Օրերս ավարտվեց Իսլամական խորհրդարանում հայ համայնքի պատգամավորների թեկնածուների քարոզարշավը: Կարող ենք ասել, որ Իրանի խորհրդարանում հայերին հատկացված երկու տեղի համար ընտրության արդյունքներն ունեն հետեւյալ պատկերը. Թեհրանի եւ հյուսիսային իրանահայության ընտրատարածքում ձայների ընդհանուր թիվը կազմել է 6193, որից Արա Շահվերդյան՝ 5097 կամ 83.21%, Ժոզեֆ Ամիրյան՝ 596, Սեւան Սոհրայի՝ 424, անվավեր՝ 76: Ինչ վերաբերում է Նոր Ջուղայի եւ հարավային իրանահայության ընտրատարածքին, ապա այստեղ ձայների ընդհանուր թիվը կազմել է 1397, որից Գեղարդ Մովսիսյան՝ 1033 կամ 75.10%), Էմին Հովսեփ՝ 350, անվավեր՝ 14: Հաղթողները ՀՅԴ կուսակցության թեկնածուներն են: Ընդ որում Ժոզեֆ Ամիրյանը, Սեւան Սոհրային եւ Էմին Հովսեփը հանդես են եկել որպես անկախ թեկնածուներ, որոնք ըստ էության զրկված էին համայնքային կառույցների աջակցությունից:
Խնդիրն այն է, որ իրանական խորհրդարանում հայ պատգամավորները ներկայացնում են ոչ միայն հայ համայնքն ու հետամուտ լինում նրա բազմաթիվ խնդիրների լուծմանը, այլ նաեւ որոշակի դերակատարում ունեն հայ-իրանական միջպետական հարաբերությունների գործընթացում: Ուստի, անկախ օբյեկտիվ կամ սուբյեկտիվ պատճառներից, անհրաժեշտ է, որ այդ պատգամավորները դառնան կարեւոր օղակներից մեկը Երեւանի ու Թեհրանի միջեւ: Մինչդեռ հայտնի է, որ դեռեւս 1990-ական թթ. կեսերին, ինչպես նաեւ վերջին տարիներին, ցավոք, նրանք պաշտոնական Երեւանի իշխանությունների հետ ունեն գաղափարական տարաձայնություններ: Սակայն հարկ է նշել, որ եթե 1990-ական թթ. կեսերին Արցախի ռազմաճակատում հաղթանակած ՀՀ իշխանությունները կարող էին իրենց թույլ տալ նման «քաղաքական պերճանք», ապա այսօր նման վարվելակերպը արդարացի չէ, քանի որ ցանկացած տեսակի եւ չափի աջակցություն, մանավանդ իրանական ուղղությամբ, խիստ կարեւոր է Հայաստանի համար:
Թերեւս հետաքրքրականն այն է, որ 1990-ական թթ. ՀՀՇ-ՀՅԴ դիմակայությունը ներկայումս փոխակերպվել է ՔՊ-ՀՅԴ-ի, որն իր անուղղակի ու ինչ-որ կերպ արտացոլումն է գտնում փաստորեն իրանահայ համայնք – ՀՀ իշխանություն փոխհարաբերություններում:
Մինչդեռ անհրաժեշտ է Իսլամական խորհրդարանում հատկացված երկու մանդատները դիտարկել հայ համայնքի վերջին ավելի քան 100 տարվա ձեռքբերումը, ավելին՝ նրա գնահատված քաղաքական մշակույթն ու ներկայությունը իրանական հասարակական կյանքում եւ բարեկամական կապերի ամրապնդման համար կարեւոր միջոց, քաղաքական թանկ կապիտալ:
Հետաքրքրական է, որ բարեկամական կապերի համատեքստում նախընտրական օրերին Թեհրանում տեղի ունեցավ Արցախին նվիրված «Հայ Դատն այսօր» 15-րդ խորհրդաժողովը, որին մասնակցել են ՀՀ Ազգային ժողովի «Հայաստան» խմբակցության պատգամավորները եւ համայնքային գործիչները: Ավելին՝ իրանցի փորձագետների մասնակցությամբ կազմակերպված հաջորդ խորհրդաժողովում քննարկվել են Իրանի ու Հայաստանի ազգային անվտանգության հարցերը: Կովկասի հարցերով վերլուծաբան Մաջիդ Քարիմին անդրադարձել է ՀՀ Սյունիքի մարզի աշխարհաքաղաքական դիրքի կարեւորությանը: Տեղին է նշել, որ Իսլամական խորհրդարանի նախկին պատգամավոր, դոկտոր Կարեն Խանլարյանը եւս կարեւորել է այն, որ խորհրդարանի հաջորդ պատգամավորները անհրաժեշտ է ուշադրության առանցքում պահեն Սյունիքի անվտանգության կարեւորությունը: Իսկ քաղաքական հարցերի վերլուծաբան, դոկտոր Ահմադ Քազեմին ներկայացրել է Իրանի ազգային անվտանգությունը Կովկասում՝ կարեւորելով Իրանի, Հայաստանի, Չինաստանի եւ Ռուսաստանի հարաբերությունները:
Այսպիսով, իրանական կողմը պաշտոնական Երեւանին իրանահայ համայնքային հարթակներից հուշում է երկկողմ եւ բազմակողմ հարաբերությունների կառուցման վերաբերյալ իր պատկերացումները: Այն է՝ ռուս-չինական համագործակցություն տարածաշրջանում եւ Սյունիքի անվտանգության ապահովում հայ-իրանական հարաբերությունների համատեքստում: Եվ ահա աշխարհաքաղաքական այդ կարեւոր խնդիրների լուծման գործում է, որ իրենց նպաստը կարող են բերել նաեւ իրանահայ պատգամավորները, որոնց աշխատանքային օրակարգում են քաղաքացիական-իրավական, կտակա-կալվածային, դպրոցների եւ այլ հարցերը, ինչպես նաեւ դրանց իրավական լուծումներ տալն ու Իսլամական խորհրդարանի մակարդակով հայության իրավունքներին հետամուտ լինելը:
ԿԱՐԵՆ ՄԿՐՏՉՅԱՆ
