Արցախը ոչ միայն Հայաստանի, այլ նաեւ աշխարհի հետ կապող միակ հանգույցի՝ Լաչինի միջանցքի փակվելուն զուգահեռ հայաստանյան տարբեր կառույցներ աշխատում են միջազգային գործընկերների հետ, հարցը փորձում միջազգային հարթակներ տեղափոխել: Բայց առ այս պահը ոչ միայն գործողություն, այլ անգամ բավարար արաձագանքեր չկան այդ կառույցների կողմից:
Արձագանքների բացակայությունն էլ հանգեցում է նրան, որ 44-օրյա պատերազմի օրերի նման հայ հասարակությունը դժգոհում է, թե աշխարհը կույր ու համր է եւ չի տեսնում՝ Արցախում ինչ է կատարվում: Իրականում սակայն հարցը միատարր չէ, եւ մի քանի շերտեր ունի: Առաջին հայացքից մարդկության զգացմունքները հասկանալի են, երբեմն անգամ կարիք էլ չկա հասարակությանը մանրամասնելու, թե ինչու պետք չէ մեղադրել աշխարհին ու առանձին լիդերներին ոչ բավարար ուշադրության համար: Բայց հարցի մյուս շերտն էլ այն է, որ երբեմն մոռանում ենք՝ Արցախյան հիմնահարցը չլուծված կոնֆլիկտ է ու պատմություն ունի: Եվ այդ պատմությունն է, որ շատ դեպքերում պայմանավորում է միջազգային տարբեր դերակատարների, կազմակերպությունների վախը, սահմանափակումները եւ այլն: Կարեւոր է հասկանալ նաեւ, թե միջազգային կազմակերպություններից որն ինչ մանդատ ունի ու դրա շրջանակներում ի՞նչ կարող է անել կամ ասել, կամ չասել կամ չանել:
Միջազգային կառույցների՝ Արցախի մասով արած հայտարարություններից կամ գործընթացներից հետո մեր ամենակարեւոր հետեւությունը (ու ոչ թե հիասթափությունը) պետք է լինի այն, թե մենք ինչպիսի ակտիվությամբ ու հնարամտությամբ ենք աշխատեցնում մարդու իրավունքների պաշտպանական մեխանիզմները: Այսինքն՝ որքան ենք ջանում հասկանալու տարբեր մարմինների ու կոմիտեների գործունեության բնույթը: Ի վերջո պետք է ընկալել ու հասկանալ, որ միջազգային բոլոր տեսակի կառույցների հետ նույն բառապաշարով չպետք է խոսել: Առնվազն տարօրինակ է, որ բոլոր հարցերի վերաբերյալ միշտ նույն բաներն ես ասում, իսկ դա ակամա դժվարացնում է, որ աշխարհը քեզ այնպես ընկալի, ինչպես որ դու ես ուզում: Կարեւոր է նաեւ հանգամանքը, թե մենք ինչպես ենք արտահայտվում տարբեր կոնֆլիկտների մասին, որովհետեւ աշխարհը չի սկսվում ու ավարտվում միայն Արցախյան կոնֆլիկտով:
ՍԵՎԱԿ ՎԱՐԴՈՒՄՅԱՆ
