Արցախի բնակչության եւ, մասնավորապես, երեխաների տեղահանումը միջազգային իրավունքի համաձայն ցեղասպանություն է: «Ազգ»-ի հետ զրույցում նման պնդում է անում մշակութաբան, ԵՊՀ դասախոս Արմինե Տիգրանյանը:
Հղում անելով միջազգային մի քանի իրավակարգավորումների ու նորմերի՝ մեր զրուցակիցն ասում է, որ հենց դրանք էլ հրապարակ բերելով՝ պատկան մարմինները պետք է կարողանան այնպես անել, որ Արցախում կատարվող էթնիկ զտումը միջազգային հարթակներում պատշաճ իրավական գնահատական ստանա:
«Հռոմի կանոնադրությունը ցեղասպանություն է համարվում դիտավորյալ կատարված այն գործողությունը, երբ ոճրագործն անմիջապես ու միանգամից չի սպանում խմբի անդամներին, բայց, ի վերջո, տարբեր ճանապարհներով հասնում է նրանց ֆիզիկական ոչնչացմանը:
Այս առիթով կարող ենք նշել, որ բռնի տեղահանման հետեւանքով խաթարվում է նաեւ տվյալ տարածքում բնակվող ժողովրդի մշակութային ժառանգությունը: Իսկ մշակութային ժառանգության ոչնչացումը ցեղասպանություն կարող է համարվել, քանզի ոչնչացումը հանգեցնում է խմբի կյանքի կործանարար պայմանների (Միջազգային քրեական դատարանի 6-րդ հոդվածի «C» կետի համաձայն): Ավելի պարզ ասած՝ տվյալ համայնքի բնակչության համար միտումնավոր սահմանափակումներ մտցնելով եւ խոչընդոտելով մարդկանց սոցիալ-մշակութային կյանքի կազմակերպմանը, ինչպես նաեւ՝ ոչնչացնելով հոգեւոր ու մշակութային ժառանգությունը՝ Ադրբեջանը փորձում է իջեցնել արցախահայության բարոյահոգեբանական տոկունությունը, թուլացնել նրա դիմադրությունը եւ այլն»,- ներկայացնում է Տիգրանյանը:
Մշակութաբանը, մեջբերելով Միջազգային քրեական դատարանի 6-րդ հոդվածի «D» կետը` նշում է, որ երեխաների ծնունդների կանխարգելմանն ուղղված քայլերը եւս կործանարար կարող են լինել խմբի (տվյալ դեպքում՝ Արցախի հայության) համար, քանի որ այն ազդում է ոչ միայն խմբի գոյատեւման վրա՝ ֆիզիկական եւ կենսաբանական, այլեւ լրջորեն խաթարում է խմբի մշակութային կյանքը. «Կանոնադրության 6-րդ հոդվածի «E» կետի համաձայն՝ «խմբի երեխաներին մեկ այլ խումբ բռնի տեղափոխելը» ցեղասպանություն է համարվում, եթե այն տեղի է ունենում «ազգային, էթնիկական, ռասայական, կրոնական հիմքով խմբին ամբողջապես կամ մասնակիորեն ոչնչացնելու մտադրությամբ»:
Դիցուկ, արցախցի երեխաները մշակութային ժառանգության փոխանցողն են ապագա սերունդներին, ուստի նրանց խմբից բռնի հեռացնելը ցեղասպանության գործողություն է, որը մեծ ազդեցություն ունի խմբի մշակութային ժառանգության հասանելիության, կիրառման եւ շարունակականության վրա»:
ՍԵՎԱԿ ՎԱՐԴՈՒՄՅԱՆ
