք տիրապետել այդ լեզվին:
-Իրականում մինչ այս նախագիծը մասնակցելը ես չգիտեի թուրքերեն: Ես միակ ռուսն էի այդ նախագծում եւ թուրքերեն սովորեցի զրոյից: Ի դեպ, գրեթե երեք ամիս անց արդեն հասկանում էի լեզուն եւ նույնիսկ բավական լավ շփվում կենցաղային մակարդակով: Զարմանալի պատմություն էր: Իմ հերոսուհու անունը Մարիամ էր, եւ իմ մեծ տատիկին նույնպես Մարիամ էին կոչում՝ Մարիա Վահանի Խանդամիրովա: Իսկ ֆիլմի ռեժիսորը՝ Օզջան Ալփերը, հայկական ծագմամբ թուրք է: Նա պատկանում է համշենահայերի համայնքին: Այս ֆիլմը ճակատագրական եղավ ինձ համար: Ես շնորհակալ եմ Աստծուն այդ փորձառության համար: Հասկացա՝ ինչ է նշանակում «մեծ կինո» եւ պատիվ ունեի մասնակցել դրան:
Ի դեպ, ֆիլմի գլխավոր հերոսը թուրքիացի հայ Արամն է՝ բանաստեղծ եւ լրագրող: Երկրորդ աշխարհամարտի ավարտին նա հարկադրված է լինում փախչել հայրենի վայրերից՝ խուսափելով գնդակահարվելու վտանգից: Կինոնկարը ներկայացնում է որոշ իրադարձություններ, որոնք Թուրքիան կցանկանար ջնջել իր պատմությունից: Արամն ուղևորվում է Վրաստան, և ճանապարհին նրան կրկին այցելում են հիշողություններ այն անցյալի մասին, որը նա երբևէ փորձել էր մոռանալ:
–Ձեր մասին գրում են, որ խուսափում եք հրապարակայնությունից եւ հազվադեպ եք խոսում անձնական կյանքից: Բայց այսօր կցանկանայի խնդրել՝ պատմել ձեր հայկական արմատների մասին: Խանդամիրյաններն արցախյան ազնվական տոհմ են: Հայ մշակույթի պատմության մեջ հայտնի է Շուշիի «Խանդամիրյան թատրոնը», որը 1891-ին հիմնադրել է Մկրտիչ Խանդամիրյանը: Այս եվրոպական տիպի թատրոնը դարձել է լեռնային քաղաքի կարեւոր մշակութային կենտրոնը, որտեղ հյուրախաղերով հանդես էին գալիս ռուսական եւ ուկրաինական թատերախմբեր: Ցավոք, 1905-ին կովկասյան թաթարներն այրել են թատրոնը: Ենթադրում եմ, դուք սերում եք այս գերդաստանից:
-Ինձ հայտնի է, որ իմ նախա-նախապապը՝ բժիշկ Վահան Ֆեռնանդի Խանդամիրովը, ապրել եւ աշխատել է Բաքվում: Ես նույնիսկ Բաքվի արխիվներում գտել եմ նրա ապրած փողոցի անունը, տան համարը եւ այցելության ժամերը: 1915-ին, տատիկիս պատմելով, նրանք փախել են Բաքվից: Վահանի կինը՝ Սոֆյան (ի դեպ, ինձ անվանակոչել են ի պատիվ նրա), իսպանուհի էր: Նրանք ծանոթացել են Գերմանիայում՝ ուսման ընթացքում: Վահանն ուսանել է բժշկություն, Սոֆյան՝ դեղագործություն: Սոֆյայի հայրն Իսպանիայում տնօրինել է դեղատներ, ընտանիքում եղել են երեք քույր: Մեր ազգականները փորձել են արխիվներից ավելին իմանալ նրանց ընտանիքի մասին, բայց ոչինչ չեն գտել: Միայն գիտենք, որ մեր իսպանացի նախապապի անունը եղել է Խուան դե Էլորսա:
–Քննադատների կարծիքով՝ ձեր դերասանական խաղը բնորոշվում է ներքին զսպվածությամբ, արտահայտչականությամբ եւ խորությամբ: Զգո՞ւմ եք արդյոք, որ ձեր հայ-իսպանական ծագումն ազդեցություն է թողել ձեր անհատականության եւ ստեղծագործական ոճի ձեւավորման վրա:
-Կարծում եմ՝ այո: Ինչպես ասում են՝ արյունը ջուր չի դառնում: Հայկական եւ իսպանական արյանն ավելացնեմ նաեւ կազակականը: Տատիկիս հայրը կուբանյան կազակ էր: Իմ ողջ զսպվածության հետ մեկտեղ՝ բավական պայթունավտանգ խառնվածք ունեմ: Շատ շարժուն նյարդային համակարգ, բայց՝ զուսպ:
–Եղե՞լ եք Հայաստանում կամ Իսպանիայում: Եթե այո, զգացե՞լ եք երբեւէ նախնիների կանչը:
-Չեմ եղել Հայաստանում, չեմ եղել Իսպանիայում, բայց Հայաստանի հանդեպ ավելի մեծ ձգտում եմ զգում: Հույս ունեմ՝ շուտով կհայտնվեմ այդտեղ: Հպարտ եմ, որ իմ երակներով հայկական արյուն է հոսում: Ուզում եմ ավելի շատ իմանալ իմ արմատների մասին…
ԱՐԾՎԻ ԲԱԽՉԻՆՅԱՆ
