Գրանադայում երեկ տեղի ունեցած հանդիպմանը հետեւեց հայտարարություն, որտեղ կողմերը աջակցություն են հայտնել Հայաստանի անկախությանը, ինքնիշխանությանը, տարածքային ամբողջականությանը եւ սահմանների անձեռնմխելիությանը, խոստացել են հավելյալ հումանիտար աջակցություն՝ Ղարաբաղի հայերի զանգվածային բռնի տեղահանման հետեւանքները հաղթահարելու համար: Ապա եւ ուժի չկիրառման կոչ են արել Հայաստանին եւ Ադրբեջանին, մի անգամ եւս նշելով հարաբերությունների կարգավորման ուղղությամբ ջանքերին նպաստելու իրենց հաստատակամությունը՝ խաղաղության պայմանագրի հանրահայտ դրույթների շուրջ: Պարիտետային կոչ է արվել Հայաստանին եւ Ադրբեջանին՝ ազատ արձակելու բոլոր ձերբակալվածներին, համագործակցելու անհայտ կորածների ճակատագրին լուծում տալու եւ ականազերծման աշխատանքները կազմակերպելու նպատակով:
Սա՝ ընդհանուր գծերով: Եթե մասնավորեցնենք, ապա փաստորեն առանց Ալիեւի ներկայության ընդունված այս հայտարարությունը լեգիտիմացնում է Ադրբեջանի վայրագ հարձակումը Լեռնային Ղարաբաղի վրա եւ նրա օկուպացումը , քանի որ հայտարարության հետեւյալ կետը, թե քառակողմ հայտարարության հեղինակները հավատարիմ են մնում Հայաստանի եւ Ադրբեջանի միջև հարաբերությունների կարգավորմանն ուղղված բոլոր ջանքերին՝ հիմնված Հայաստանի (29 800 քառ. կմ) և Ադրբեջանի (86 600 քառ. կմ) ինքնիշխանության, սահմանների անձեռնմխելիության եւ տարածքային ամբողջականության փոխադարձ ճանաչման վրա, ինչպես նշված է նախագահ Միշելի՝ մայիսի 14-ի և հուլիսի 15-ի հայտարարություններում, հենց նշանակում է, որ այլեւս հայերն Արցախի երես չեն տեսնի: Ալիեւն էլ երբեւէ Հայաստանի տարածքային ամբողջականության մասին խոսելիս թիվ չի նշել, այսինքն՝ մենք չգիտենք, թե ի՞նչ թիվ է նրա գլխում Հայաստանի վերաբերմամբ, միգուցե հայտարարության մեջ նշված թվից շատ ավելի փոքր: Ընդ որում՝ Ադրբեջանի՝ նշյալ թվով տարածքի մեջ է մտնում նաեւ Նախիջեւանը, որն իրավաբանորեն, միջազգային փաստաթղթերով հարյուր տարով ուղղակի օգտագործման էր հանձնված Ադրբեջանին, այնպես որ այդ թիվն ինքնին արդեն լեգիտիմ չէ եւ իրավական առումով խոցելի է: Մյուս կողմից էլ՝ հայտարարությամբ չի կարող պետությունների ճակատագիր վճռվել, դրա համար կան ներպետական ըընթացակարգեր, ի՞նչ եղավ նոյեմբերիննյան հայտարարությունը, միթե դա կա՞ Արցախի հայաթափումից հետո, մի քանի տարի հետո դրա մասին ընդհանրապես կմոռանան: Բացի այդ՝ ոչ մի Միշել, Մակրոն, Շոլց, դեր Լայեն չեն կարող երաշխավորել, որ Ալիեւը չի հարձակվի Հայաստանի վրա՝ իր ախորժակի համեմատ կտորներ պոկելու համար, թղթերը վաղուց ոչինչ չեն երաշխավորում աշխարհում: Մանավանդ՝ նույն հայամետ Մակրոնը նույն Գրանադայում ասում էր, թե Ալիեւին պատժելու ժամանակը չէ: Հիմա որ Շառլ Միշելը կրկին Բրյուսել է հրավիրում Փաշինյանին ու Ալիեւին, դա Ադրբեջանի հարձակումից հետո՞ է լինելու, թե առաջ, Գրանադայում հանդիպումը կայացավ մեկին մեկ Արցախը հայաթափելուց հետո: Ես, օրինակ, վստահ չեմ, որ սա հայտարարություն է խաղասիրական ջանքերը շարունակելու մասին, սա Ադրբեջանին պատերազմի դրդող հայտարարություն է:
Մ.Խ.
