La monnaie c’est l’Etat, ասում են ֆրանսացիք. փողը, դրամը, դրամանիշը դա պետությունն է: Որեւէ պետության առողջության ու կայունության անսխալական ցուցիչը դրամն է, պետական դրամանիշը: Դրանով է որոշվում տվյալ պետության կարգավիճակը ազգերի ընտանիքում, նրա գոյության ներկան ու հեռանկարը:
Անցնող օրերին կտրուկ արժեզրկվեց հայկական դրամանիշը, որի ազատ անկումը դեռ շարունակվում է, հատկապես ամերիկյան ու եվրոպական դրամանիշների դիմաց: Ոմանք դա բացատրում են բռնագաղթեցված արցախահայության առկայությամբ, ուրիշներ՝ քիչ ավելի գլոբալ մոտեցմամբ՝ մատնացույց են անում Վերին Լարսի անցակետում արհեստականորեն ձգձգվող ստուգումների հետեւանքով պոչ բռնած 60-ից ավել բեռնատարները՝ գերազանցապես ոգելից խմիչքներով ծանրաբեռնված: Ու տակավին ուրիշներ նախատեսում են չհայտարարված նոր պատժամիջոցներ՝ ռուսական գազի սակագնի կրկնակի, անգամ եռակի թանկացում, ատոմակայանի մատակարարումների խափանումներ, արդեն իսկ թանկացած բենզինի ու դիզվառելիքի գնի աճ, ռուսական ներդրմամբ գործող հիմնարկ-ձեռնարկությունների աշխատանքի կրճատում, գործազրկության աճ՝ արտաքին ներդրումների նվազմանը զուգընթաց, գնաճ, ազգաբնակչության աղքատացում՝ մոտեցող ձմռան սեմին:
Եվ սա՝ միայն ֆինանսատնտեսական մակարդակի վրա: Հապա՞ քաղաքական ու հատկապես անվտանգային վիճակը:
Այստեղ ավելի վատթար իրադրություն է: Արցախի թողլքումը եւ ապա հանձնումը ազգային, տարածաշրջանային, անգամ միջազգային հարթակների վրա՝ բոլորովին արժեզրկեցին մեր պետական հեղինակությունը, մեր ազգի արժանապատվությունը, կասկածներ՝ բերեցին նրա վերապրելու կարողության վրա: Աշխարհի հետ նույնիսկ մենք սկսել ենք կասկածել մեր պետականության հետագա գոյության վրա: Անիի անկումից, Բագրատունիների թագավորության կործանումից հազար տարի անց մեր ժողովրդի պատմությունը կրկնում է ինքզինք: Չեմ թանձրացնում արդեն իսկ թանձր մառախուղը: Դեռ, ինչպես ասում են, «տաք» ենք, չենք զգում մեր իրական վիճակը, չենք ընկալում դրսի իրարահաջորդ հարվածների ու մեր սխալների վերջնիմաստը: Միմյանց ենք հարցնում, թե վերջն ի՞նչ է լինելու, մինչդեռ ընթացքն է որոշում ամեն ինչ, իսկ ընթացքը մեր աչքի առաջ ուրվագծում է կիսալուսին, թուրք-թուրանական մահիկ:
Ալիեւը միջանցք է պահանջում, հիմա արդեն՝ երկու միջանցք, մեկը իր, մյուսը՝ երեւի Իսրայելի համար: Դրա անունը դրել է իբր Նախիջեւանին միանալու ճանապարհ, մինչդեռ՝ ունի՛ «մեկ ազգ՝ երկու պետություն» ձեւաչափով ճանապարհ. Նախիջեւանը վաղուց, իր հոր օրերից արդեն գտնվում է Թուրքիայի հոգատարության տակ:
Էրդողանն իր հերթին, մեկ օրից մյուսը էկոլոգ դառնալով, պահանջում է փակել Մեծամորի ատոմակայանը, որպեսզի առանց իրեն վնասելու կարողանա ռմբակոծել Հայաստանը: Պահանջում է փակել իրենց հանցագործի բաց էջը՝ Ցեղասպանության հուշակոթողը:
Եվրոպան ու Մ. Նահանգները, իրենց հերթին, պահանջում են տարածաշրջանից վտարել ռուսներին եւ, այնուհետեւ, կործանել Ռուսական կայսրության մահմեդական մասը ու դեմ դնել, փակե՛լ հանդարտահոս չինական ջրերի ճանապարհը դեպի հարավ-արեւմուտք:
Իսկ Ռուսաստանը, հանկարծակի բռնված համաշխարհային թակարդի մեջ, չգիտի պահե՞լ իր դարավոր քաղաքառազմական ներկայությունը տարածաշրջանում, չգիտի ինչպես ողջ պահել մոլորյալ ոչխար Հայաստանը, միաժամանակ կուշտ պահել գայլածին Թուրքիան:
Այս իրավիճակում, դեմոկրատական որեւէ երկրում, շատ բնական պիտի լիներ կառավարության հրաժարումը՝ ընդունելով իր ոչ միայն պարտությունը առաջին հերթին, այլեւ անզորությունը հաղթահարելու նաեւ իր իսկ մեղքով ստեղծված՝ ռազմական, քաղաքական ու տնտեսական մարտահրավերները: Պիտի նպաստեր մի նոր կառավարության, ժամանակավոր թե այլ, ստեղծմանը: Իսկ ոչ դեմոկրատական մի երկրում առավել քան բնական պիտի լիներ ռազմական հեղաշրջումը ինչ-որ գնդապետի կամ գնդապետների կողմից, ինչը բազմիցս տեսել ենք նույնիսկ ներկա դարում:
Մինչդեռ մեզ մոտ գնդապետները կուշտ են եւ առողջ, իսկ գեներալները՝ չաղ ու երջանիկ…
Մինչդեռ մեզ մոտ խորհրդարանի մեծամասնությունը շարունակում է իր երթը հուղարկավորների թափորում՝ կարծելով, թե գնում է հարսանիքի:
Ու սխալ՝ սխալի հետեւից, բոլորն էլ վտանգավոր ճակատագրականորեն, անվերադառնալի հետեւանքներով:
«ՔՊ»ականներից ու կառավարության անդամներից ո՞վ կարող է մեզ բացատրել, թե Հայաստանը ի՞նչ է շահում Հռոմի կանոնագրությունը վավերացնելով, նպաստավոր ի՞նչ դիրք է ձեռք բերում: Ի՞նչ շահ ունենք արդեն քանիերորդ անգամ, ժողովրդային լեզվով ասած՝ ռսի դըրբի տակ ընկնելուց:
Այս հարցը չեմ տալիս վարչապետի աթոռին կառչած, Ազգային ժողովում իրեն խուլիգանի պես պահող անձին: Թողնենք նրան, որ Գրանադայում Ալիեւի պայթեցրած նռնակ-գրանադի բեկորները հաշվի ու վայելի եվրոպացի մի քանի մեծամեծների կողքին նստելու իր մանկական երազանքի քաղցրությունը:
Այո, ի՞նչ է լինելու վերջը:
ՀԱԿՈԲ ԱՎԵՏԻՔՅԱՆ
