Վրացուհի Մարինայի հյուրատան երեկոները բուռն են ու աղմկոտ: Կեսգիշերին մոտ, երբ նույն հարկի տակ հավաքվում են տարբեր ազգերի հարեւանները, ծովից փչող քամին նրանց բազմալեզու զրույցներն ու ծիծաղն իրար է խառնում ու Քոբուլետիին ինտերնացիոնալ հանգստավայրի տիտղոս տալիս: Բաց պատշգամբումՙ մի սեղանի շուրջ, նստած են վրացի երիտասարդ զույգերը, անընդմեջ ծխում են, լուծվող սուրճ խմում, անթաքույց համբուրվում ու իրար ծնկների նստում: Կողքի սեղանին ոչ պակաս անբռնազբոս ռուս ընտանիքն է: Հայրը ընթրիք է պատրաստել դստեր համար ու կերակրում է նրան, իսկ մայրը փաղաքշում է գրկին թառած կատվին, համբուրում նրա, հետոՙ ամուսնու բեղիկները: Վրացի եւ ռուս ընտանիքներն ինտերնացիոնալ Քոբուլետիում իրար լեզու լավ չեն հասկանում. վրացի նոր սերունդը ռուսերեն վատ գիտե, անգլերենն է նրա երկրորդ լեզուն: «Հե՜յ գիդի Սովետ, «զաստավիտով» բոլորին ռուսերեն սովորեցրիր»,- հաճախ էր կրկնում պապս: Սովետական եղբայրական հանրապետությունների մերօրյա սերունդը, սակայն, ռուսերենը դժվարությամբ է ընդունում: Երիտասարդ վրացիները եթե անգամ ռուսերեն իմանան, միեւնույն է, չեն խոսի. ազգային սկզբունքի հարց է:
Եվ ուրեմն բաց պատշգամբի երրորդ սեղանն զբաղեցնում է ուկրաինացի զույգը: Ամուսնացած չեն: Հայ կենվորներն աշխատում են այնպես անել, որ ուկրաինացի զույգն իրենց երեխաների աչքին չերեւա: Դաջվածքներով պատված աղջկա մարմինը գիշերուզօր տղայի գրկում է: Մի մարմին դարձածՙ պատշգամբում նույն շշից գարեջուր են խմում ու ծխախոտի ծուխը քուլա-քուլա բաց թողնում: Իսկ այնտեղ վրաց-ռուս-ուկարինացի երիտասարդության անկաշկանդ «սանձարձակություններից» հեռու օգոստոսյան երեկոն են վայելում երկու բազմանդամ հայ ընտանիքներըՙ տատ ու թոռով, հարս ու սկեսուրով, տալ ու տեգրով: «Ֆո՜ւ, դրանց ֆասոնը կտրվի, ձմերուկը երկրորդ հարկի սառնարանում մնաց, բայց ավելի լավ է գնամ, Մարինայից ուրիշ ձմերուկ առնեմ, քան բարձրանամ, էդ անամոթներին տեսնեմ»,- տասը մատները երկրորդ հարկի ինտերնացիոնալ պատշգամբի ուղղությամբ չանչ արեց երկու կանանցից ավելի տարիքովը: Ավելի երիտասարդը փորձեց առաջին հարկից ծիկրակել, բայց հաջողվեց ուկրաինուհու բաց սրունքը տեսնել միայն, վրանՙ թիթեռներով ու սարդերով գունավոր դաջվածք: Հայ երկու ընտանիքները վրացուհի Մարինայի այգու մանղալի վրա պատրաստած խոզի խորովածն էին ուտում, վրայից վրացական գինի խմում, հետոՙ վրացական գարեջուր ու վրացական լիմոնադ: Իսկ կանայք սալաթներ, թթվի տեսականի, խմորեղեն, սուրճ, միրգ ու ձմերուկ էին մատակարարում: Բակում կայանած ինտերնացիոնալ պետհարամանիշերով ավտոմեքենաներից մեկը հանկարծ բարձր երաժշտությունից դղրդաց: Այն հայկական համարանիշերով էր, դրա համար էլ հենց այնտեղից զրնգաց հայոց ռաբիսի տիրույթում հայտնի «Լեդի Քոբուլետի» երգը: Ընտանիքի հայրը որդուն սաստեց. «Կամաց, քեզ մի քիչ կուլտուրական պահի, հո չտես չե՞ս: Դանդաղ, կլասիկ մի բան միացրու, հաց ուտենք»: Տղան միացրեց Ձախ Հարութի «Հայի աչքերը»: Կեսգիշերն անց էր. հայ ընտանիքները «կլասիկի» տակ խորովածից հետո շարունակեցին վայելել վրացական խինկալին, հետոՙ խաչապուրին ու ձուկը: Ի պատիվ նրանց անկաշկանդ ախորժակիՙ Մարինան իր խանութը մինչեւ լույս չփակեց:
«Էկոնոմ» խավի հայ ընտանիքը ո՛չ առաջին հարկի պատշգամբում էր, ո՛չ էլ երկրորդ հարկի: Կեսգիշերն անց էր, բայց հյուրատուն վերադառնալու միտք չուներ: Գնացել էին Բաթումիՙ լողալու եւ զբոսնելու: Ծովի ափն անասելի մարդաշատ էր. ամեն սանտիմետրի վրա մարդ կար: Բաթումին ավելի ինտերնացիոնալ է, ավելի շուտՙ միջազգային, քան Քոբուլետին. սլավոնական ու կովկասյան ազգերից բացի այստեղ են գալիս պարսիկներ, արաբներ, հնդիկներ, սեւամորթներ:
