1918 թվականի մայիսյան հերոսամարտերը՝ Սարդարապատը, Բաշ-Ապարանը, Ղարաքիլիսան, Հայաստանի նոր պատմության նաեւ ուսանելի ու ոգեշնչող էջերից են: Դրանց կողքին, սակայն, կարծես հանիրավի մոռացվում է կամ պակաս հայտնի լինելու պատճառով դեռ բավարար չի գնահատվում Արագածի հարավ-արեւմտյան լանջին գտնվող Սառնաղբյուր գյուղի յոթնօրյա հերոսական գոյամարտը, որն ըստ էության մայիսյան հերոսամարտերի սկիզբն է եղել:
…Մայիսի 15-ին թուրքերի կողմից Ալեքսանդրապոլի գրավումից հետո Շիրակի այս հատվածում մոտ 2500 բնակիչներից բացի, նաեւ, դեպի Արարատյան դաշտ տեղափոխվել շտապող փախստականների, գաղթականների մեծաքանակ բազմություն էր հավաքվել: Մայիսի 16-ին այստեղ հասած թուրքական զինուժը գյուղացիների կազմակերպած լուրջ դիմադրության է հանդիպում: Գյուղին մերձակա 5-12-րդ դարերի Հոգեվանքի շրջակայքից մինչեւ Քարաբերդ բնակավայր 14 կիլոմետր ձգված պաշտպանական գծում սառնաղբյուրցիների կազմած աշխարհազորային ջոկատները, որոնց միացել էին նաեւ հարեւան գյուղերի բնակիչներ, յոթն օր ու գիշեր հերոսական կռիվ են տալիս թշնամու բանակի դեմ: Ի դեպ՝ այդ ամբողջ ընթացքում տալով ընդամենը… մեկ զոհ: Այս ժողովրդական լավ կազմակերպված խիզախ գոյապայքարի շնորհիվ բազմահազար հայեր փրկվում են կոտորածից, այն իր նպաստն է բերում նաեւ Բաշ-Ապարանի ու Սարդարապատի հաղթանակներին:
Իրենց գյուղի հերոսամարտը երբեք չեն մոռանում ու ամեն տարի հպարտությամբ նշում են սառնաղբյուրցիները: Այս տարի էլ գյուղը բազմաթիվ հյուրերի, «Մասունք» ավանդական երգի-պարի համույթի մասնակցությամբ, համաժողովրդական տոնախմբությամբ եւ ժողովրդական, ազգագրական ավանդույթ ու ծեսով նշեց այդ կարեւոր պատմական իրադարձության 107-ամյակը: Հանդիսության պաշտոնական մասում Անի համայնքի ղեկավար Արման Սարիբեկյանը մասնակիցներին ուղղված իր շնորհավորական խոսքում նշեց, թե ամեն տարի հիշելով եւ տոնելով Սառնաղբյուրի հերոսամարտի օրը, հաջորդ սերունդներին պետք է փոխանցենք ոչ միայն պատմական փաստերը, այլեւ դրանցում ամփոփված կամքի ու չկոտրվող ոգու վկայությունները:
ԳԵՂԱՄ ՄԿՐՏՉՅԱՆ
