Ֆրանսգերմանական arte հեռուստաալիքիՙ Եվրոպայի տարբեր երկրների ու նրա մարդկանց մասին 30 րոպեանոց ռեպորտաժների շարքը համալրվեց Հայաստանի ապօրինի ծառահատումների դեմ պայքարող ակտիվիստ բնապահպանների մասին տեսանյութով, որ հունվարի 14- ին հեռարձակեց գերմանական ZDF-ը:
Ապօրինի ծառահատումների թեման արծարծող հիշյալ տեսաֆիլմը անդրադառնում է Դիլիջան ազգային անտառում (պարկ) տարիներ ի վեր գոյություն ունեցող եկամտաբեր բիզնեսին, որի մեջ ներգրավված պաշտոնատարներն անարգել հովանավորել են այնՙ անպատիժ մնալով: Անտառամերձ բնակավայրերի մարդիկ կենսապահովման նվազ զամբյուղը հագեցրել են անտառի հաշվին, որը շատերի համար եկամտի աղբյուր է նաեւ: Ըստ ֆիլմի 90- ականներից ի վեր ապօրինի ծառահատումների պատճառով Հայաստանը զրկվել է իր անտառծածկույթի ավելի քան քառորդ մասից: Այժմ անտառծածկույթը Հայաստանի 10 տոկոսից պակաս տարածքն է ներկայացնում, իսկ Հաղարծինը ապօրինի ծառահատումների կենտրոնն է:
Ֆիլմը պատմում է 37-ամյա բնապահպան Գոռ Հովհաննիսյանի եւ նրա երեքհոգանոց խմբի մասին, որ փորձում է Դիլիջան ազգային անտառիՙ 28 հազար հեկտարի ոչնչացման դիտորդ լինելու փոխարեն պայքարել. նախ ամեն օր ստուգում են տարածքը, արձանագրում ապօրինի յուրաքանչյուր ծառահատում, հետեւում, թե կացին, էլեկտրական սղոց բանեցնողներն ովքեր են, ով է հովանավորում երկրի սահմաններում եւ դրանից դուրսՙ առավելաբար Ռուսաստան առաքվող թանկարժեք փայտանյութը: Ապօրինի ծառահատումների կոռուպցիոն շղթայում առաջին հերթին ընդգրկված են անտառի պահպանությունն ի պաշտոնե իրականացնողները: Գոռը, որի մանկությունն անցել է Դիլիջանի անտառներում, թողել է Երեւանի համալսարանի դասախոսի իր պաշտոնը, կնոջ, երկու անչափահաս դուստրերի հետ բնակություն է հաստատել Դիլիջանում եւ իր նման նվիրյալ բնապաշտպանների հետ բացահայտ պայքար է ծավալում անտառն ապօրինի ոչնչացնողների դեմ: Անվտանգ գործ չէ, մանավանդ, երբ բազմիցս սպառնալիք է եղել, բայց ո՛չ Գոռը, ո՛չ նրա ընտանիքը, ոչ էլ բնապահպանների խումբը չեն երկյուղել, չեն նահանջում:
Դիլիջան ազգային անտառի տնօրեն Սուրեն Աղաջանյանն առարկում է Գոռ Հովհաննիսյանի այն պնդմանը, թե ծառահատման մաֆիան չի վերացել: Ըստ Գոռի, 2018-ի ապրիլիցՙ «թավշյա հեղափոխությունից» հետո, Դիլիջանում անտառահատման ծավալը փոքր- ինչ նվազել է, բայց դեռ կա: Տեղի սղության պատճառով ֆիլմին անդրադառնում ենք հպանցիկ, բայց մի կարեւոր նկատառում չենք վարանի չնշել:
Գերմանական հեռուստատեսության պատրաստած ռեպորտաժում հարգանք կա բնագրիՙ հայոց լեզվի հանդեպ: Սա անշուշտ ձայնագրման տեխնիկային լավագույնս տիրապետելու խնդիր է, բայց նաեւ մտածողության կերպ. նախ բնապահպանություն է նաեւ լեզվական բնագիր պահպանելը, հետո այլ առավելությունների հետ ռեպորտաժն ավելի հավաստի է դառնումՙ հատկապես երկու լեզվին տիրապետող դիտորդների համար: Իմ ունկնդրած գերմաներենը չէր խանգարում հայերենին, իսկ հայերենը նույնիսկ հարստացնում էր տեսանյութի ձայնային դաշտը: Օտարներից շատ եմ լսել, թե հայերը, նաեւ Հայաստանի բնակիչները նվազագույնը երեք լեզվի տիրապետում են, մենք էլ երբեմն շեշտադրում ենք լեզուների մեր իմացությունը, բայց հեռուստաեթերիցՙ լինի կարեւոր ռեպորտաժ, թե հարցազրույց, մեկ լեզվի գերակայությունն է ընդգծվում, սովորաբար չի լսվում բնագիրը: Տեխնիկակա՞ն խնդիր է սա, թե՞ երբեմն փաստերը քողարկելու միջոց:
