Գերմանիայից «Արմինյն Միրոր-Սփեքթեյթր» շաբաթաթերթին թղթակցող Մուրիել Միրաք-Վայսբախը, որի գրությունները թարգմանաբար հաճախակի ենք ներկայացրել «Ազգ»-ի էջերում, այս անգամ տեղեկացնում է, որ Հայոց ցեղասպանության մասին երկու գիրք թարգմանվել է պարսկերենի (ֆարսի) եւ հրատարակվել Իրանում: Դրանցից մեկը Վուլֆգանգ Գուստի 2005-ին գերմաներեն լեզվով հրատարակված եւ հետագայում` 2014-ին անգլերենի թարգմանված «Հայոց ցեղասպանությունը Գերմանիայի 1915-16 թվերի արտգործնախարարության արխիվներում» (The Armenian Genocide in the Archives of the Ministry of Foreign Affairs of Germany in 1915-16), փաստաթղթերի կոթողային ժողովածուն է, որ պարսկերենի է թարգմանել Պարվին Դանեշվարը: Հատորը լույս է ընծայել «Աֆքար» հրատարակչատունը: «Tehran Times»-ը տեղեկացրել է, որ «1915-ի սկզբներին թուրքերը տարագրեցին հայերին իրենց հայրենիքից եւ այդ ընթացքում կոտորեցին նրանցից 1,5 միլիոնին: Դա սեփական երկրի որոշակի խմբավորման բնաջնջմանը նպատակաուղղված, պետական հովանավորություն վայելող մեր ժամանակների առաջին ցեղասպաննությունն էր, որի դրդապատճառներն ու կիրառման մեթոդաբանությունը հետագայում արտահայտվեցին նաեւ այլ կառավարությունների ծրագրած ցեղասպանական գործողություններում»:
Թերթը Վուլֆգանգ Գուստին ներկայացրել է որպես անկախ գիտաշխատող, լրագրող, որն աշխատակցել է հիմնականում մեծ վարկանիշ վայելող «Der Spiegel» պարբերականի հետ, եւ հեղինակ` ցեղասպանության մասին 2 հատորների ու բազմաթիվ հոդվածների: Չի նշել, սակայն, որ Գուստը արտաքին գերատեսչության այդ փաստաթղթերը գերմաներեն եւ անգլերեն լեզուներով տեղադրել է «www.armenocide.net» կայքում:
Նույն հրատարակչատան թողարկած երկրորդ հատորը ֆրանսահայ պատմաբան Ռայմոնդ Գեւորգյանի 2006-ին լույս տեսած «Հայոց ցեղասպանությունը: Ամբողջական պատմությունն» է (The Armenian Genocide: A Complete History), որը պարսկերենի է թարգմաել Սայիդ Կարիմպուրը:
Գեւորգյանի հայտնի ուսումնասիրությունը, դարձյալ Tehran Times-ի հաղորդմամբ, աշխարհաքաղաքական եզակի վերլուծության է ենթարկում երիտթուրքերի բարձրագույն շրջանակներում տեղի ունեցած քննարկումներն ու բանավեճերը եւ մանրամասն շարադրում տեղահանության, կոտորածների եւ դիմադրության շարժումների ամբողջական պատմությունը: Նաեւ բացատրում Ցեղասպանության դերը թուրքական պետության եւ ինքնության, կազմավորման մեջ, մեծապես գնահատելով հեղինակի տնտեսական եւ իրավական դիտարկումները եւ օգտագործած աղբյուրների կարեւորությունը:
Գրախոսականը, ըստ Մուրիել Միրաք-Վայսբախի, թեեւ չի բացահայտում Հայոց ցեղասպանության նկատմամբ նման հետաքրքրության դրդապատճառները, սակայն կարելի է ենթադրել, որ դա առնչվում է տարածաշրջանում ստեղծված ներկա լարվածության հետ: Գրքերի հրապարակումը վստահաբար կնպաստի, որ իրանցիները ավելի լավ հասկանան իրենց երկու հարեւան երկրների (Հայաստան, Թուրքիա) ոչ միայն պատմական կապերը, այլեւ դրանցից բխող ատելության դրսեւորումները, որոնց մենք ականատես ենք լինում Լեռնային Ղարաբաղի եւ Հայաստանի նկատմամբ Ադրբեջանի ագրեսիվ գործողություններում:
Պատրաստեց` ՀԱԿՈԲ ԾՈՒԼԻԿՅԱՆԸ
(The Armenian Mirror-Spectator)
