Ի՞նչ ենք մենք առաջինը պատկերացնում, երբ փորձում ենք հասկանալ, թե ի՞նչ է կրթությունը: Գիրք ու գրատախտա՞կ, դասարան ու ուսուցչի խիստ հայա՞ցք, թե՞ այն ճանապարհը, որով մենք փորձում ենք տեսնել աշխարհն ու հասկանալ աշխարհը եւ գտնել ինքներս մեզ ու մեր տեղը կյանքում:
Կրթությունը, ինչպես ժամանակը, մշտապես շարժվում է՝ փոխվելով, ձեւափոխվելով, բայց երբեք կանգ չառնելով: Այսօր մենք ապրում ենք մի աշխարհում, որտեղ տեղեկատվությունն այնքան արագ է հոսում, որ նույնիսկ ամենախելացի ուսուցիչը դժվարությամբ է հասցնում հետեւել դրան: Մենք պատրաստում ենք երեխաներին մի ապագայի համար, որը մենք ինքներս չենք հասկանում: Ահա թե ինչու կրթությունը պետք է լինի ոչ թե պատասխանների հավաքածու, այլ հարցեր տալու արվեստ:
Անցել են այն ժամանակները, երբ ուսուցիչները կավիճով գրատախտակին գրում էին ու ջնջում: Այդ ժամանակ կրթությունը կարծես թղթի վրա գծված ուղի լիներ՝ միանշանակ, պարզ ու հստակ: Իսկ հիմա՞: Հիմա մենք ունենք էկրաններ, վիրտուալ դասարաններ եւ օնլայն դասընթացներ: Տեխնոլոգիաների ներթափանցումը կրթության ոլորտ կարծես նոր դուռ բացեց՝ թույլ տալով մարդկանց սովորել աշխարհի ամեն անկյունից: Բայց այս ամենը միայն մեկ կողմն է խնդրի:
Մյուս կողմում, տեխնոլոգիաների հարմարավետության հետեւում, մենք հաճախ կորցնում ենք մարդկային շփումը: Ինչպե՞ս կարող է ուսուցիչը հասկանալ աշակերտի մտքերը, երբ վերջինս նստած է հազարավոր կիլոմետրեր հեռու՝ էկրանի մյուս կողմում: Ինչպե՞ս կարող է աշակերտը սովորել շփվել իր տարեկիցների հետ, դրսեւորել իրեն սոցիումում, երբ նրա միակ «դասընկերը» արհեստական բանականությունն է:
Կրթությունը միշտ համարվել է դեպի հաջողություն տանող բանալի: Բայց արդյոք մենք գիտե՞նք, թե ինչ դուռ ենք ուզում բացել այդ բանալիով: Հնարավոր է՝ մեր խնդիրն այն չէ, որ մենք չունենք ճիշտ ուսումնական ծրագրեր, այլ այն, որ մենք չենք ուղղում ճիշտ հարցեր:
Օրինակ`
– Ինչո՞ւ է կրթությունը դեռ կենտրոնացած գնահատականների վրա, երբ կյանքը չի չափվում 60-ով կամ 100-ով:
– Ինչպե՞ս կարող ենք կրթել երեխաներին, երբ մենք ինքներս չենք հասկանում, թե ի՞նչ է նշանակում ապրել արագ փոփոխվող աշխարհում:
– Արդյո՞ք կրթությունը պետք է լինի միայն գիտելիքներ փոխանցելու միջոց, թե՞ այն պետք է օգնի մարդկանց գտնել կյանքի իրենց ուղին:
Մենք հաճախ մոռանում ենք, որ կրթությունը միայն դպրոցում չէ: Այն ամենուր է՝ մեր տներում, փողոցներում, ընկերների հետ զրույցներում: Կրթությունը միայն գրքերն ու տեսությունները չեն: Դա այն է, ինչ մենք սովորում ենք, երբ սխալվում ենք, երբ հաջողում ենք, երբ լսում ենք ուրիշների պատմությունները: Ինչպես ասում են՝ «Խելացի մարդիկ սովորում են իրենց սխալներից, ավելի խելացիները՝ մյուսների»:
Դժվար է նույնիսկ պատկերացնել, թե ինչպիսին է լինելու կրթությունը 50 տարի հետո: Արդյոք մենք դեռ կունենա՞նք դպրոցներ, թե՞ կսովորենք ամբողջովին վիրտուալ աշխարհներում: Արդյո՞ք ուսուցիչները կփոխարինվե՞ն ռոբոտներով, թե՞ նրանք կդառնան ավելի շատ ուղեցույցներ, քան գիտելիքի աղբյուր:
Հնարավոր է , որ ապագայի կրթությունը լինի ավելի անհատականացված: Յուրաքանչյուր երեխա յուրահատուկ է, եւ կրթությունը պետք է հարմարվի նրա կարիքներին: Տեխնոլոգիաները կարող են օգնել այստեղ՝ առաջարկելով անհատականացված ուսուցման ծրագրեր: Բայց կարեւոր է չմոռանալ, որ տեխնոլոգիան երբեք չի կարող փոխարինել մարդկային շփմանը:
Բացի այդ, ապագայի կրթությունը նույնպես պետք է լինի շարունակական եւ ուղեկցի մեզ ողջ կյանքի ընթացքում, քանի որ կյանքը երբեք չի դադարում մեզ նոր բաներ սովորեցնել: Մենք պետք է սովորենք ոչ միայն դպրոցում կամ համալսարանում, այլեւ աշխատանքի, ընտանիքի եւ առօրյա կյանքի ընթացքում:
Այսպիսով, կրթությունը միայն միջոց չէ: Այն նպատակ է, ճանապարհ, որը պետք է անցնենք բոլորս: Այն ոչ թե պետք է սովորեցնի մեզ ինչ անել, այլ օգնի մեզ հասկանալ, թե ինչու ենք անում այն, ինչ անում ենք:
Ապագայի կրթությունը կախված է մեզնից՝ մեր համարձակությունից, նորարարությունից եւ պատրաստակամությունից՝ ընդունելու փոփոխությունները: Եթե մենք կարողանանք գտնել ճիշտ հարցերը, ճիշտ մոտեցումները եւ ճիշտ հավասարակշռությունը, ապա կրթությունը կդառնա ոչ միայն հաջողության բանալի, այլեւ դուռը կբացի դեպի մի աշխարհ, որտեղ բոլորն ունեն հավասար հնարավորություններ սովորելու եւ զարգանալու:
ԱՐԳԻՇՏԻ ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ
ՀՊՄՀ հեռուստալրագրության 3-րդ կուրսի ուսանող