«Էկոնոմ» խավի հայ ընտանիքը Բաթումիի ափերը ողողող ջրերը մտավ, մի լավ լողաց ու ավազի վրա մի կերպ տեղավորվեց: Ամուսինը համարյա մեջք մեջքի տվածՙ մի բարեկազմ ռուս կնոջ հետ էր նստած, իսկ ինքըՙ մի վրացու: Երեխաներն ապշահար նայում էին, թե ամբողջ մարմինն ու գլուխը սեւ հագուստի մեջ փաթաթած 4 պարսկուհիներն ինչպես են լողում ծովում, իսկ նրանց ամուսինները պահակ կանգնածՙ սպասում են ափին: «Մամ, էս կանայք իրենց լողազգեստները հյուրանոցո՞ւմ են մոռացել, դրա համար էլ շորերով են ծովը մտե՞լ»,- հարցրեց 10 տարեկան դուստրը: «Չէ, նրանց լողազգեստը սա է. արաբ ու պարսիկ կանանց այսպիսի լողազգեստ հագնել չի թույլատրվում»,- բացատրեց մայրըՙ ցույց տալով իր լողազգեստը, որին ամեն անգամ նայելիս տխրում էր ու սրտնեղում:
«Հետո էլ լողազգեստիցդ դժգոհ ես, մոդայից դուրս է եկե՜լ, ֆլան-ֆստա՜ն: Քեզ համար էս պարսկուհիների լողազգեստից եմ առնելու, որ էլ չդժգոհես»,- կնոոջ հոգու հետ խաղաց ամուսինը:
Հետոՙ ճոպանուղի, նավ, սրճարան: Ինչքան փնտրեցին, որ նավերի տերերը թուրք կամ ադրբեջանցի չլինեն, չստացվեց: Սահուն ռուսերենով, մի քիչ սլավոնական արտաքինով մի նավատիրոջ գտան, առանց սակարկելու տոմսի արժեքը վճարեցին ու նստեցին: Սահուն ռուսերենով, մի քիչ սլավոնական արտաքինով նավի տերը 5 րոպե հետո մի խումբ ադրբեջանցիների առաջ գիրկը լայն բացածՙ նրանց նստեցրեց հատուկ տեղերումՙ կաշվե բազմոցների վրա ու սկսեց սահուն ադրբեջաներենով զրուցել նրանց հետ: Նավից իջնելու համար այլեւս ուշ էր. շարժվել էին: Հետո ադրբեջանցիներն սկսեցին զննող հայացքով իրենց նայել: Նրանք շատ էինՙ 15 հոգի: «Էկոնոմ» խավի հայ ընտանիքի հայրն ու մայրը պատասխան հայացքով նրանց հակադարձեցին: Ադրբեջանցիների հայացքներն ավելի ծակող ու հանդուգն էին դառնում: «Էկոնոմ» խավի հայ ընտանիքի հայրը հակամարտող հայացքով փորձեց սաստել: Հայ-ադրբեջանական հայացքների մենամերտը թեժանում էր: Հանկարծ երրորդ սեղանից հայ ընտանիքին մոտեցան 4 ամրակազմ երիտասարդներ: «Դրանք տեսել են, որ դուք քիչ եք, իրենքՙ շատ, դրա համար են ռիսկովացել: Դե հիմա էլ թող ձեր կողմը նայեն, թե էդքան համարձակ են»,- հայերեն բարձր ասաց երիտասարդներից մեկը: 4-ն էլ եկան-նստեցին «էկոնում» խավի հայ ընտանիքի կողքին: Ադրբեջանցիները հայացքները փախցրին ու մինչեւ նավից իջնելն այլեւս հայերի կողմը չնայեցին:
Բաթումիում սպասարկման ոլորտը գրեթե ամբողջությամբ թուրքերի ու ադրբեջանցիների ձեռքն է անցել: «Էկոնոմ» խավի հայ ընտանիքը նավից հետո վճռել էր ռեստորանները մի լավ հետազոտել, հետո միայն ճաշել: Առաջին երկու սրճարանների տերերն ադրբեջանցի էին, երրորդը վրացու էր պատկանում: Այդտեղ էլ նստեցին եւ ուտելիք պատվիրեցին: «Գերի ընկած հայ զինվորի մասին տես ինչ սուտ լուրեր են տարածել անաստվածները. գրել ենՙ իբր իրենցից ապաստան է խնդրել:… Եթե Հայաստանում լինեի, հիմա մերոնց հետ ես էլ Ղարաբաղ գնացած կլինեի, տես, Բակո Սահակյանի հետ են հանդիպել, նկարվել»,- հեռախոսով լուրերը կարդալովՙ կնոջն ասաց ամուսինը: «Պապ, էս տղան շշմած մեզ է նայում»,- հոր թեւից քաշելովՙ ասաց դուստրը: Ամուսինները հայացքները հեռախոսից կտրեցին. սեղանի մոտ սկուտեղը ձեռքին մի երիտասարդ էր կանգնածՙ մատուցողը: Ակնապիշ նայում էր տղամարդու ձեռքի հեռախոսին: «Բաժակները սեղանին դիր, երիտասարդ, թե չէ կգցես-կջարդես»,- ադրբեջաներեն ասաց «էկոնոմ» խավի հայ ընտանիքի հայրը:
Մատուցողը հայացքը փախցրեց, բաժակները հենց սկուտեղով դրեց սեղանին ու արագ հեռացավ:
5 րոպե անց «էկոնոմ» խավի հայ ընտանիքին ուրիշ մատուցող էր սպասարկումՙ հաստա՛տ վրացի:
