«Խորհրդարանական ընտրությունների նախօրեին Հայաստանում նախընտրական արշավն ավարտվում է ուժեղ լարվածության մթնոլորտում»,- հունիսի 7-ին գրում էր ֆրանսիական Le Journal du Dimanche կիրակնօրյա թերթը: Խախտումներ, եկեղեցու հետ հակամարտություն եւ արտաքին միջամտություն. Հայաստանի ընտրություններում չափազանց շատ բան է դրվում խաղաքարտին, վերլուծում է Վանդեի (Ֆրանսիա – Գ. Մ.) ICES կաթոլիկ ինստիտուտի դասախոս Ռաֆայել Օկլերը: Քարոզարշավը, որն ըստ էության, սկսվել էր դեռ անցյալ ամռանը, չափազանց անհանգիստ է եղել, նշում է նա եւ ավելացնում, թե դա պատահական չէ. իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը հեռու էր (իր հաղթանակի հարցում) վստահ լինելուց, մտահոգության առիթ էին տալիս անցկացված որոշ հարցումները:
Ըստ հրապարակման, միայն մեկ շաբաթվա ընթացքում՝ մայիսի 8-ից 14-ը, «Արդար քվե» դիտորդական առաքելությունը (Հայաստան) գրանցել է ընտրական օրենսդրության 71 խախտում: Դրանց մեծ մասը վերաբերել է «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությանը՝ իշխանության եւ վարչական ռեսուրսների չարաշահման 16 դեպք, ատելության հրահրման ու բարոյական ճնշման 12 դեպք, ընտրարշավին երեխաների անօրինական ներգրավման 8 դեպք, ցցուն օրինակը՝ Արագածոտնի մարզում: «Արդար քվեի» դիտորդները, ինչպես նկատվում է, երկու անգամ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողով բողոքներ են ներկայացրել իշխող կուսակցության ու նրա ղեկավարի դեմ, բայց դրանք անտեսվել են:
Նշելով ընդդիմության եւ ոչ իր օգտին քվերակության վրա ազդեցություն ունենալու ընդունակ բոլորի նկատմամբ վարչապետ Փաշինյանի ճնշումների աճը, վերլուծաբանը մասնավորապես վկայակոչում է Հայաստանում եկեղեցու նկատմամբ հալածանքի մասին «Քրիստոնեական համերաշխություն» միջազգային կազմակերպության (CSI) զեկույցը, ըստ որի «նման պետական հալածանք չի նկատվել խորհրդային դարաշրջանից ի վեր»:
Խոսվում է, մասնավորապես, «այլախոհության» դեմ համացանցային պայքարում «ֆրանսիական հետախուզության գործուն աջակցության», Ադրբեջանի նախագահ Ալիեւի մայիսի 11-ի հայտարարության մասին՝ «Եթե իշխանության գան այլ ուժեր [Փաշինյանից բացի], հայ ժողովուրդը կտուժի», որով վերջինս, այլ կերպ ասած, «ատրճանակը դեմ էր արել ընտրողների քունքին»: Նշվում է նաեւ երկրում իշխանության փոփոխությունից ամբողջ ուժով խուսափել փորձած արտաքին ուժերի դերը, որոնք «վերջին մի քանի շաբաթներին անամոթաբար խառնվել են Հայաստանի նախընտրական գործերին»:
Անշուշտ հասկանալի է ռուսական լրատվամիջոցների խանդոտ վերաբերմունքը մեզանում այժմ տեղի ունեցող գործընթացներին: Դրանով հանդերձ, գուցե արժե նաեւ մեր երբեմն չափազանցված «եվրոոգեւորության» կողքին խորհել նրանց հնչեցրած որոշ մտքերի մասին էլ: «ԻնոՍՄԻ» էլեկտրոնային կայքն, օրինակ, որն արտասահմանյան լրատվամիջոցների հրապարակումները ներկայացնող լավ աղբյուր է, մեր ընտրությունների հաջորդ օրվա մի հրապարակման մեջ հետեւյալ բանաձեւումն է տալիս. «Երբ Արեւմուտքում