Հունվարի 20-ին ողջ աշխարհի հրեաները ցնծում էին, ոչ թե Դոնալդ Թրամփի պաշտոնամուտի, այլ՝ հրեա երեք պատանդների ազատ արձակվելու առիթով, երեքն էլ կին, որոնց դիմաց վարչապետ Բենիամին Նաթանյահուն փոխանակման կարգով բաց էր թողել պաղեստինցի արաբ 30 պատանդների: Վարչապետի դեմքը փայլում էր: Այդ փոխանակմամբ նա փակել էր «մարդասիրական» քառօրյա հրադադարին ընդդիմացող իր հակառակորդների բերանը: Ժողովրդի մեծ մասը փառաբանում էր նրան՝ Բիբիին, երախտագիտության ձայներ էին հնչում ամեն կողմից:
Դրանից ընդամենը երեք օր առաջ, հունվարի 17-ին, Բաքվում տեղի էր ունենում Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարների դեմ դատական ֆարսը, բնականաբար առանց միջազգային փաստաբանական պաշտպանության: Ալիեւը արգելել էր վերջինի մասնակցությունը դատին ու ժպտում էր հաղթական. ի դեմս «մեղադրյալների» նա փաստորեն դատում էր արցախահայությանը, ողջ հայությանը, հայկական պետականությանը նաեւ: Շատ հայեր ընկճված էին, ավելի շատ հայեր՝ անտարբեր, «այդպես էլ պիտի լիներ» ստոյիկյան մոտեցմամբ: Քիչեր, շատ քիչեր դուրս եկան բողոքի կամ արթնության ցույցի, այն էլ՝ այժմ անմիացյալ ազգերի կազմակերպության վերածված ՄԱԿ-ի գրասենյակի առջեւ, պարզապես խղճի հանգստացման համար, մինչ եկեղեցին, Հա՛յ եկեղեցին, աղոթում էր…
Ամենաակտիվը, ինչպես նման բոլոր դեպքերում, իշխանություն կոչեցյալն էր իր պարագլխի գլխավորությամբ: Նա զբաղված էր ժողովրդի փողերը հաշվելու եւ հարկելու հույժ կարեւոր գործով, Մ. Նահանգների շրջանավարտ վարչության հետ կնքած դարակազմի՜կ «կանոնադրությունը» գովաբանելով ու կարեւորելով, ստեպ-ստեպ մեղադրական-խրատական խոսքեր շպրտելով Արցախի այժմ զնդանաբնակ ղեկավարության հասցեին, «մենք ձեզ զգուշացնում էինք, խորհուրդ էինք տալիս բանակցել Ալիեւի ներկայացուցիչների հետ» բովանդակությամբ: Բանակցել դահիճի հե՞տ: Որ ի՞նչ լինի: Խնդրել, որ կացինը լա՞վ սրի, որպեսզի գլուխը կտրելուց շատ ցավ չզգա՞…
Մինչդեռ բավական էր ընդամենը պաշտոնական մեկ հայտարարություն, եթե ոչ հայրենասիրական կամ ազգասիրական, այլ՝ գեթ մարդասիրական բնույթի, որպեսզի բարեկամ պետություններ, Մինսկի խմբի համանախագահներ, միջազգային կազմակերպություններ, Օկամպոյի նման հեղինակավոր մարդիկ ճնշում բանեցնեին Բաքվի վրա: Մինչդեռ պատահեց ճիշտ հակառակը: Պաշտոնական Երեւանի լռությունը, եւս առավել՝ պատանդներին ուղղված հանդիմանանքը չքմեղանք (excuse) տվեց շահագրգիռ կողմերին չմիջամտելու, այսպես կոչված Ադրբեջանի ներքին գործերին չխառնվելու: Միաժամանակ համոզվելու, որ Արցախի ռազմաքաղաքական ղեկավարության ճակատագրի տնօրինման հարցում նույնական են Ալիեւ-Փաշինյան դիրքորոշումները: Ավելին՝ եթե հրաշիւք իմն Իլհամը որոշի նրանց բաց թողնել, ապա Նիկոլը նրանց կուղարկի Նուբարաշենի կամ Գոշի մեկուսարաններ…
Նրանք, ովքեր հետեւում են Գազայում եւ շուրջը երկու տարուց ի վեր ընթացող արաբ-իսրայելական արյունալի գործողություններին, կարող են վկայել, որ փոխադարձ ջարդարարություններին եւ արդեն շուրջ 40 հազար պաղեստինցիների սպանդին զուգահեռ ընթանում է մեկ այլ՝ պատանդառության պատերազմ: Կողմերն անընդհատ գերի ու պատանդ են գողանում իրարից, որպեսզի, ինչպես հունվարի 20-ին, հետո փոխանակեն, թեկուզ մեկը՝ տասի դիմաց:
Իսկ ինչպես վարվեց Նիկոլի իշխանությունը այդ հարցում նաեւ. բաց թողեց նույնիսկ վարձկան գերիներին՝ փոխարենը առանց որեւէ բան ստանալու: Իսկ վերջերս, ընդամենը մեկ շաբաթ առաջ, երբ Բաքվում մերոնց դեմ դատական ֆարսն էր ընթանում, Նիկոլի հրահանգով չօգտագործվեց մեր երկիր թափանցած երկու «հանցագործներին» վերադարձնելու թուրքական կողմի խնդրանքը, որը երկնքից ընկած առիթ էր Էրդողանից փոխադարձություն պահանջելու,- նկատի ունենալով նրա բացարձակ ազդեցությունը Ալիեւի վրա,- մեր պատանդներից գեթ մի մասին հայրենիք վերադարձնելու:
* * *
Հրեաները շատ անեկդոտներ ունեն հայերիս մասին, ինչպես մենք՝ իրենց: Մենք ծաղրում ենք նրանց մանրախնդրությունը, իսկ իրենք՝ մեր անմիաբանությունը:
Պարզվում է, որ մանրախնդրությունը արդյունք է տալիս եւ փրկում է իրենց ազգակիցներին, մինչդեռ մեր անմիաբանությունը կործանում է մեզ որպես ժողովուրդ ու պետություն:
ՀԱԿՈԲ ԱՎԵՏԻՔՅԱՆ
