Հայաստանում ստալինաբերիական ժամանակները վերադարձել են: Ոչ, դեռեւս եկեղեցիներ չեն քանդում, այդ գործը թողել են Ալլահշյուքուր Փաշազադեին, սակայն հետեւողականորեն շարունակում են եկեղեցականների, բարերարների, հավատացյալների հալածանքը, խուզարկություն-ձերբակալությունները, կեղծուպատիր գործեր հարուցելը, նրանց քննչական օրգաններ բերման, կամ ավելի ճիշտ` տարման ենթարկելը, դատարաններում մեղավորի աթոռ նստեցնելը, ԱԱԾ պադվալներում եւ այլ կալանախցերում նրանց խցկելը: Ամենայն հավանականությամբ շուտով կարգելվի մոմավառությունը, եկեղեցիների գանձանակներում հավատացյալի լումա գցելը, կալանք կդրվի Մայր աթոռի եւ Առաջնորդարանների բանկային հաշիվների վրա, եղած գումարները կբռնագանձվեն հօգուտ պետբյուջեի, ավելի շուտ` «Իմ քայլը» եւ ընտանեկան այլ հիմնադրամների: Իսկ վերջում տեղի կունենա վճռական գրոհը Վեհարանի վրա, Ամենայն հայոց կաթողիկոսի կալանավորումը եւ նոր կաթողիկոսի ընտրությունը` Վաղարշապատի քաղաքապետական ընտրություններին զուգահեռ: Դա կլինի իսկական փառապսակը նիկոլական դարաշրջանի, Հայաստանի 4-րդ հանրապետության: Մեր իշխանությունը արժանի է դրան, կառավարության սեփականատերը ինչպիսի՜ ջանքեր է գործադրել Կաթողիկոսին ու բարձրաստիճան մյուս եկեղեցականներին սովորեցնելու համար, թե ի՞նչ է նշանակում կուսակրոնությունը, մաքուր, անբասիր հոգեւոր գործիչ լինելը: Հոգեւորականներից նրանք, ովքեր դեռեւս չեն յուրացրել այդ դասերը, դեռեւս չեն ըմբռնել խրատները, չեն սովորել, որ չի կարող վարչապետի տեսակետներին հակասող տեսակետ լինել, եւ անսաստողները պետք է հրաժարական ներկայացնեն, ապա թե ոչ` ի՛նքը նրանց գահընկեց կանի, կազատի աշխատանքից:
Դժբախտաբար, եղել են ու դեռ կան դասերը չյուրացրածներ, ինչպես` Բագրատ արք. Գալստանյանը, Միքայել արք. Աջապահյանը, որոնց օրերս միացավ Արագածոտնի թեմի առաջնորդ Մկրտիչ եպս. Պռոշյանը, որոնց կարող են միանալ թեմակալ մյուս առաջնորդները եւս, որոնք բանտախցերում կմնան այնքան ժամանակ, քանի դեռ չեն յուրացրել իրենց տրված դասը, ինչը վերաբերում է նաեւ աշխարհական բարերարներին` ի գլուխ ունենալով Սամվել Կարապետյանին, որը դեռ համառում է «ի՛ր ձեւով» մոտենալ հարցերին, ինչը նշանակում է ապստամբություն, զինյալ հեղաշրջման փորձ, որի համար էլ երկարաձգվեց նրա պատժամիջոցը եւս երկու ամսով, արդարամի՜տ մեր դատարանի վճռով:
Ու քանի որ բարձրաստիճան եկեղեցականների համառությունը, ցավոք, փոխանցվել է նաեւ հոգեւորականների ավելի համեստ խավին` քահանայից դասին, հոգատար մեր կառավարության սեփականատերը որոշել է նրանց եւս ընդգրկել դաստիարակչական աշխատանքներում. ընդունելության ձերբակալություններն սկսել Օձունի, Մուղնու, Երեւանի եւ այլ վայրերի քահանաներից, թվով արդեն 13 հոգի, որոնք մեծ պատիվ են համարում դա եւ ուրախ են, որ այդպիսով մի քիչ հանգստանալու եւ կազդուրվելու լավ առիթ կլինի իրենց համար: Քահանաները, ըստ չստուգված լուրերի, իբր վստահեցրել են, որ եկեղեցական խորհրդակատարությունների հարցը` առավոտյան ու երեկոյան ժամերգությունները կարելի է վստահել սարկավագներին եւ սարկավագուհիներին, կնունքի եւ պսակի արարողությունները` ուրարակիրներին եւ ուհիներին: Ամենադժվարը, իբր ասել են նրանք, հուղարկավորության ու թաղման պարագաներն են: Սակայն դրա համար էլ, ճիշտ է` նախադեպային, բայց ելք կա՛: Բազմաթիվ են այդ նախադեպերը` Մեծ եղեռնից մինչեւ Բաքու, Կիրովաբադ, Սումգայիթ, Մարաղա եւ մյուս սպանդները: Հանգուցյալին հողին ես հանձնում, մի հատ «Հայր մեր» մրմնջում, խաչ հանում եւ… վերջ. հիշատակը պահում ես սրտումդ:
Իսկ ինչ վերաբերում է Հայ առաքելական եկեղեցու դեմ հալածանքների հաջորդ հանգրվանին, անտարակույս դա լինելու է եկեղեցիների եւ աղոթատեղիների, նիկոլական եզրաբանությամբ` չուլանների փակումը, հատ-հատ, խաչ առ խաչ, սկիհ առ սկիհ: Մանավանդ որ դրա նախադեպն էլ կա` ստալինեւբերիական խորշակը:
ՀԱԿՈԲ ԱՎԵՏԻՔՅԱՆ
