Արցախի լիակատար շրջափակումից ի վեր Լաչինի միջանցքն ապաշրջափակելու բազմաթիվ ակցիաներ են տեղի ունեցել թե՛ Հայաստանում, թե՛ Արցախում, թե՛ սփյուռքի հայկական գաղթօջախներում:
Մեր հայրենակիցների ազատությունը չսահմանափակելու ու խախտված իրավունքները վերականգնելու համար բազմապիսի ու բազմաբովանդակ ելույթներ հնչել են տարբեր հարթակներից՝ թե՛ տեղական, թե՛ միջազգային: Ամենից ապշեցնողն ու վրդովեցնողը պետական այրերի կամ նրանց արբանյակների մուննաթն է՝ ուղղված միջազգային կառույցներին ու դերակատարներին: Քաղաքական գործիչներն ու դիվանագետները, որ, թվում է, հարաբերություններ կառուցելու ու զարգացնելու գիտակը պետք է լինեն, նախընտրում են հաթաթա տալ բոլորին, քան թե աշխատել, բացատրել, ինչու չէ՝ նաեւ համոզել դրսի գործընկերներին:
Լաչինի միջանցքի վերահսկողությունը ռուս խաղաղպահներինն է, բայց չգիտես ինչու, Արցախի նախագահի անմիջական հորդորով՝ նրա սատելիտները ցույցեր միայն եվրոպական կառույցների երեւանյան գրասենյակների առջեւ են կազմակերպում, հոխորտալից ու սթափեցնող ելույթներ ունենում: Երբեմն-երբեմն հավաքվում են նաեւ Ռուսաստանի դեսպանատան առջեւ ու հերթապահ, հարեւանցի հայտարարություններ անում:
Իհարկե, ընդունելի չէ նաեւ հակառակ մոտեցումը, երբ որոշ, իբրեւ թե արեւմտամետներ, հորդորում են Ռուսաստանին ցտեսություն ասել ու այրել բոլոր տեսակի կամուրջները մեր ռազմավարական գործընկերոջ հետ: Նախ նման բան տեղի ունենալ չի կարող, քանի որ Փաշինյանի իշխանությունը մինչեւ այս եղածներից ամենառուսամետն է, երկրորդ՝ Մոսկվայի հետ բոլոր տեսակի կապերի խզումը նշանակում է ցտեսություն ասել ատոմակայանի, երկաթուղու շահագործմանը, զրկվել գազամատակարարումից եւ այլն:
Եթե հարցին նայենք զուտ միայն ռազմական տեսանկյունից ու չոր թվեր ներկայացնենք, ապա բավական տխուր պատկեր կստացվի: Այսպես. մեր սահմանների մոտ 300 կմ հատված գտնվում է ռուսական զորքերի պաշտպանության տակ:
Այդ սահմանի որոշ հատվածներում (ռուսական բազայի բալանսի տակ) ծառայում են հայ պայմանագրայիններն ու ԱԱԾ-ի սահմանապահ զորքերը, այսինքն՝ 300 կմ-ից մոտ 200-ում ռուսներն են:
200 կմ-ը 200.000 մետր երկարություն է: Եվ եթե գոնե յուրաքանչյուր 100 մետրում մեկական հսկիչ կետ՝ «պոստ» տեղակայվի, 2000 «պոստ» ունենալու անհրաժեշտություն կլինի: Հսկիչ ամեն մի կետում նվազագույնը 8 զինծառայող է անհրաժեշտ, 2000 կետի համար՝ 16.000: Հաշվի առնելով, որ ամիսը մեկ պետք է հերթափոխ կազմակերպել, ստացվում է՝ զինծառայողների կրկնակին է անհրաժեշտ: Այսինքն՝ 200 կմ սահմանը պահելու համար պետք ունենք մոտ 32000 հավելյալ զինծառայողի, եւ դեռ չասած զենք-զինամթերքի ու ռազմական այլ ծախսերի մասին: Հետեւաբար բոլոր նրանք, ովքեր պահանջում են՝ խզել կապերը Ռուսաստանի հետ, նախ պետք է գիտակցեն, թե դա ինչ է նշանակում:
Էմոցիանորվ շարժվելու ժամանակը չէ: Պետք է սթափ դատել, 7 անգամ չափել, մեկ՝ կտրել: Բոլորի վրա մուննաթ գալուց առաջ՝ նախ փորձել հասկանալ, թե որտեղ ենք թերանում իքներս: Առանց փաստարկների օդը թրատող ճառեր բոլորն էլ կարող են ասել, կարեւորն այն է, թե դրանից ինչ է շահում կամ կորցնում պետությունը:
ՍԵՎԱԿ ՎԱՐԴՈՒՄՅԱՆ
