«Իմաստ չունի ՄԱԿ-ի կլիմայական գագաթնաժողովին մասնակցել», Ադրբեջան չմեկնելու որոշման մասին հայտարարել է Պապուա Նոր Գվինեայի արտգործնախարար Ջասթին Տկաչենկոն՝ «Ժամանակի վատնում» որակելով COP 29-ը, երեկ հոկտեմբերի 31-ին ծանուցում է «Դոյչլանդֆունկը»: Նախորդ երեք տարիներին ձեռքբերում չի եղել, հիմնավորել է 462 840 քառակուսի կիլոմետր տարածք, 70 լեզվով եւ բարբառով խոսող 6 մլն բնակչություն ունեցող տնտեսապես աղքատ, կլիմայական փոփոխությունների վտանգների նկատմամբ խոցելի երկրի արտգործնախարարը:
Մարդիկ 29-րդ տարին անընդմեջ հույս են կապում, որ կլիմայական գագաթնաժողովը կօգնի փրկել աշխարհը՝ նախեւառաջ հեռանալով նավթի ու գազի արտահանումից: Ինչպե՞ս մերձենալ այդ նպատակի ֆինանսավորմանը, երբ որոշումը կայացվելու է նավթուգազ արդյունահանող Ադրբեջանում, որ 10 օրից երկու շաբաթով՝ նոյեմբերի 11-24-ը ՄԱԿ-ի Կլիմայական գագաթնաժողովը հյուրընկալող երկիրն է: Հնարավո՞ր է լավ արդյունք գրանցել, երբ այդ երկիրը հարստանում է նավթի, գազի արտահանման միջոցով, այն հումքի, որի այրումը նպաստում է ջերմաստիճանի բարձրացմանը, գրում է գերմանական «Ցայթը» հոկտեմբերի 29-ին՝ դիպուկ վերնագրելով հոդվածը՝ «Այց դիլերներին»:
«Ինչպես մեկ տարի առաջ՝ COP 28-ին, այնպես էլ 2024-ին ՄԱԿ-ի կլիմայի գագաթնաժողովի այս տարվա նախագահ Մուխթար Բաբաեւը նավթարդյունաբերության պաշտոնյա է: Կհաջողի՞ Բաբաեւը հավասարակշռել շրջակա միջավայրի պաշտպանությունն ու Բաքվի իշխողների նպատակները: Կհաղթահարի՞ նա այդ շպագատը», հոկտեմբերի 28-ին հարցնում է «Միջազգային քաղաքականություն» հանդեսի մեկնաբան Շթյոբերը՝ առավելաբար անդրադառնալով Բաբաեւի անցած ուղուն, եւ ծանուցում, որ սույն պաշտոնյային Ալիեւը վստահել է 5 անգամ գլխավորել Ադրբեջանի պատվիրակությունը ՄԱԿ-ի կլիմայի հարցերով գագաթնաժողովներին: Երբ միջազգային էներգետիկ ընկերությունների հետ «դարի գործարքի» շնորհիվ նավթի արտահանումը դարձավ Կասպից ծովում գտնվող երկրի եկամտի հիմնական աղբյուրը, SOCAR-ում պաշտոնավարող Բաբաեւի պաշտոնը բարձրացավ: 2007- 2010-ին նա բնապահպանական հարցերով փոխնախագահն էր, ըստ Wikileaks-ի հրապարակման, Բաքվում ԱՄՆ դեսպանատան հաղորդման, Բաբաեւը 2008 թվականի նոյեմբերին Ադրբեջանում հյուրընկալել է միջազգային բնապահպանական գագաթնաժողով, որի նմանը նախկինում չէր եղել: Նա ամերիկացի դիվանագետներին նկարագրել է, որ նպատակ ունի զարգացնել բնապահպանական իրազեկումը SOCAR-ում եւ երկրում՝ չհեռանալով նավթարդյունաբերության ընդլայնումից: Բաբաեւը հավատարիմ մնաց բնապահպանական խնդիրներին, երբ 2010 թվականին դարձավ խորհրդարանի անդամ, այդուհետ 2018-ին նշանակվեց բնապահպանության նախարար: «Միջազգային քաղաքականություն» հանդեսը հղում տալով Բաբաեւի՝ Guardian-ում հրապարակված հոդվածին, գրում է՝ « Նա Ադրբեջանը նկարագրում է որպես գլոբալ հյուսիսի եւ հարավի բազմազան ձգտումները վերստին միացնող կամուրջ: Թեմաներից մեկը զարգացող երկրների համար կանաչ տեխնոլոգիաների ֆինանսավորումն ու տրամադրումն է: Ադրբեջանի ղեկավարությունը նույնպես խիստ շահագրգռված է նման ներդրումներով, քանի որ նավթահորերը, ամենայն հավանականությամբ, կչորանան, իսկ Կասպիցում գազի արդյունահանումը բարդ եւ թանկ է, մինչդեռ քամին եւ արեւը հարուստ աղբյուր են էներգիա արտադրելու համար»: Ինչպես շարադրում է հետխորհրդային երկրների մասնագետ Զիլվիա Շթյոբերը վերոհիշյալ հանդեսի իր վերլուծության մեջ, Ադրբեջանի հաջորդ քայլը կլիմայի փոփոխությունից հատկապես տուժած երկրներին դրամական միջոցների հատկացումն է: Սա համապատասխանում է Բաքվի արտաքին քաղաքականությանը, քանզի հնարավորություն է տալիս հյուսիսի դեմ ներկայանալ որպես գլոբալ հարավի ջատագով: Բաքուն հատկապես ագրեսիվ է Ֆրանսիայի նկատմամբ, որին նա մեղադրում է նեոգաղութատիրության մեջ, մանավանդ որ Ֆրանսիայի կառավարությունը 2023 թվականին խոստացել էր ռազմական մատակարարում տրամադրել Հայաստանին»: Ծավալուն սույն վերլուծությունը նկատել է տալիս, որ «Ադրբեջանը չի ցանկանում CO2-ի արտանետումների կրճատման կոնկրետ թիրախներ նշել, եւ դրա համար պատճառներ կան: Թեեւ աշխատում են արեւային եւ հողմային էներգիայի կայանների կառուցման վրա, սակայն նաեւ ընդլայնում են գազի արդյունահանումն ու արտահանումը, ինչպես նշված է ԵՄ հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենի հետ 2022 -ին կնքված համաձայնագրով: Ադրբեջանական գազն այժմ ծածկում է ԵՄ կարիքների մոտ 5 տոկոսը»:
«Ադրբեջանը կոչ է անում գլոբալ զինադադար հաստատել համաժողովի ընթացքում, ինչը չափազանց հավակնոտ է՝ հաշվի առնելով Ուկրաինայի դեմ Ռուսաստանի պատերազմը եւ Մերձավոր Արեւելքում տիրող իրավիճակը: Բացի այդ, շաբաթներ շարունակ Հայաստանի հետ խաղաղության համաձայնագրի բանակցություններում առաջընթաց չկա, թեեւ Հայաստանի կառավարությունը հորդորում է ստորագրել առնվազն այն սկզբունքները, որոնք արդեն համաձայնեցված են, մինչդեռ Ալիեւն անընդհատ նոր պահանջներ է ներկայացնում
Հայաստանին», գրում է Շթյոբերը «Միջազգային քաղաքականություն» հանդեսում եւ հաղորդում, որ ադրբեջանցի գիտնական, խաղաղության ակտիվիստ Բահրուզ Սամադովին վերջերս կալանավորել են դավաճանության մեղադրանքով: Պատճառը, ի թիվս այլոց, հայաստանցի խաղաղասերների հետ շփումներն են նաեւ:
Մինչ նոյեմբերի 11-ը քանի՞ երկիր Օվկիանիայի Պապուա Նոր Գվինեայի նման կհրաժարվի մասնակցել Բաքվի գագաթնաժողովին կամ՝ ավելի ստույգ՝ ոճրագործի արդարացմանը, դեռ կտեսնենք:
ԱՆԱՀԻՏ ՀՈՎՍԵՓՅԱՆ
