ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիայում տեղի ունեցավ «Գրականագիտական եւ մշակութաբանական փոխառնչությունների խնդիրները համընդհանրացման դարաշրջանում» միջազգային գիտաժողով՝ նվիրված ռուս պոետ, արձակագիր, դրամատուրգ, թարգմանիչ, գրականագետ Վալերի Բրյուսովի մահվան 100-րդ տարելիցին:
1910-ական թվականներին հետաքրքրվել է հայ պոեզիայով, թարգմանել հայերենից, կազմել «Հայաստանի պոեզիան հնագույն ժամանակներից մինչեւ մեր օրերը» ժողովածուն: Աջակցել է Մեծ Եղեռնից տուժածներին:
Վ. Բրյուսովը թարգմանել է հայ պոեզիայի՝ հնագույն ժամանակներից մինչեւ 20-րդ դարը ներկայացնող 170-ից ավելի գործեր: Նա ուսումնասիրել է հայոց պատմությունն ու մշակույթը եւ գրել. «Հայաստանի ուսումնասիրության մեջ ես գտա վեհ, հոգեկան հրճվանքների մի անսպառ աղբյուր, որ որպես պատմաբան, որպես գիտության մարդ՝ ես Հայաստանի պատմության մեջ գտա մի ամբողջ ուրույն աշխարհ, որտեղ բարդ հարցերը բորբոքում էին գիտական հետաքրքրությունս, իսկ որպես բանաստեղծ, որպես արվեստագետ՝ Հայաստանի պոեզիայի մեջ տեսա մինչ այդ ինձ անհայտ, տիեզերական գեղեցկություն, որի մեջ փայլում ու շողշողում էին իսկական գեղարվեստական ստեղծագործության բարձր կերտվածքներ»: 1916թ. Մոսկվայում Վ. Բրյուսովի ջանքերով լույս տեսավ «Հայաստանի պոեզիա» ժողովածուն:
Վ. Բրյուսովի գրական ժառանգությունը եւ նրա ներդրումը հայկական պոեզիան աշխարհին ծանոթացնելու գործում արժեւորեց ՀՀ ԳԱԱ Հայագիտության եւ հասարակական գիտությունների բաժանմունքի ակադեմիկոս-քարտուղար Յուրի Սուվարյանը: ՀՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի տնօրեն Հ. Որսկանյանը նշեց. «Բրյուսովն այն քիչ գիտնականներից էր, որ կարողանում էր կարդալ հին ձեռագրերը, բացել հայկական պոեզիայի հայ ոգու գանձարանը: Անգնահատելի է Բրյուսովի ներդրումը ռուս-հայկական գրական-հասարակական կապերի զարգացման, Ռուսաստանում հայ մշակույթի հանրահռչակման գործում»:
Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի Մաքսիմ Գորկու անվան համաշխարհային գրականության ինստիտուտի տնօրեն Վ. Պոլոնսկին իր ուղերձում կարեւորեց գիտաժողովը: Ելույթներ ունեցան ՀՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի բնագրագիտության բաժնի վարիչ Ա. Իսահակյանը, ՀՀ ԳԱԱ «Պատմաբանասիրական հանդեսի» գլխավոր խմբագիր Ա. Զաքարյանը: Զեկուցումներով հանդես եկան բանասերներ, գրականագետներ, Հայաստանից եւ Ռուսաստանից:
Բրյուսովն ասել է. «Թուրքերը շարունակում են իրենց վաղեմի քաղաքականությունը: Նրանք չեն դադարի իրագործել զանգվածային եւ չափազանց սարսափելի ջարդեր, որ նույնիսկ Լենկթեմուրը չէր համարձակվի անել»:
Վ. Բրյուսովի ջանքերով իրականացավ հայ մշակույթի թարգմանության ու հանրայնացման հրաշալի աշխատանք: Նա հսկայական ավանդ ունեցավ ռուս եւ հայ մշակույթների, ինչպես նաեւ մեր ժողովուրդների բարեկամության զարգացման գործում:
Գիտաժողովի կազմակերպել էին ՀՀ ԳԱԱ Հայագիտության եւ հասարակական գիտությունների բաժանմունքը, Ռուսաստանի Գիտությունների ակադեմիայի Մ. Գորկու անվան համաշխարհային գրականության ինստիտուտը եւ ՀՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտը:
ՍՏԵՓԱՆ ՊԱՊԻԿՅԱՆ
Ռուսաստանի բնագիտության ակադեմիայի պրոֆեսոր