ողջունում են ժողովրդավարական ընտրությունները հետխորհրդային այս կամ այն երկրում, դա նշանակում է, որ վերջինիս իշխանությունները կարողացել են ապահովել քվեարկության՝ ԵՄ-ին եւ ԱՄՆ-ին հարկավոր արդյունքներ: Այն, որ ընդդիմախոսներին հարյուրներով ձերբակալում են, ընտրական հանձնաժողովների ղեկավարներին ձերբակալում են հարկավոր արդյունք «նկարել» պատրաստ չլինելու համար, իսկ օրենքի խախտումների մասին ընդդիմության բողոքներն անտեսվում են, Արեւմուտքին չի հետաքրքրում: Կարեւորը ոչ թե ինչպեսն է, այլ ինչը»:
Հոդվածագրի պնդմամբ, Հայաստանն այժմ դրանում համոզվում է, բայց չի հանձնվում:
Հանրապետությունում արեւմտամետ ուժերը «չկարողացան լիակատար հաղթանակ տանել առողջ բանականության եւ օրենքի նկատմամբ»: Չնայած ԵՄ-ի կողմից 50 միլիոն եվրոյի «շտապ օգնությանը» եւ ֆրանսիական հետախուզական ծառայությունների ուղղակի միջամտությանը, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի «Քաղաքացիական հարթակը» (իրենց բառով) չկարողացավ հաղթահարել 50%-ի շեմը:
Հայաստանի ինտեգրումը Եվրոպային միֆ է, որը կփշրվի՝ բախվելով իրականությանը, գրում է բուլղարական «Տրուդ»-ը: Երկրին հրավիրում են խզելու կապերը իրական, գործող տնտեսական միության՝ Ռուսաստանի հետ՝ հանուն ԵՄ-ին ենթադրական անդամակցության, որի ժամկետը չափվում է սերունդներով, նշում է հոդվածի հեղինակը: Հայաստանի արտաքին առեւտրային շրջանառության 35 տոկոսն, ինչպես ասվում է, բաժին է ընկնում ռուսաստանյան շուկային: Հոդվածագրի արտահայտությամբ, քննություն չի բռնում նաեւ այն թեզը, թե Հայաստանն իր արտահանումները կվերաուղղի ռուսականից եվրոպական շուկա: Բերված տարբեր օրինակներից մեկով, ի մասնավորին, նշանավոր հայկական կոնյակը՝ ըստ մաքսային արժեքի պղնձից հետո երկրորդ խոշորագույն արտահանվող ապրանքը, գնում է Ռուսաստան եւ ԱՊՀ երկրներ՝ 80%-90% ծավալներով, մինչդեռ ԵՄ մասնաբաժինը կազմում է հազիվ 2-5%: Սա ճաշակի եւ սովորության հարց է, այլ ոչ թե քմահաճույքի: Հատկանշական է համարվում, որ երբ ԵՄ-ն հայ արտադրողներին ստիպեց հրաժարվել «կոնյակ» անվանումից, եվրոպական շուկայում դրա վաճառքը նվազեց ավելի քան մեկ քառորդով:
Նկատելով, թե Հայաստանի ապագան վաղուց դադարել է մեր երեքմիլիոնանոց հանրապետության ներքին գործ լինելուց ու դարձել է Մոսկվայի եւ Բրյուսելի միջեւ աշխարհաքաղաքական մեծ մրցակցության հերթական ճակատ, հեղինակը կարծիք է հայտնում, թե երկրի համար ամենախելամիտ տարբերակը չեզոք խաղացող եւ կամուրջ, այլ ոչ թե ճակատային գիծ լինելն է:
Իտալական «L՛Antidiplomatico» պարբերականը, նկատի ունենալով Եվրոպայի կողմից մեր երկրին «պարտադրվող», իր բնորոշմամբ՝ չակերտավոր «ժողովրդավարությունը», գրում է, թե Հայաստանը դրանով կբախվի երեք հնարավոր՝ վրացական, ուկրաինական կամ մոլդավական սցենարներից մեկին: Փաշինյանի կուսակցությունը, չհասնելով սահմանադրական մեծամասնության, մի շարք նախաձեռնությունների իրականացման համար, ըստ լրատվամիջոցի, ստիպված կլինի փնտրել շրջանցիկ ճանապարհներ:
ԳԵՂԱՄ ՄԿՐՏՉՅԱՆ
