Հայ պարողները «Էրոուեյվզում»

117

Ապրիլի 30-ին, Էլեֆսինայում (Հունաստան) «Էրոուեյվզ» տեղեկատվական-վերլուծական եվրոպական պարային ցանցի շրջանակներում երեւանցի պարողներ Ռիմա Պիպոյանը եւ Գոռ Սարգսյանը ներկայացրել են «Ես, իմ ոչ եսը եւ էգոս» պարային ներկայացումը (բեմադրիչ՝ Ռիմա Պիպոյան): Այս բեմադրությունը 600 դիմորդների մեջ ընդգրկվել է 20 լավագույն ներկայացումների ցանկում: Հայաստանը «Էրոուեյվզում» ներկայացել է առաջին անգամ:

Ներկայացնում ենք հայկական բեմադրության վերաբերյալ տարբեր երկրների մասնագետների կարծիքները:

Բեմում մի սեւազգեստ կին է եւ ճերմակ հագուստով մի տղամարդ, եւ մոխրագույնի հիսուն երանգներն են ընկած նրանց միջեւ ուժախաղում, եւ այն կինոժապավենի վրա, որով եզրափակվում է գործողությունը. վազող տղամարդ՝ նկարահանված խոշոր պլանով, որն ի ցույց է դնում մկանուտ ազդրերը, տրոփող երակներով պարանոցը եւ բաբախող կուրծքը: Կինը (Ռիմա Պիպոյան) ազդու եւ վհուկային մի կերպար է, որն իր արմունկներով ու ոտքերով շանթահարում է օդը: Տղան (Գոռ Սարգսյան) պակաս սուր չէ՝ թպրտոց, կտրուկ հարվածներ, գալարումներ, սակայն՝ բանտված հատակի ժապավենի քառակուսու մեջ. իր տարածքն իրեն չի պատկանում: Աղջիկը կտրում է ժապավենը՝ բացելով իրենց փոխհարաբերությունների սահմանները եւ վերացնելով գերիշխանությունը: Նա մատներով անցնում է տղայի մարմնի ուրվագծերի վրայով, բայց նաեւ թույլ է տալիս, որ իրեն կապկպեն ժապավենով: Նրանք միաժամանակ շարժվում են կողք կողքի եւ առանձին, աղջկա արմունկները ցցվել են ծնոտների նման, մինչ տղան ցատկեր եւ անկումներ է կատարում:

Չնայած պարի տեխնիկական կատարելությանը եւ ազդեցիկ պատկերներին, դրա դրամատիկ կողմը, հատկապես երբ վախի մթնոլորտ է տարածվում ետնաբեմերի հետեւից Ալան Վոթսի՝ անձի եւ աշխարհի մասին ձենական մտորումներով, փոքր ինչ ուռճացված է:

Սանջոյ Ռոյ

Էկրանին՝ մարդու վազող ոտքեր. բեմում՝ գլխիվայր մարդ՝ սպիտակ քառակուսի շրջանակի մեջ, մի կին, ձեռքին՝ կպչուն ժապավեն, իսկ բեմում հնչող ձայնագրությունը խոսում է մարմնի եւ հոգու մասին: Այս բոլոր տարրերը մեր հետաքրքրությունն են շարժում. արդյո՞ք կինը հոգին է, իսկ տղամարդը՝ մարմինը: Արդյո՞ք կինը հետապնդում է տղամարդուն եւ բանտում նրան: Նրանց համապատասխան մենապարերն իրավիճակն առավել առեղծվածային են դարձնում: Այնուհետեւ կինը քայլում է տղամարդուն ընդառաջ եւ հոգին բացում է մարմնի կողպեքը:

Հայկական մեղմ երաժշտությունը ցրում է սարսափ առաջացնող մթնոլորտը եւ նուրբ զուգապարի միջոցով սիրավեպի մի պատառիկ է մտցնում ներկայացման մեջ: Այստեղ գալիս է տղամարդու վրեժի ժամը: Նա կախարդում է կնոջը, մինչ նրան նույն սպիտակ ժապավենով կապկպելը: Արդյո՞ք մարմինը հաղթում է հոգուն: Արդյո՞ք կինը զղջում է: Ռիմա Պիպոյանի «Ես, իմ ոչ եսը եւ էգոս»-ը հոգեբանափիլիսոփայական հավակնոտ մի խաղ է, որ հավասարակշռում է դրամատուրգիական բելետրիստիկան եւ վերացական մտածողությունը:

Հան Հուան

Ժապավենով եզրագծված վանդակի ներսում թակարդված է տղամարդու գլխիվայր ուրվապատկերը: Այս բանտի համար պատեր բոլորովին հարկավոր չեն: Վանդակից դուրս մի պարուհի գրավում է բեմը՝ ձեռքերով չափ տալով եւ ոտքերով զիգզագներ գծելով: Նրանք համագոյակցում են այս երկվության մեջ: Ուշադրությունը մե՛րթ կենտրոնացվում է սողացող գերու, մե՛րթ զգլխիչ մենապարուհու վրա:

Սեւ ու սպիտակ էկրանին վազող մարդ է հայտնվում՝ շարժվելով հնչող ձայնի ռիթմին համահունչ, որն ասում է. «Ահա՛ մարդ էակը. ոչ թե հոգին է մարմնի մեջ, այլ մարմինը՝ հոգու»:

