ՀՀ գիտությունների ազգային ակադեմիայի երկրաբանական ինստիտուտում իրականացվել է Դիլիջան քաղաքի ջրահեռացման թունելի ուսումնասիրություն, գնահատում: Կազմվել է ցամաքուրդային թունելի եռաչափ մոդելը: Այն հնարավորություն կտա արդյունավետ իրականացնել հակասողանքային միջոցառումները:
Դիլիջանը տեղակայված է Հայաստանի հյուսիսային հատվածում՝ Տավուշի մարզի հարավ-արեւմուտքում: Գտնվում է Իջեւան քաղաքից 35-40 կմ, մայրաքաղաք Երեւանից 96 կմ հեռավորության վրա: Դիլիջան քաղաքը հարակից Հաղարծին, Թեղուտ, Գոշ, Հովք, Աղավնավանք, Խաչարձան գյուղերի հետ միասին ընդգրկված է Դիլիջան խոշորացված համայնքի կազմում: Քաղաքը գտնվում է ծովի մակերեւույթից 1100-1300 մետր բարձրության վրա: Քաղաքը անմիջապես փռված է Աղստեւ գետի հովտում:
Բնակավայրի ողջ երկայնքով ձգվող Աղստեւից բացի Դիլիջանի տարածքում հոսում են նաեւ Աղստեւի վտակները:
2016 թվականի տվյալներով քաղաքում ապրում է 16 600 մարդ:
«Դիլիջան քաղաքը գրեթե ամբողջությամբ գտնվում է սողանքային գոտում: Ուսումնասիրությունների արդյունքները հաշվի առնելով կարելի է հանգել այն եզրակացության, որ մեծ զանգվածի սահքի հիմնական պատճառը գրունտների գերխոնավ եւ ջրհագեցած լինելն է: Սողանքային տարածքի կայունացման նպատակով կատարվել են մի շարք հակասողանքային միջոցառումներ: Դրանցից առաջնայինը սողանքային մարմնով անցնող ցամաքուրդային թունելի կառուցումն էր:
Ջրհագեցվածությունը նվազեցնելու եւ սահքը կանգնեցնելու նպատակով խիստ կարեւոր է ցամաքուրդային թունելի անթերի շահագործումը: Հետազոտական աշխատանքների արդյունքների հիման վրա կազմվել է ցամաքուրդային թունելի եռաչափ մոդելը:Այնուհետ: իրականացվել են հակասողանքային միջոցառումների աշխատանքները:
ՀՀ ԳԱԱ երկրաբանական գիտությունների ինստիտուտի կողմից իրականացվել են մի շարք հետազոտություններ, վերլուծություններ, որոնց արդյունքում ստացված նոր տվյալների հիման վրա կառուցվել է Մեծ Թալա սողանքային մարմնի ջրահեռացման եւ ցամաքուրդային կառույցների՝ թվային եռաչափ մոդելը: Այն թույլ է տալիս առավել հստակ ուրվագծել սողանքի արդի վիճակն ու առկա խոչընդոտները՝ թունելի եւ ամբողջ ցամաքուրդային համակարգի արդյունավետ աշխատանքի համար:
Ուրախալի է, որ հետազոտական աշխատանքներն իրականացվել են ՀՀ կենտրոնական բանկի պատվերով: Աշխատանքներում ներգրավված են եղել նաեւ երիտասարդ գիտնականներ:Նրանք մասնակցել են ցամաքուրդային թունելի ներսում կատարվող ուսումնասիրություններին:
Ստեփան ՊԱՊԻԿՅԱՆ
Հայկական էներգետիկական ակադեմիայի հիմնադիր նախագահ,
Ռուսաստանի բնագիտության ակադեմիայի պրոֆեսոր
