Անցնող շաբաթվա միջազգային ամենակարեւոր իրադարձությունը, անկասկած, սեպտեմբերի 2-3-ը Շանհայի համագործակցության կազմակերպության համաժողովն էր՝ հյուրընկալությամբ Չինաստանի նախագահ Սի Ցզինպինի եւ մասնակցությամբ 2001 թ.ին հիմնված եւ առ այսօր ուռճացող այդ կառույցի անդամ եւ անդամության թեկնածու երկրների ղեկավարների, որոնց շարքում Հայաստանը՝ գործընկեր երկրի կարգավիճակով:
Համաժողովն անցկացվում էր ճապոնական լծից Չինաստանի եւ Ծայրագույն Արեւելքի այլ երկրների ազատագրման 80-ամյա հոբելյանի առիթով, զինվորական շատ դիտարժան շքերթով եւ չինական ամեն տեսակի ճոխությունների մատուցմամբ, ինչը հստակորեն ընդգծում էր բարձրացող այդ երկրի ոչ միայն տնտեսական ու ռազմական, այլեւ աշխարհաքաղաքական դիրքը, ինչը ակնկալվում եւ տեսանելի էր արդեն:
Ու թերեւս դա էր պատճառը, որ 1945 թ.ից ի վեր առաջին գերպետություն համարվող Մ. Նահանգների նախագահ Դոնալդ Թրամփը, «առողջական» կասկածելի պատճառներով, բացակա էր համաժողովում, ըստ երեւույթին, ինչպես բացատրում են միջազգային լրատվամիջոցները, որպեսզի իր ներկայությամբ չհաստատի ու կշիռ չտա ստեղծված իրականությանը, որն այսուհետեւ չի մարսելու Թրամփի մեծապետական նկրտումները, որոնք արդեն անտանելի են դարձել մաքսատուրքերի ամենօրյա հավելումներով, Կանադայից հետո Իսլանդիան անգամ իր երկրին միացնելու եւ անհեթեթ այլ պահանջներով, չմոռանալով ամերիկյան ներքին ճակատում կատարվող իրական եւ օրենսդրական ճնշումները, որոնց մասին ընթերցողներին կոչ ենք անում կարդալ մեր ներկա համարի 5-րդ էջում անվանի գրող Փիթեր Բալաքյանի հոդվածը ամերիկացի նույնքան անվանի հասարակագետ Ռիչարդ Հոֆստեդերի աշխատության մասին: Այս առթիվ ընթերցողներին վերհիշեցնում ենք նաեւ երկու տարի առաջ տնտեսագիտության գծով Նոբելյան մրցանակի արժանացած մեր հայրենակից Տարոն Աջեմօղլուի կռահումը. «Եթե Թրամփը ընտրվի Մ. Նահանգների նախագահ, ապա դա կլինի ամերիկյան ժողովրդավարության վախճանը»:
Անշուշտ Մ. Նահանգներն այն երկիրը չէ, որ կորցնի համաշխարհային առաջնորդներից մեկը լինելու իր դիրքը, ո՛չ էլ այն պետությունը, որը զոհ գնա իր իսկ առաջնորդների կամակորությանը, ամեն հարց ուժով կամ փողով լուծելու հավակնությանը, սակայն արագ փոփոխվող աշխարհում Մ. Նահանգներն ու նրա ժողովուրդն ունեն անհրաժեշտ ներուժը, առանց խարդավանքների ու բախումներ հրահրելու, առանց Իսրայելի նման տարածաշրջանային ոստիկաններ պահելու դառնալ առաջնորդներից մեկը երկրագնդի եւ աշխարհը դեպի իսկական, արդար խաղաղություն առաջնորդել:
Ողջ մարդկությունն է սպասում թե՛ Մ. Նահանգներից, թե՛ Շանհայի գագաթաժողովի մասնակից գլխավոր երկրներից իսկապես փոխելու, բարեկարգելու դեպի համաշխարհային խաղաղություն տանող ճանապարհը:
Անիրականանալի երա՞զ: Կտեսնենք:
ՀԱԿՈԲ ԱՎԵՏԻՔՅԱՆ