Բեւեռները վերանում են, երբ կտրվում է ժապավենը: Հնարավոր է դառնում մտերմությունը, եւ երբ նրանք կանգնում են դեմ առ դեմ, սկսվում է զուգապարը: Տղամարդը նրբորեն գրկում եւ բարձրացնում է աղջկան, որը մատնանշում է մի ուղի, որ հիշեցնում է Սիմոնա Վեյլի «դեպի գոյության սրբազան աղբյուր» ճանապարհորդության պատկերը:

Այս ամենն անխուսափելիորեն գալիս հանգում է այն կետին, որտեղից սկսվել էր. շարժվելու եւ ինքնարտահայտման անկարողություն. պատկերը սեւանում է եւ ավարտվում է տեսարանը, որից հետո կինը հանում է ժապավենը եւ ազատում մարմինը:

Ինյես Կարվալո

«Ես, իմ ոչ եսը եւ էգոս»-ը սեւ եւ սպիտակ ներկայացում է, բայց դրա թողած տպավորությունը բոլորովին պարզունակ չէ: Բեմի վրա անկանոն շարժվող Գոռ Սարգսյանի շուրջ գծված է վանդակ: Բեմի առջեւի հատվածում սեւազգեստ Ռիմա Պիպոյանն է, որը նրան է տալիս սպիտակ ժապավենը: Նրանց հետեւում, միագույն տեսապատկերը թարթող խոշոր պլանով ցուցադրում է տղամարդու մարմնակազմի կորերն ու ծալքերը: Կինը, գրավիչ եւ փխրուն, կերպարներ է կերտում թայչիի զուսպ շարժումներով` դեպի առաջ խոնարհումներով եւ տպավորիչ ձգումներով: Տղամարդն արթնանում է՝ լսելով ետնաբեմերից հնչող փիլիսոփայող ձայնը, դժգոհ անցնում է իր հետագծով եւ օդ ուղղված վերջույթներով թրատում է իրենց միջեւ եղած բացասական տարածությունը: Կինը քանդում է նրա վանդակը՝ համաժամանակյա զուգապար սկսելու համար, եւ նրանք ուշադիր զննում են միմյանց՝ չխախտելով քաղաքավարությունը: «Արդյոք մենք մեր աչքերով տեսնում ենք մեր մարմիննե՞րը»,- մտածում եմ ես՝ դիտելով թե ինչպես են նրանք կիսում մի բան, որը մինչ այդ պահը եւ դրանից հետո վիճելի էր:

Տարբեր ուղղություններով վազքին հաջորդում է վերջնական հզոր շաֆլը (պարաոճ է – ծան. Թարգմ.), որի ընթացքում տղամարդը կնոջը կապկպում է ժապավենով՝ թողնելով, որ վերջինս ջղակծկվի լուսարձակի լույսի ներքո: Պարզվում է, որ վրեժ լուծելու գայթակղությունն անդիմադրելի է: Սակայն մի՛ խաբվեք, մեր հրաժեշտի տեսարանին պետք չէ անխոս հավատալ: Ինչպես իմացանք, ուժերի հավասարակշռությունը փոփոխական է:

 Ջորջա Հաուլեթ

Մեծ էկրանի վրա, լույսի եւ ստվերի խաղում, խոշոր պլանով երեւում է տղամարդու մաշկը: Պատկերը նվազեցնելիս տեսնում ենք, թե ինչպես է տղամարդը վազում, ասես փորձում է փախչել:

Բեմում լույսը բեմը բաժանում է երկու մասի: Ձախ կողմում մի տպավորիչ սեւազգեստ կին ղեկավարում է իր աշխարհը: Աջ կողմում, ժապավենից սարքած քառակուսու մեջ մեկուսացած է մի տղամարդ՝ ոտքերն օդում: Նա թեքվում է, ցատկում եւ ոտքերով հարվածում սենյակում՝ փորձելով բացահայտել դրա անտեսանելի պատերը: Երբ նրանց կրծքավանդակները միանում են, նրանք բացում են իրենց արմունկները՝ ասես միասին թռչելիս լինեն. կարծես բանտարկողն ու բանտարկյալը հաշտվում են ներդաշնակության մեջ: Սակայն դա պարզապես վայրկենական պատրանք է, աղջկան խաբելու մի փոքրիկ հնարք: Տղան բռնում է աղջկան եւ վերջում փախչում:

«Ես, իմ ոչ եսը եւ էգոս»-ը հայ պարադիր Ռիմա Պիպոյանի բեմադրած զուգապարն է, որը ցույց է տալիս ուժի եւ վերահսկման նախատիպական երկվությունները: Այն իր ոգով պատմողական է, որտեղ սրընթաց կերպով միահյուսվում են ներկայացման արտահայտչամիջոցները, տեքստն ու շարժումները: Այնուամենայնիվ, այն հետաքրքրական է իր արեւելյան եւ արեւմտյան ազդեցություններով, որոնք ձեւավորում են Պիպոյանի ընկալումը երկվության մասին ոչ միայն սեռերի, այլեւ մարմնի եւ հոգու միջեւ:

Արիադնե Միքու

Անգլերենից թարգմանեց  ԼՈՒՍԻՆԵ ՂԱԼՈՒՄՅԱՆԸ