ՀՀ ժողովրդական նկարիչ Հրանտ Թադեւոսյանին (Թաթոսին) մեծ ու փոքր, տարբեր սերնդի արվեստագետներ դիմում եմ՝ որպես Վարպետի, եւ այդ, հիրավի, ժողովրդական կոչումը նա վաստակել է իր արվեստի որակով, իր անցած ստեղծագործական պատմությամբ, կյանքին ուղղված լավատես եւ իմաստուն հայացքով, մարդկանց հանդեպ բարությամբ եւ հանդուրժողականությամբ, իր օրինակելի աշխատասիրությամբ, բնածին պարզությամբ եւ ազնվությամբ:
Թաթոսի ծննդյան 88-ամյակի առթիվ Երեւանի Ճարտարապետության եւ շինարարության ազգային համալսարանի կողմից հրատարակման է պատրաստվել իր գեղանկարչական աշխատանքների նոր պատկերագիրքը, որում ներկայացված են վարպետի տարբեր բնանկարները, նատյուրմորտները, վերացական պատկերներ, կոմպոզիցիոն գործեր եւ այլն: Շուրջ քսան տարի է՝ նա դասավանդում է նույն համալսարանում, բուհի պատվավոր պրոֆեսորն է, 2009-ին արժանացել է Արթուր Թարխանյանի անվ. ոսկե մեդալի եւ Հակոբ Մեղապարտի անվան մեդալի: Տարբեր տարիների Ոսկե մեդալներով է պարգեւատրվել ՀՀ մշակույթի նախարարության (2010), ՀՀ վարչապետի, Երեւանի քաղաքապետարանի (2012) կողմից, բայց ամենից մեծ պարգեւներն այն բնածին շնորհն է, ֆանտաստիկ աշխատունակությունը եւ կյանքի սերը, որ ամեն Աստծո օր նրան մղում է վրձին առնելու ձեռքը եւ կտավների վրա գովերգելու կյանքը, բնությունը, հայրենիքը, սերը, եւ այդ սերն իր արվեստով ներարկելու բոլոր նրանց, ովքեր առնչվում են իր արվեստին՝ լինի դա մի պահ, թե մանրակրկիտ դիտում:
Զուր չէ, որ ոչ պաշտոնապես Թաթոսին ճանաչում են՝ իբրեւ «բնության դեսպանի»: Ոնց իր արվեստը, նրա մտքերն էլի բնության մասին են: Նկարում է նրա ամեն մի շնչառություն, ամեն եղանակի եւ օրվա ժամի: Սիրում է շրջել եւ ստեղծագործել հենց բնության գրկում, նկարում է համարյա առանց դադարի, մի շնչով՝ իր հեւքը թողնելով բնության ամեն մի պատկերի վրա: Այդ շնչառությամբ են պատկերված նրա ճերմակ երիցուկները, խոշորաչ կակաչները, դաշտային ծաղիկները՝ բարձր լեռնագոգերում, նոր ծաղկած դեղձենիները, դեղնագլուխ ծաղիկների կղզյակները,- ամենն այս անգամ նաեւ իր ստեղծագործությունների պատկերագրքում: Ամեն պատկեր յուրաքանչյուր դիտողի մոտ ինչ-որ մտորում, հուշ, զգացում է արթնացնում:
Թե մտքերս նվագներով ու հնչյուններով արտահայտելու շնորհն ունենայի, ապա կհնարեի մեղեդիներ՝ արտահայտելու այն զգացմունքերն ու մտածումները, որ ունենում եմ ամեն անգամ՝ Հրանտ Թադեւոսյանի կտավները դիտելիս: Քանզի դրանք ինքնին մեղեդիներ են, խոսքեր, բանաստեղծություններ: Եվ քանի որ ես էլ բառով կերտելուն են ունակ, Թաթոսի գործերը հաճախ բանաստեղծությամբ եմ մեկնել: Դեռ 2015-ին լույս տեսած իմ «Արեւալույսի էքսպրոմտներ» գրքում մի ամբողջ բաժին այն բանաստեղծություններն էին, որ ծնվել էին Թաթոսի գործերը դիտելիս ունեցած իմ ապրումներից: Քիչ է ասել՝ դիտել, ըմբոշխնում ես, ըմպում, ներքուստ պարուրվում բնության իր մեկնություններով, խոհական թեմաներով գծագրումներով… Այդ կտավները հետագայում էլ մի քանի տասնյակից ավելի նոր քերթվածքների համար ատաղձ են դարձել: Ահա ծանոթ կտավ՝ Հրանտ Թադեւոսյանի «Կակաչները», որ այսպիսի տողերի ծնունդ են տվել.
Բռաչափ բացված թերթիկներդ մասունքաման են.
ամփոփիր մարմինս նրանում,
այսօր իմ սրտին հարվածեցին,
մարմինս արյունոտվեց,
ամփոփիր քո մեջ թալկացած մարմինս
եւ հաշիշներով օրորուն մոռացրու օրվա ցավը…
Գույն ու ստվերի վարպետ համադրությամբ պատկերված մի այլ կտավ՝ «Դադիվանքը», դարձել է մոտիվ մի այլ բանաստեղծական արարման.
Ամպը փայլեց, այնքան պարզ էր բիլ երկնքում,
Ասես մանուկ մեկն էր արել ջրանկար,
Նախորդ գիշեր հորդ Թարթառը ափից ելել,
Անձրեւներից խենթացել էր վանքերից վար…
Ինձ ասացին, թե խաշնարած ցեղն է վանքում
Անձրեւներին պատսպարվել ու աներեր
Խարույկներ է վառ ծխացրել՝ աղարտելով
Ծաղկողների ձեռամբ արված գիր ու պատկեր:
Ես այս մասին պիտի պատմեմ առանց հնար,
Ոնց մանուկն էր այն պարզությամբ երկինք ներկել,
Ոնց վանքերի ոտների տակ՝ անձավներում,
Վանականն էր Երկնքի հետ խաղաղ խոսել…
Խաչքարերն են հսկում վանքի մուտքերի մոտ,
Իսկ ներքեւում ծառ ու ծաղիկ գետի բերան
Առատ, փարթամ ու գունագեղ, ինչպես երբեք,
Տարածվել են շատ համաչափ՝ գեղանկար…
Հրանտ Թադեւոսյանի գեղանկարչական աշխատանքները դիտում եմ բնությանը պատարագման արարին մասնակից դարձածի զգացողությամբ: Դրանք սիրո խոստովանություններ են բնությանը, կյանքի իրավունքի հաստատման գեղանկարչական հռչակագիր, հայրենի բնության նկատմամբ՝ բառով անսահմանելի զգացման արտահայտություններ, գույնով եւ գեղանկարչական արտահայտչականությամբ՝ դիֆերամբ՝ հայոց հողում աճած ծառ ու ծաղկունքին, սարում երեկոյացող օրվա եզրին հեռավոր գյուղատեղիի խաղաղ նինջին, ճերմակ դաշտային ծաղկափնջերին, կյանք ու պայքար խորհրդանշող կարմիր կակաչադաշտերին, մուգ-թանաքով հեղեղուն լեռնալանջերին, մատղաշ դեղձենիների ծաղկման քնքշությանը, բիբլիական լեռանը՝ հայոց հինավուրց պատմության նախավկային…
ՀԱՍՄԻԿ ՍԱՐԳՍՅԱՆ
