ԱՆՆԱ ՎԱՐԴԱՆՅԱՆ, Տնտեսագիտության թեկնածու, ՀՊՏՀ
Ինձ համար ճապոնացինեը միշտ էլ եղել են հայ ազգի բարեկամները: Այո՛, այդպես ցույց է տալիս պատմությունը, ինչի պատմական փոքրիկ բացահայտման մասնակիցը եղա: Իմ սերն ու նվիրումը ճապոնացիների հանդեպ ծնվեց Ճապոնիայում իմ ուսումնառության տարիներին. ինձ բախտ էր վիճակվել Հայաստանից մեկնել ցրտաշունչ Աոմորիՙ ուսանելու եւ անցնելու մի դժվարին ճանապարհ, որն ինձ ապագայում պիտի դարձներ մի փոքրիկ կամուրջ Հայաստանի եւ Ճապոնիայի միջեւ:
Ամեն ինչ սկսվեց նրանից, որ մի օր որոշեցի այցելել Հայաստանի Ազգային գրադարան եւ փնտրել այն բոլոր գրքերը, որտեղ կա Ճապոնիա բառը: Եվ ահա ես կարծես ֆիլմում լինեի, երբ բազմաթիվ գրքերի միջից իմ առջեւ բացվեց 1905 թվականին տպագրված մեր հայրենակցուհու հուշերն ու տպավորությունները Ճապոնիա իր այցի վերաբերյալ հայերեն լեզվով: Հեղինէ Մելիք-Հայկազեան, «Մի պտոյտ Ճապոնում» : Աչքերիս չէի հավատում: Ինչպե՞ս… Մինչ այդ հայ-ճապոնական առնչությունների պատմությունն ինձ համար սկսվում էր Դիանա Աբգարի մասին տեղեկություններով, այն գեղեցիկ, խելացի եւ հայրենասեր հայուհու, որը երբեւէ չլինելով իր մայր հայրենիքումՙ 1915 թվականին թուրքերի կողմից հայերի հանդեպ կատարված ցեղասպանությունից հետո Հեռավոր Արեւելքում փարոս դարձավ բազմաթիվ հայ գաղթականների համար: Գիրքն ընթերցեցի մեկ շնչովՙ կլանելով ամենը, ինչ ընդգծել էր տիկին Հեղինե Մելիք-Հայկազյանը: Միայն հետո պիտի իմանայի, որ նա եղել է շուշեցի հայտնի տոհմի զավակ, պետական գործիչ Ալեքսանդր Բեկզադյանի կինը, Հովհաննես Թումանյանի մտերմուհին, որը կյնաքի վերջին տարիներն ապրել է Ֆրանսիայում…
Հետաքրքրական էր մեկ դար անց տեսնել Ճապոնիան տիկին Հեղինեի աչքերով: Մտովի կարելի էր զգալ Ճապոնիայի այդ ժամանակաշրջանի ռիթմը, Ճապոնիա, որ դեռ չէր տեսել պատերազմ, ատոմային ռմբակոծություն, Ճապոնիա, որ դեռ չէր ապրել «ճապոնական հրաշքի» բերկրանքը: Ընթերցանության ընթացքում հանդիպեցի մի ուշագրավ հատվածի: Ինձ խորապես հուզեց ճապոնացիների վերաբերմունքն իմ ժողովրդի հանդեպ: Պարզվում է, 20-րդ դարի սկզբին ճապոնացիներին հուզել են հայ ազգի խնդիրները, եւ նրանք շտապել են օգնության…
Ֆեյսբուքյան էջում գրքի մասին իմ գրառումը չուշացավ: Այս հատվածը թերեւս հիմք դարձավ ինձ համար ձեռնարկելու «Մի պտույտ Ճապոնում» գրքի թվայնացման գործը: Պրպտումների ճանապարհին հանդիպեցի Մերուժան Կարապետյանին, մարդու, ով գիտեր ոչ միայն այդ գրքի մասին, այլեւ անձամբ ծանոթ էր եղել տիկին Հեղինեի դստերՙ Վարյա Բեկզադյանի հետ, որն էլ իր հերթին եղել էր պոլիոմելիտ պատվաստանյութի համահեղինակը եւ Ֆրանսիայում հարգարժան տիկին: Ի վերջո, ընկերներիս (Մերուժան Կարապետյան, Արծվի Բախչինյան, Հիդեհարու Նակաջիմա, Աստղիկ Հովհաննիսյան) եւ իմ փոքրիկ բացահայտումները մեկտեղվեցին մեկ գիտական քննարկման ժամանակ, որի արդյունքը եղավ հոդվածների փոքրիկ մի բուկլետ, գրքի էլեկտրոնային տարբերակի թվայնացման ներկայացումը հանրությանը, ինչը հետաքրքրական արձագանքներ ունեցավ:
Հուսով եմ, որ այս գիրքը, ավելի քան մեկ դար անց յուրօրինակ կամուրջ կհանդիսանա հայ եւ ճապոնացի բարեկամ ժողովուրդների միջեւ, պարծանքի լավ առիթՙ մեր հնամենի բարեկամության եւ, ինչո՞ւ չէ, թարգմանվի նաեւ ճապոներեն:
Որպես վերջաբան ցանկանում եմ մեջբերել Յումիկո Շեպարդի ճապոնա-հայկական հայկուն.
Ծագող արեւի երկիրն
Ու արեւի երկիրը
Կմիանան:
Հատուկ շնորհակալություն եմ ցանկանում հայտնել ՀՀ Ճապոնիայի դեսպան Ջուն Յամադայինՙ մշտապես զորավիգ լինելու եւ իմ գաղափարները ոգեւորելու համար:
