Սպառազինությունների համաշխարհային շուկան 2015 թվականին դրամական արտահայտությամբ աճել է ավելի քան 10 տոկոսով եւ հասել 65 մլրդ դոլարիՙ նախորդ տարվա 58,4 միլիարդի դիմաց: Դա առավելագույն աճն է վերջին 10 տարում: Այս երեւույթի հիմնական պատճառը Սաուդյան Արաբիայում ռազմական տեխնիկայի գնումների կտրուկ ավելացումն է 2015 թվականին. դրանց ծավալը հասել է 9,3 մլրդ դոլարի: Այդ մասին հաղորդում է «Բլումբերգ» գործակալությունը, վկայակոչելով ամերիկյան IHS ընկերության պատրաստած Global Defense Trade Report հաշվետվությունը: Վերջինս պարունակում է 65 երկրների սպառազինության շուկաների տեսությունը:
Ինչպես պարզաբանում են փորձագետները, Սաուդյան Արաբիայի կողմից սպառազինությունների գնումների կտրուկ աճը (+50% 2015-ին) պայմանավորված է Եմենում հակաահաբեկչական կոալիցիայի մեջ սաուդցիների առանցքային դերով:
Բացի դրանից, էապես ավելացել է զենքի պահանջարկը Մերձավոր Արեւելքի եւ Հարավարեւելյան Ասիայի երկրների մեծ մասում: Այսպես, անցյալ տարի զենքի գնումների գծով երկրորդ տեղը զբաղեցրել է Հնդկաստանը (ավելի քան 4 մլրդ դոլար): Երրորդ տեղում Ավստրալիան է (մոտ 2,5 մլրդ), չորրորդումՙ Եգիպտոսը (ավելի քան 2 մլրդ), հինգերորդումՙ Հարավային Կորեան (ավելի քան 2 մլրդ դոլար):
Դրա հետ մեկտեղ IHS-ում կանխատեսում են, որ եթե երեք տարվա ընթացքում նավթի գները չվերականգնվեն, ապա նավթ արտահանող երկրները ստիպված կլինեն կրճատել զենքի գնումները:
Ինչ վերաբերում է զենք արտահանողներին, այստեղ առաջատարը դարձյալ ԱՄՆ-ն է, որը 2015 թ. մոտավորապես 23 մլրդ դոլարի զենք է մատակարարել: Երկրորդ տեղում Ռուսաստանն էՙ մոտ 7,5 մլրդ դոլար: Սակայն փորձագետները կարծում են, որ շուկայում Մոսկվայի բաժինը շուտով կմեծանա Իրանի հետ առեւտրի ընդլայնման հաշվին, որը սկսում է իր օդուժի հնացած սպառազինությունների փոխարինումը նորերով:
Ի դեպ, մինչեւ 2018 թվականը Ռուսաստանի փոխարեն 2-րդ տեղում կարող է հայտնվել Ֆրանսիան, որը Ավստրալիային ռազմանավեր վաճառելու պայմանագիր է կնքել:
Ստոկհոլմում գործող Խաղաղության հիմնահարցերի հետազոտման միջազգային ինստիտուտըՙ SIPRI-ն իր հերթին նշում է, որ աշխարհում միջուկային զենքի պաշարները նվազում են, բայց միաժամանակ վերջին տարիներին տեղի է ունենում դրա արդիականացում: Այդ մասին հաղորդում է SIPRI-ի մամլո ծառայությունըՙ աշխարհում միջուկային զենքի պաշարների վերաբերյալ ամենամյա տվյալների հրապարակման կապակցությամբ:
2016 թ. տարեսկզբի տվյալներով, աշխարհի 9 երկրներ (ԱՄՆ, Ռուսաստան, Մեծ Բրիտանիա, Ֆրանսիա, Չինաստան, Հնդկաստան, Պակիստան, Իսրայել եւ ԿԺԴՀ) ունեն մոտ 15395 միավոր միջուկային զենք: 2015 թ. տարեսկզբին այդ զենքն ավելի շատ էրՙ մոտ 15850 միավոր: Ըստ որում, ՌԻԱ գործակալությունը նշում է, որ օպերատիվ է համարվում մոտավորապես 4120 միավոր:
SIPRI-ի փորձագետները կրկին հավաստում են, որ միջուկային զենքի կրճատումը տեղի է ունենում գլխավորապես ԱՄՆ-ի ու Ռուսաստանի միջուկային զինանոցների հաշվին, որոնց բաժին է ընկնում այդ զենքի համաշխարհային պաշարների ավելի քան 93 տոկոսը: Սակայն կրճատումը տեղի է ունենում դանդաղ տեմպերով, չնայած միջազգային համաձայնությունների առկայությանը: Բացի դրանից, թե՛ ԱՄՆ-ի եւ թե՛ Ռուսաստանի երկարաժամկետ ծրագրերում նախանշված է միջուկային զենքի համակարգերի հետագա արդիականացում: Այսպես, ԱՄՆ-ն ծրագրում է 2015-2024 թթ. 358 մլրդ դոլար ծախսել իր միջուկային ուժերի պահպանման ու նորացման նպատակով: Մամլո տեղեկագրում Ռուսաստանի վերաբերյալ համապատասխան տվյալներ չեն բերվում:
