Հունիսի 26-ին այս վերնագրով հոդված է հրապարակվել եգիպտոսյան «Ալմասրի Ալյոում» (Almasry Alyoum) թերթում: Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարար Հաքան Ֆիդանի այցը Մոսկվա 2026 թվականի հունիսի 15-ից 17-ը, որը կազմակերպվել էր նրա ռուս գործընկեր Սերգեյ Լավրովի հրավերով, պարզապես սովորական դիվանագիտական այց չէր, գրում է թերթը: Հանդիպման հենց ժամանակի ընտրությունն էր ընդգծում դրա հատուկ նշանակությունը. Ուկրաինայում շարունակվող զինված հակամարտությունը, Սեւ ծովում լարվածության սրման պահպանվող ռիսկերը, Սիրիայում Ասադի ռեժիմի անկումից հետո Մերձավոր Արեւելքում ուժերի հավասարակշռության փոփոխությունը, Հարավային Կովկասում նոր համաձայնությունները, ինչպես նաեւ էներգետիկ եւ ծովային անվտանգության հարցերը՝ Սեւ ծովից մինչեւ Հորմուզի նեղուց, կազմում են փոխկապակցված մարտահրավերների մի բարդ ամբողջություն:
Այցը տեղի ունեցավ ՆԱՏՕ-ի գագաթնաժողովից ընդամենը մի քանի շաբաթ առաջ, որը Թուրքիան նախատեսում է հյուրընկալել հուլիսի սկզբին: Սա այն դարձնում է յուրահատուկ ուղերձ՝ ուղղված ե՛ւ Մոսկվային, ե՛ւ Արեւմուտքին:
Մոսկվայի եւ Անկարայի միջեւ հարաբերությունները, ինչպես նշվում է հրապարակման մեջ, ո՛չ դաշինք են, ո՛չ էլ առճակատում, այլ շահերի բարդ հավասարակշռում, որում միահյուսվում են համագործակցությունը, մրցակցությունը եւ տարաձայնությունների պրագմատիկ կարգավորումը: Փոխգործակցության այս մոդելը դուրս է պարզ դիվանագիտական հռետորաբանությունից եւ թույլ է տալիս ավելի լավ հասկանալ, թե ինչու են ռուս-թուրքական հարաբերությունները կայունություն պահպանում նույնիսկ հիմնական հարցերի շուրջ լուրջ տարակարծությունների առկայության դեպքում: Չնայած պարբերական ճգնաժամերին ու լարումներին, երկու կողմերն էլ շարունակում են պահպանել երկխոսությունն ու աշխատանքային շփումները:
Անկարայի գլխավոր առավելությունը, նկատում է թերթը, նրա եզակի դիրքն է, որը չունեն եվրոպական շատ մայրաքաղաքներ: Այն ՆԱՏՕ-ի անդամ է եւ Արեւմտյան անվտանգության համակարգի մաս, բայց ընդսմին պահպանում է Մոսկվայի հետ հաղորդակցության ուղիղ եւ բաց ուղիներ:
Սա Թուրքիային հազվագյուտ հնարավորություն է տալիս միաժամանակ պահպանել կապը Կրեմլի, Կիեւի եւ արեւմտյան երկրների հետ՝ այն դարձնելով այսօր փոխադարձ վստահության ցածր մակարդակ ունեցող կողմերի միջեւ երկխոսության սակավաթիվ հարթակներից մեկը: Ավելի ու ավելի բազմաբեւեռ դարձող աշխարհում այս դերը դառնում է էական առավելություն Թուրքիայի համար՝ իր աշխարհագրական դիրքի եւ ռազմական ներուժի հետ մեկտեղ:
Ուկրաինական ճգնաժամը, հոդվածագրի վկայությամբ, այցի հիմնական թեման էր: Դիվանագիտական աղբյուրների համաձայն, Անկարան վերահաստատել է Ռուսաստանի եւ Ուկրաինայի միջեւ բանակցությունների նոր փուլ անցկացնելու իր առաջարկը: Քննարկված սեւծովյան անվտանգության եւ նավարկության ազատության, Մերձավոր Արեւելքի. Սիրիայի, էներգետիկ անվտանգության եւ Հորմուզի նեղուցի, տնտեսական շահերի հետ մեկտեղ այցի օրակարգում կարեւոր տեղ է հատկացված եղել մեր տարածաշրջանին, ներառյալ Հայաստան-Ադրբեջան գործընթացը: Տարածաշրջանը դարձել է կարեւոր աշխարհաքաղաքական խաչմերուկ, որը կապում է Ռուսաստանի, Թուրքիայի, Իրանի, Կենտրոնական Ասիայի ու Եվրոպայի շահերը: Չնայած երկու կողմերն էլ շահագրգռված են թույլ չտալ այս շրջանի բաց առճակատման գոտի դառնալը, բայց եւ նրանց միջեւ շարունակվում է մրցակցությունը առեւտրային ուղիների, տրանսպորտային նախագծերի եւ էներգետիկ ենթակառուցվածքների նկատմամբ ազդեցության ու վերահսկողության համար, ասվում է հոդվածում: Թուրքիան ձգտում է նաեւ դառնալ Հարավային Կովկասի առեւտրային ուղիների կարեւոր հանգույց: Ռուսաստանն իր հերթին հասկանում է, որ Անկարայի հետ երկխոսությունը նրան տրամադրում է ՆԱՏՕ-ի, Մերձավոր Արեւելքի եւ տարածաշրջանային շուկաների հետ կապի կարեւոր ուղի:
Այսպիսով, եզրակացնում է հեղինակը, Հարավային Կովկասում ռուս-թուրքական համակարգումը ոչ այնքան ռազմավարական շահերի մերձեցում է, որքան երկու երկրների միջեւ առկա մրցակցությունը կառավարելու մեխանիզմ:
Հաքան Ֆիդանի այցը Ռուսաստան, թերթի ձեւակերպմամբ, հաստատում է, որ Անկարայի եւ Մոսկվայի միջեւ համագործակցությունն արդեն երկրորդական դիվանագիտական ընտրանք չէ, այլ դարձել է ռազմավարական անհրաժեշտություն մի աշխարհում, որտեղ առաջատար տերությունների միջեւ վստահությունն աստիճանաբար թուլանում է:
Գ. Մ.
