Սյունիքի գործարանի ջերմային էլեկտրակայանը կառուցվել է 1903 թվականին ֆրանսիական ընկերությունների կողմից՝ գործարանին եւ հանքերին էլեկտրական էներգիա մատակարարելու համար: Կայանում տեղադրվել են «Դիզել» տեսակի երկու շարժիչ՝ յուրաքանչյուրը 147 կՎտ (200 ձիաուժ) հզորությամբ, որոնք աշխատում էին առանձին-առանձին: Շարժիչներից մեկը միացվել է 500 Վ լարման, 125 կՎտ հզորության հաստատուն հոսանքի գեներատորին: Արտադրված էլեկտրական էներգիան օգտագործվել է հանքերի շահագործման նպատակով: Երկրորդ շարժիչը միացվել է 230 Վ լարման, 110 կՎտ հզորության եռաֆազ հոսանքի գեներատորին: Էլեկտրական էներգիան օգտագործվել է գործարանի կարիքների համար: Էլեկտրական էներգիայի տարեկան արտադրությունը կազմել է մինչեւ 500 հազար կՎտժ:
Հարկ է նշել,որ Հայաստանում 20-րդ դարի սկզբին շահագործվում էին 13 փոքր էլեկտրակայաններ՝ 3165 կՎտ գումարային հզորությամբ: 13 կայաններից 9-ը ջրային էին, աշխատում էին ջրի էներգիայի հաշվին, 4-ը՝ջերմային (աշխատում էին ներքին այրման շարժիչներով): Տարեկան արտադրվում էր 5.1 միլիոն կՎտժ էլեկտրական էներգիա:
Համեմատության համար նշեմ, որ 20-րդ դարի սկզբին աշխարհում տարեկան արտադրվել է մոտ 15 միլիարդ կՎտժ էլեկտրական էներգիա: Էլեկտրակայաններ են շահագործվել նաեւ Կարս քաղաքում: Հայաստանում առաջին հիդրոէլեկտրակայանը կառուցվել է 1903 թ., Դիլիջանում: Աղստեւ գետից առբերվող ջրով պտտվող անիվն աշխատեցնում էր փայտասղոցարանի շրջանաձեւ սղոցը:
ՍՏԵՓԱՆ ՊԱՊԻԿՅԱՆ
