Ավետիք Իսահակյանի անվան գրադարանի լեփ-լեցուն դահլիճում ապրիլի 16-ին նշեցինք բանաստեղծ, մանկագիր ԵՐՎԱՆԴ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԻ, երկար տարիների իմ լավ ընկերոջ ու գրչեղբոր ծննդյան 85 ամյակը՝ ավաղ իր բացակայությամբ: Բայց միանգամայն ճիշտ էր գրադարանի տնօրեն Ռուզան Բարսեղյանը, որ հուշ-ցերեկույթի՝ իր բացման խոսքում նշեց, թե Երվանդի ոգին թեւում է դահլիճում: Նրա ոգեղեն այդ ներկայությունը ապահովեց գրողի՝ թե՛ մեծերի համար գրված, թե՛ մանկական լավագույն բանաստեղծությունների ընթերցմամբ, նրա մասին ջերմ ու անկեղծ ելույթներով, գրչընկերների հուշապատումներով, մանկական գեղեցիկ երգերի՝ մանուկների այնքան ջերմ ու անմիջական կատարումներով ( իհարկե Երվանդ Պետրոսյանի խոսքերով), հետաքրքրական տեսանյութերի ու լուսանկարների ցուցադրությամբ…Այո, Երվանդը մեզ հետ էր ու «իմացավ», որ իրեն հիշում ու սիրում են, կարդում գրքերը, դպրոցական մի քանի դասագրքերում հաճախ հանդիպում իր լավագույն գործերին… Գրչընկերներիս՝ Բանաստեղծ, նկարիչ, Մշակույթի հայկական ֆոնդի նախագահ Արեւշատ Ավագյանի, բանասիրության դոկտոր, թարգմանիչ Հենրիկ Բախչինյանի, գրող, «9-րդ հրաշալիք» շաբաթաթերթի գլխավոր խմբագիր Վաչագան Սարգսյանի, «Արագած աշխարհ» թերթի գլխավոր խմբագիր Վարդեւան Գրիգորյանի հետ իհարկե ես էլ խոսք ասացի սիրելի ընկերոջս մասին, ում հաճախ եմ հիշում ու կարոտում…
Փոքրիկ հատված «Խոսք ու զրույց» գրքիս «Գրական բարեկամություն» բաժնից.
«Երվանդ Պետրոսյանին ճանաչել եմ՝ դեռ հեռավոր 1971-ից, երբ նոր-նոր էի աշխատանքի անցել Հանրապետական ռադիոյում: Երիտասարդական հաղորդումների գլխավոր խմբագրության շատ ջերմ մթնոլորտում, ուր Երվանդից բացի այն ժամանակ էլի մի շարք «ապագա ճանաչված գրողներ» էին աշխատում ( Ժիրայր Անանյան, Վրեժ Իսրայելյան, Ռոլանդ Շառոյան, որոշ ժամանակ անց գլխավոր խմբագիր նշանակվեց Ռուբեն Հովսեփյանը), ես՝ ինժեների դիպլոմով սկսնակ բանաստեղծ-լրագրողս մի քանի տարի թե՛ աշխատանքային, թե՛ ստեղծագործական (նաեւ կյանքի) կարեւոր դպրոց անցա, ու դրանում անփոխարինելի էր Երվանդ Պետրոսյանի դերը: Պարզ, անմիջական իր բնավորությամբ ու բարյացակամ վերաբերմունքով նա հենց սկզբից մտերիմ, վստահելի մարդ, ավագ ընկեր ու խորհրդատու դարձավ ինձ համար: Կարելի է ասել, ինչ-որ տեղ, գրական ուսուցիչը նաեւ. դե, ես դեռ 1-2 բանաստեղծական շարք էի տպագել մամուլում, իսկ Երվանդն արդեն երկու գրքի հեղինակ էր, գրական որոշակի ճանապարհ անցած բանաստեղծ, ում անգամ ի՛նքը՝ Պարույր Սեւակն էր նկատել: Բացի այդ, մեր տարիքային տարբերությությունն այն ժամանակ նկատելի էր, ու ես առաջինը նրա համար էի կարդում իմ նոր բանաստեղծությունները, կարծիք հարցնում, կարեւոր,օգտակար դիտողություններ ու խորհուրդներ, երբեմն եւ՝ քաջալերական խոսքեր լսում: Իսկ ովքեր Երվանդին մոտիկից ճանաչել են, լավ գիտեն, որ նրա բնավորության կարեւոր գծերից մեկը անկեղծությունն ու անաչառությունն էր. կեղծել, ձեւանալ չգիտեր ու նաեւ չէր կարողանում անտարբեր մնալ լավ կամ վատ որեւէ բանի հանդեպ, անպայման պիտի արտահայտեր իր վերաբերմունքը: Այդպիսին էր նաեւ իր ստեղծագործություններում՝ թե՛ մեծերի համար գրված խոհական, սիրային խորունկ բանաստեղծություններում, թե՛ մանկական՝ մեկը մյուսից գեղեցիկ գործերում, որոնք տարիների հետ նրա մոտ ավելի գերակշռող դարձան, հեղինակին դարձնելով ամենաճանաչված, սիրված մանկագիրներից մեկը մեզանում: Մեկ-մեկ նեղվում էր կարծես, որ ավելի հաճախ որպես մանկագրի են հիշատակում իրեն: Կատակով ասում էի՝ դու՛ ես մեղավորը. ախր, քեզ ո՞վ էր ստիպում, որ մանուկների համար այդքա՜ն լավ գրես: Իսկ եթե ավելի լուրջ, ես հիմա բնավ չեմ կասկածում, որ նրա մանկագրության լավագույն նմուշներին քաջածանոթ յուրաքանչյուր ոք կհամաձայնի, որ դրանք հաճույքով ու հետաքրքրությամբ են ընթերցվում նաեւ մեծերի կողմից: Իսկ այդպես է, որովհետեւ եւ՛ կարեւոր ասելիք ունեն, եւ՛ աչքի են ընկնում պատկերավորությամբ, բանաստեղծական գեղեցիկ, հաճախ զվարճալի գյուտերով, ասելիքը մատչելի ու գրավիչ դարձնող հմուտ հանգավորմամբ:
Այնպես որ՝ ե՛ւ մեծերի, ե՛ւ փոքրերի սիրված բանաստեղծ էր Երվանդ Պետրոսյանը, ընդ որում՝ մշտապես ստեղծագործական «մարզավիճակում», գրեթե միշտ որեւէ ծրագրով, հետաքրքիր գաղափարով համակված: Ծաղկաձորի մեր ստեղծագործական տանը շատ անգամ եմ վկա եղել՝ ինչպես գրպանից հանում, ոգեւորված կարդում էր իր դեռ ձեռագիր «մեծական» կամ մանկական հերթական բանաստեղծությունը: Բացի այդ, նա անգիր գիտեր իր բանաստեղծությունների մեծ մասը ու հաճախ կարող էր տվյալ պահին,տրամադրությանը համապատասխան գործեր հիշել ու ներշնչված արտասանել՝ հաճելի մթնոլորտ ստեղծելով շրջապատում, պոետական տրամադրությամբ համակելով մյուսներին: Իսկ վերջին՝ «Ինքս իմ ետեւից» հուշերի գրքով եկավ ասելու, որ ոչ պակաս հմտությամբ կարողանում է նավարկել եւ «արձակի ջրերում»…
Շնորհավոր երկնային ծնունդդ, Երվանդ ջան, հիշատակդ անմար, սիրելի եղբայր:
ԼԵՎՈՆ ԲԼԲՈՒԼՅԱՆ
