Տորոնտոյից Զորյան ինստիտուտը այս ամսվա սկզբներին հայտարարել է, որ հաջողությամբ ավարտվել է Զաբել Բոյաջյանի (Զաբէլ Պոյաճեան) ստեղծագործությունների թվայնացումը, շնորհիվ Պիտեր Թուրփանճեանի եւ իր ընտանիքի առատաձեռն նվիրատվության:
Զաբել Բոյաջյանը ծնվել է 1873-ին Դիարբեքիրում: Հայրը՝ Թովմաս Պոյաճեանը, կարեւոր դերակատարություն է ունեցել Դիարբեքիրի բողոքական եկեղեցու գործունեության մեջ: Միաժամանակ եղել է Անգլիայի փոխհյուպատոսը Թուրքիայում: Համիտյան ջարդերից հետո Զաբելին ուղարկել են Կիպրոս՝ օգնելու կազմակերպել արդյունաբերական մի հիմնարկ այրիացած հայ կանանց եւ որբացած երեխաներին, ինչպես նաեւ վիրավոր եւ հիվանդ անձանց ապրուստի միջոց եւ ապաստան տրամադրելու առաքելությամբ: 1896-ին տեղափոխվել է Անգլիա, որտեղ ընդունվել է Սլեյդի անվան գեղարվեստի դպրոցը՝ նկարչություն սովորելու նպատակով: Հետագայում դարձել է կայացած նկարչուհի, գրող եւ թարգմանչուհի:
Որպես նկարչուհի անհատական ցուցահանդեսներ է ունեցել Լոնդոնում, Գերմանիայում, Եգիպտոսսում, Ֆրանսիայում, Իտալիայում եւ այլուր: Ստեղծել է բնանկարներ, դիմանկարներ եւ կոմպոզիցիոն աշխատանքներ: Որպես գրող հանդես է եկել նաեւ «Վարդենի» ծածկանունով: Կազմել եւ հրատարակել է «Հայկական լեգենդներ եւ պոեմներ» խորագրով անգլերեն հատորը: Գրել է նաեւ «Էջմիածին» դրաման, «Եթեր» վեպը եւ «Գրչով եւ ներկապնակով Հունաստանում» ճամփորդական նոթերը: Հրապարակել է հոդվածներ ի պաշտպանություն Հայկական դատի: Լեզուների իմացությունը նպաստել է, որ նա զբաղվի թարգմանությամբ: Թարգմանել է անգլերենի Ա. Իսահակյանի «Աբու Լալա Մահարի» քնարական պոեմը, որը հեղինակի հարյուրամյակի առթիվ Երեւանում հրատարակվել է 1975 թվականին՝ Գեւորգ Էմինի առաջաբանով: Բայց Զաբելը «Գիլգամեշ» ավանդավեպի թարգմանությունը համարել է իր գրական գործունեության գլուխգործոցը: Բուռն հասարակական կյանք վարելուց հետո Զաբելը վախճանվել է Լոնդոնում 1957-ին
Զորյան ինստիտուտում Բոյաջյանի արխիվային հավաքածուն 6 արկղներում է տեղաբաշխված, եւ ընդգրկում է, բացի վերոնշյալներից, անհատական թղթակցություններ, նկարներ եւ Դիարբեքիրում 19-րդ դարի բրիտանական հյուպատոսարանի փաստաթղթեր:
«Արմինյն Միրոր-Սփեքթեյթր»ից
Թարգմ. ՀԱԿՈԲ ԾՈՒԼԻԿՅԱՆԸ
