ՌՈՒԲԵՆ ՀԱՅՐԱՊԵՏՅԱՆ, Մոսկվա-Երեւան
Երեւանում ինձ հրավիրեցին Լոս Անջելեսից եկած երիտասարդական պարախմբի համերգին: Անկեղծ ասած, գնացի անորոշ տրամադրվածությամբ: Բանն այն է, որ Մոսկվայում էլ են փորձեր արվում տեղի հայ երիտասարդության շրջանում տարածելու ազգային երգը, պարարվեստը, թատրոնը եւ այլն: Հաջողություններ կան, սակայն ասել, թե մոսկվահայության մշակութային կյանքում դրանք արդեն էական դեր են խաղում, դեռ վաղ է: Չմոռանանք, որ կոմունիստների ժամանակ Ռուսաստանում ազգային կյանքն առհասարակ բացակայում էր, չկային դպրոցներ, մշակույթի կենտրոններ եւ այլն: Ի տարբերություն ամերիկահայությանՙ այստեղ ամեն ինչ գրեթե զրոյից է սկսվում:
Սակայն դառնանք նշյալ իրադարձությանը: Ծանուցատետրից իմանում ենք, որ 1997 թվականին Կալիֆոռնիայի Գլենդել քաղաքում ստեղծվել է հայ պարարվեստի կենտրոն Վարդան ու Արմինե Աղաջանյանների ղեկավարությամբ եւ ներկա միջոցառումը հայրենի Արամ Խաչատրյան համերգասրահում նվիրված էր այդ ազգային օջախի հիմնադրման 15-ամյակին: Աղաջանյան ամուսինները որպես պարող եւ պարուսույց ձեւավորվել են Հայաստանում, նվաճել են մասնագիտական տարբեր մրցանակներ ու հետագայում տեղափոխվելով ԱՄՆ, լիովին նվիրաբերվել են տեղի հայության շրջանում մեր պարարվեստի պահպանման ու տարածման ազնիվ գործին: Երկու ժամ տեւած, առանց չափազանցության, գերհուզական համերգը ցույց տվեց, որ նրանց վսեմ առաքելությունը ամենայնս կյանք է առել. Զտարյուն հայկական պարեր, ազգային բազմազան տարազներ, առինքնող վարպետություն, ոչ մի օտար նորամուծություն: Իշխում էր ջահելական խանդավառության փոխվարակիչ մթնոլորտը: Դահլիճը լեփլեցուն էր, եւ զգացվում էր, որ հանդիսատեսների զգալի մասը պարողների բարեկամներն են, ազգակակաները, ծանոթները:
Պրոֆեսիոնալ առումով ճիշտ կլիներ հարցազրույց ունենալ տեր եւ տիկին Աղաջանյանների հետ: Սակայն ստացվեց այնպես, որ զրուցակիցս դարձավ խմբի պարուհի, բիզնես-քոլեջի ուսանողուհիՙ ամենահայկական անունով Թագուհի Մարտիրոսյանը:
– Թագուհի, Ամերիկայում ծնված-մեծացած աղջիկդ առաջին անգամ ես Հայաստանում: Ինչ տրամադրությամբ եկար քո նախնյաց երկիրը:
– Միշտ չէ, որ Ամերիկայում լավ բաներ ենք լսում Հայաստանի մասին: Ուստի հետաքրքրական էր, թե իրականում ինչպիսին է մեր հայրենիքը, եւ ինչպես կընդունի նա մեզ: Եկել ենք ընտանիքով, երեք քույրերով. տեսանք գեղեցիկ Երեւանը, որի ճարտարապետական ինքնատիպությունը անակնկալ էր մեզ համար, եղանք Էջմիածնում, Գառնի-Գեղարդում, Սեւանում, Հաղարծինում… Վայելեցինք հայկական խոհանոցը, թեեւ մայրս էլ է հրաշալի պատրաստում: Հայաստանում մեզ ջերմությամբ շրջապատեցին մեր բազմաթիվ բարեկամները, որոնց մեծ մասին առաջին անգամ էինք տեսնում:
– Իսկ հայկական պարերով ե՞րբ հրապուրվեցիր:
– Դեռեւս դպրոցական տարիներին: Ծնողներս բերեցին պարարվեստի կենտրոն եւ «պարտադրեցին» սիրել այդ արվեստը: Հիմա էլ ութամյա քույրիկսՙ Իզաբելլան է պարում մեզ հետ. նրան որ թողնես, առավոտից իրիկուն կպարի: Իսկ միջնեկ քույրսՙ Սյուզին, խմբին օգնում է հետնաբեմում: Այնպես որ հայկական պարը ընտանեկան հրապուրանք է դարձել:
– Խումբը այնքան լավ է պարում, որ շատերը մտածում էին, թե նրանում գերազանցապես նախկին հայաստանցիներ են ներգրավված:
– Չէ, ինչու, խմբում կան ե՛ւ Հայաստանից, ե՛ւ արաբական երկրներից, Պարսկաստանից գաղթածներ, Ամերիկայում մի քանի սերունդ ապրած հայերի ժառանգներ: Պարզապես բոլորս հայ ենք:
– Բայց դուք ոչ մի ամերիկյան պար չպարեցիք:
– Նման պարային դպրոցներ Ամերիկայում շատ-շատ են: Բայց մեր կենտրոնը Լոսում միակն է, որտեղ ուսուցանվում են բացառապես հայկական ժողովրդական պարեր, մաեստրո Վարդան Աղաջանյանի հեղինակային բեմադրությունները: Եվ մենք հպարտանում ենք դրանով:
– Պահանջկո՞տ են ձեր պարուսույցները:
– Ես կասեիՙ նույնիսկ խիստ են, բայց առանց «ճիպոտի» (ծիծաղում է): Նրանք ուզում են, որ մենք գրագետ ու վարպետորեն պարենք մեր ազգային պարերը: Մենք էլ ձգտում ենք կատարել նրանց բոլոր ցուցումները: Մենք սիրում ենք նրանց:
– Թագուհի, դու շատ լավ ես խոսում հայերեն…
– Ես ու միջնեկ քույրս հայկական դպրոց ենք հաճախել, հայերեն գրել-կարդալ սովորել: Բայց ամենակարեւորն այն է, որ հայրիկս ու մայրիկս խստիվ հետեւում են, որ մենք տանը… անգլերեն չխոսենք: Քույրերով մեկ-մեկ «տանջվում ենք», բայց աշխատում ենք չնեղացնել մեր ծնողներին:
– Դատելով դահլիճի բուռն արձագանքիցՙ Հայաստանը սիրեց ձեզ:
– Մենք էլ սիրեցինք Հայաստանը:
