Ազգերն ու ժողովուրդներն աշխարհի վրա շուկայի օրենքով են ապրում։ Քթածակ ունեցողները հաջողում են, երկիր զարգացացնում, անճարները՝ ունեցածն էլ սրան-նրան բաժին անում։
Ակսել Բակունցի ծննդյան օրն է, ու միտքս Լոռվա ձորից կտրեց-հասավ Սյունյաց վեհ լեռներին։ Նախորդ տարվա ամռան շոգ օրերից մեկը հիշեցի, երբ Բակունցի հայրական տան բակում սուրճ վայելելիս աչքս նրա նանի տաշտին ընկավ, ու ինքս ինձ հարց տվեցի․ «Տեսնես քանի՞ մարդու է հաց տվել էս տաշտը»։
Շուկայի սեմիոտիկ փիլիսոփայությանը գրականության մեջ առաջին անգամ Բակունցի «Կյորես»-ում հանդիպեցի։ 20-րդ դարի սկզբում արձակի «հունը փոխած» ու գրական արարք բերած գրողը, կարծում եմ, պատահական չի հաճախ անդրադառնում «շուկա» երևույթին․ այստեղ է, որ մարդիկ բերում, ցուցադրում են՝ ինչ ունեն, ինչ են առաջարկում։ Գովում են ապարանքի որակը, սակարկում, գին առաջարկում, ի վերջո համոզում, որ իրենց ունեցածն ամենալավն է։
Շուկայի կանոնը նաեւ մոլորակի ուղեծրից դուրս է գործում։ Եթե որեւէ ազդակ չես տալիս Տիեզերքին (դեռ չեմ ասում՝ աշխարհին), պայքարելու փոխարեն, ամեն վայրկյան ատելություն ես ցանում։ Եթե հենց քո արյունակցի հանդեպ անհանդուրժողականություն ես դրսեւորում, ապա երկնքից թափվող մանանայի ակնկալիք չպե՛տք է ունենաս։
Ի՞նչ ենք մենք տալիս «շուկային», ի՞նչ ենք վաճառում այնտեղ․ ատելությունից զատ՝ ոչինչ։ Բայց շուկան անհանդուրժող վաճառականների տեղը չէ, մեր փոխարեն մեկ ուրիշը՝ հաճելի ժպիտով, քաղցր լեզվով, կգա, «էստի համեցեք» կկանչի, «հաճախորդին» ավելի լավ ապրանք կառաջարկի․․․
Հ․Գ․ Տիեզերքին ազդակներ չենք տալիս նաեւ այն պատճառով, որ երկիրն ու հասարակությանը բաժան-բաժան անողները Բակունցի ալպիական մանուշակի, բզեզի ու ճոճքի մասին ֆանտաստիկ նկարագրությունը չեն պատկերացրել, Չարենց 1000 դրամանոցի վրա են տեսել, Թումանյանին էլ «թանով շաուրմա»-ի մակարդակում գիտեն։
Սեւակ Վարդումյան
