Անպատասխան հոխորտանքներ

Ինչո՞ւ են լռում մեր պատմաբաններն ու մյուս մասնագետները

Ի տես Իլհամ Ալիեւի հոխորտալից կեցվածքին, հանդիպումների եւ ընդունելությունների ժամանակ նրա սիգապա՜նծ շարժուձեւին, տեսախցիկների դիմաց ոտնաչռած նստվածքին ու մանավանդ զինվորական կամուֆլյաժը հագին Շուշիով եւ բռնագրավված մեր մյուս բնակավայրերով տիկնոջ թաթիկը բռնած՝ տիրական քայլվածքին,- բոլորն էլ հասցեագրված մեզ՝ հայերիս, մի քիչ էլ իր հպատակներին,- կան նաեւ քահ-քահ ծիծաղողներ նույնիսկ Թուրքիայում: Դրանցից առաջինը եթե նախագահ Էրդողանն է, ապա, վստահ եմ, պակաս չեն զվարճանում նաեւ պաշտպանության նախկին նախարար Ուլուսու Աքարը եւ սպայակույտի մյուս անդամները: Այսինքն այն մարդիկ, որոնք նրանից՝ Իլհամից ավելի լավ, մասնագիտորեն գիտեն 44-օրյա պատերազմին իրենց տարած հաղթանակի մանրամասները: Օղլանը (տղան) թող հոխորտա, միմյանց երեւի ասում են թուրք բարձրաստիճանավորները, որոնք ստեպ-ստեպ, ներառյալ Էրդողանը, ինչպես վկայում են թուրք լրագրողները, կլորիկ գումարներ են ստանում նրանից, ամեն մի այցելությունից: Զենքն ու զինվորը իրենից՝ պատերազմելու վարպետությունը՝ մեզանից, ասում են նրանք, քաջ գիտենալով, որ հայկական տարածքների հետ Ադրբեջանն էլ ի վերջո իրենցն է լինելու, կամ արդեն իսկ է, որպես թուրանականության անցուղի եւ տարածք:

Եվ այդ հոխորտանքի դեմ, Արցախի հետ ամբողջ Հայաստանն էլ «բիզիմ դիր» անող ալիեւյան քարոզչության դեմ, թուրքական հոգեճնշման դեմ ոչ մեկ պատասխան հայկական կողմից, չհաշված հատուկենտ փորձագետները, որոնք ջանում են արձագանքել ընդամենը առօրյա զարգացումներին: Մեր գիտնականներից ոչ ոք ըմբերանիչ պատասխան, պատմագիտական, աշխարհագրագիտական կամ ազգագրագիտական հակահարված չի տալիս Ալիեւին ու նրա համախոհներին:

Բոլորս գիտենք, որ հակաքարոզչության հարցում մեր գործող իշխանությունները «պապանձումն Զաքարիայի» օրինակին են հետեւում, գլխավորությամբ վարչապետի, որ հակառակ իր շատախոսասիրությանը, կարծես երդում է տվել, կամ ինչ-որ ստիպողության տակ է գտնվում անձամբ Ալիեւի եւ ուրիշների կողմից, նաեւ պարտավորության տակ՝ երազային ինչ-որ խաղաղությունից բարբառելու: Մինչդեռ աղավնիներ մեզ պետք չեն, ո՛չ էլ ներսում անընդհատ կռկռացող ագռավներ, այլ՝ սրատես արագաթռիչ բազեներ:

Սակայն քննադատությանս թիրախը մեր տիտղոսավոր մասնագետներն են, առաջին հերթին՝ պատմաբանները, աշխարհագրության մասնագետները, ազգագրագետները, հասարակագետները, նաեւ տնտեսագետները, որոնք կարող էին սպառիչ պատասխան տալ, նախընտրաբար օտարալեզու մամուլում, ալիեւյան ծավալապաշատությանը, պատմական-տարածքային կեղծիքներին: Այնպես՝ ինչպես, նույնիսկ սովետական շրջանում, մեր արթուն պահակ Բագրատ Ուլուբաբյանի, Զորի Բալայանի, Պարույր Սեւակի նման մտավորականները՝ տիտղոս, աշխատանք, անգամ կյանք կորցնելու գնով:

Ո՞վ է լսողը, ո՞վ է բանի տեղ դնողը, պիտի ասեն ընթերցողներիցս ոմանք:

Առաջին հերթին մե՛զ է պետք, մեր ժողովրդին, որ իսկապես «դուխից» ընկած վիճակում է գտնվում թուրքական հզոր կոալիցիայից պարտվելուց հետո: Պետք է բարձրացնել ժողովրդի ոգին, դիմանալու, դիմադրելու, դժբախտությունները հաղթահարելու ցանկությունը: Ո՛չ օդային, աբոխավարական խոսքերով, այլ փաստական մեծաքանակ նյութերով, որոնք կան հայ եւ օտարալեզու գրքերում, արխիվներում ու մամուլում: Պարզապես պետք է քաղել, համադրել ու հրապարակել դրանք, սկսելով Ռուսական կայսրության Բաքվի նահանգի հայաշատ շրջանների՝ Շամախի, Շամխորի, Գանձակի, Դերբենդի եւ նույնինք Բաքու քաղաքի փաստական վիճակագրությունը, ազգագրական խտությունը, պատմական հուշարձանների, կրթական, մշակութային, եկեղեցական հաստատությունների, առեւտրատնտեսական կենտրոնների մասին նյութերի մատուցումից: Եվ դա պետք է անել անդադար՝ յուրաքանչյուր «բիզիմ դիր»ին ի պատասխան, կամ կանխելով դրանք:

Կոչումներն ու տիտղոսները ոչինչ արժեն, եթե դրանք չեն ծառայում ժողովրդին, հայրենիքին, ճշմարտությանը:

Սա՛ էլ ռազմաճակատ է: Պատերազմը շարունակվում է:

ՀԱԿՈԲ ԱՎԵՏԻՔՅԱՆ