Որքան էլ ժամանակները փոխվում են, մարդկային առօրյան խցկվում է մոնիտորից անդին, այնուամենայնիվ կան որոշ նվիրյալ թերթեր եւ ամսագրեր, որոնք թեեւ բավականին դժվարությամբ, բայց պահում են տպագրման մշակույթը: Իհարկե, Հայաստանում թերթերի, ամսագրերի նաեւ գրքերի տպագրման պակաս չկա, սակայն այս լճացնող հոսքը եթե փորձենք զտել՝ կմնան հատուկենտ անուններ: Ահա այս հատուկենտներից է Չեխիայի մայրաքաղաք Պրահայում հրատարակվող «Օրեր» ամսագիրը, որը զերծ է մնում պարզունակ, կատալոգային եւ պարապ ժամանց ապահովելու շահութաբեր միտումից: Խոսել արվեստի, նոր հրատարակված արժեքավոր գրքերի, խորհրդանիշ դարձած հերոսական անունների մասին, մեղմ ասած, նյութապես անխոստում բան է: Ցավալի է, բայց փաստ. Հայաստանում մշակութային արժեք ներկայացնող գիրք կամ որեւէ հրատարակություն վաճառելը նման է անապատում չմուշկ վաճառելուն: Հենց ա՛յս պահին է, որ երեւան են գալիս նվիրյալները, որոնք չեն տրվում կոպեկը կոպեկի կողքին դնելու բաղձանքին եւ հանուն այժմեական կրակի չեն տպագրում անարժեք, բայց պահանջարկով աշխատանքներ:
«Օրերի» 5-8/90/2021 համարը վստահաբար կարելի է դասել ամսագրի արժեքավոր համահավաք պատումների շարքին: Հետպատերազմական չխամրող թոհուբոհում, մենք, իհարկե, ունենք ճշգրիտ պատումի պահանջ, քաղց, եւ ներքաղաքական այս ջլատված անցուդարձերում 44-օրյա պատերազմի հետ ներձույլ գրականության լուսաբանումն, անշուշտ, ավելի քան կարեւոր է: Կարելի է ասել, որ բացի ընթերցող լայն շերտից, ամսագրի այս համարը նաեւ բանասերների, պատմաբանների եւ լրագրողների հետաքրքրության բացատում է, որովհետեւ խնամքով հավաքված են հեղինակների գրվածքներից պատառիկներ, կենսագրական կոկիկ քաղվածքներ, լուսանկարներ, որոնք հետագայում այսօրինակ գործ ստանձնողներին միանշանակ պետք կգան:
Հայ գրականության մեջ այս վերջին տարիներին է սկսվել մի կարեւոր դասակարգման փուլ՝ նախորդ դարի հիմնականներից հետո գրված գործերի թեմատիկ տարանջատումն ու ըստ այդմ՝ դրվատումը: Մենք ունենք պատերազմական սյուժեի ի շահ մեզ զարգացման կարիք: Բանահյուսությունից զատ, դասական պատմավեպերից զատ, ֆիդայական էպոպեաներից զատ, մենք՝ ցկեանս պատերազմող հայերս, միշտ ունենք այս չմոխրացող թեմայի արծարծման կարիքը: Իննսունականներին, իհարկե, ստեղծվեցին արժեքավոր գործեր (ըստ իս՝ հիմնականում պոեզիա), բայց ե՛ւ թվականն էր խառնիխուռն, ե՛ւ համակարգողներ չեղան: Հիմա դաշտը բաց է, հնարավորությունն՝ անսպառ: Գրվում եւ տպագրվում են անհաշիվ գրքեր, միայն թե պետք է կարդալ եւ տարբերել ապրող տողը մեռած տողից:
Անկեղծ ասած, մեր զորեղ տղաների անընդմեջ հիշատակումը ուրախալի է մեկ այլ պատճառով եւս. համատարած մոռացումի փոթորիկ է ու համակերպության մարմաջ: Սոսկալի է իշխանական այս սեթեւեթանքով մանեւրումը, որը մոտեցնում
է հանրությանը համատարած թմբիրի: Մեզ պետք է տեւական եւ անսպառ հիշատակում ու դրան զուգահեռ կանոնիկ համակարգում: Այսքանով հանդերձ՝ կեցցե աշխատանքը, որ տարվել է, եւ կեցցեն նրանք, ովքեր ապրել եւ գրել են մեր նորագույն պայքարի արցունքախառն, բայցեւ հերոսական էջերը:
ՀԱՅԿ ՍԻՐՈՒՆՅԱՆ
