3-4 տարի առաջ թարգմանիչ-մշակութաբան Արամ Թոփչյանը կարելի է ասել խիզախություն ունեցավ մտահղանալ Վ. Շեքսպիրի «Համլետի» հայերեն նոր թարգմանությանը, հայ թարգմանական մշակույթի մեջ լավագույններից մեկը համարվող Հովհ. Մասեհյանի հայտնի թարգմանությունից հետո: Ինչ խնդիր էր լուծում թարգմանիչը. այդ մասին նրա հետ հետագա ունենալիք մեր զրույցում: Ա. Թոփչյանը, սակայն, հավակնում էր ոչ միայն նոր թարգմանության, այլեւ գեղարվեստական երկի մանրակրկիտ հետազոտության եւ մեկնաբանության:
Ապագա աշխատության տպագրության համար նա դիմել է «Սարգիս Խաչենց. Փրինթինֆո» հրատարակչությանը, որը 2 տարի առաջ լույս էր ընծայել հին հույն հեղինակ Լոնգոսի «Դափնիս եւ Քլոե» երկըՙ բնագրային իր թարգմանությամբ: 10-15 օր առաջ տպագրվեց «Համլետի» նրա թարգմանությունը: Հեռախոսային մեր զրույցում հրատարակչության տնօրեն Սերգեյ Խաչիկօղլյանը աշխատությունը համարեց միջազգային մակարդակիՙ դիտելով այն ոչ միայն գրահրատարակչական փաստ, այլեւ հոգեւոր-մշակութային մեծ իրադարձություն: «Առանց վերապահումի այսօր մենք ունենք համաշխարհային մակարդակի շեքսպիրագիտությունՙ ի դեմս մեկ մտավորականիՙ Արամ Թոփչյանի: Նա միայն այս գործով չի սահմանափակվում, այժմ աշխատում է «Լիր արքա»-ի, հետագայում քրոնիկներին է անդրադառնալու: Շատ կուզենայի հայ գրական որեւէ երկ, օրինակՙ «Գիրք ճանապարհի»-ն, երբեւէ արժանանա նման մեկնաբանության»: Նա գոհունակություն, հրճվանք արտահայտեց երեւույթի հանդեպ, երբ Հայաստանում այսօր հնարավոր է մտավորական այսպիսի ճիգ:
Իսկապես որ մտավորական խիզախում կարելի է համարել նման երեւույթները, ընդդեմ, ի հեճուկս մարդկային, բարոյական, մտավորական մերօրյա նսեմացող արժեքների:
Այս նույն բարոյական-մշակութային դաշտում է գործում «Սարգիս Խաչենց. Փրինթինֆո» հրատարակչությունը, հետեւողականորեն շարունակելով հրատարակչական սկզբունքային գործունեությունը ամենադժվարին պայմաններում անգամ: (Թարգմանվել եւ հրատարակության է պատրաստվում Պլատոնի հիմնարար աշխատությունըՙ «Պետություն» (թարգմանիչՙ Սերգեյ Ստեփանյան): Արամ Թոփչյանը շարունակում է շեքսպիրագիտական աշխատասիրությունները, հաջորդաբար տպագրվում են ֆրանսահայ գրող Գրիգոր Պըլտյանի վեպերը, հրատարակչի խոսքով, հետզհետե նահանջող լեզվով (արեւմտահայերեն) գրական պատումներ են ստեղծվում, որոնք մշակութային կյանքի լուրջ նշաններ, մնայուն հետքեր են:
Շեքսպիրի «Համլետի» նոր հրատարակության առիթով կինոգետ Զավեն Բոյաջյանը ֆեյսբուքյան էջում թողել է կարծիք-տպավորություն: Ներկայացնենք դա. «Վերջապես, բախտ վիճակվեց ունենալու Արամ Թոփչյանի հեղինակած «Համլետի» նոր հրատարակությունը, որ բացառիկ է բոլոր հնարավոր ու անհնար առումներով: Արամ Թոփչյանը, չեմ վախենա ասել, տիտանական աշխատանք է կատարել, այս մարդը մեկուսի մի ամբողջ գիտահետազոտական ինստիտուտ արժե: Նա 700 էջից կազմված իսկական հանրագիտարան է ստեղծել Շեքսպիրի եւ նրա ամենահայտնի ողբերգության մասին: Այդ հանրագիտարանը բովանդակում էՙ ա) «Համլետի» նոր թարգմանությունըՙ միանգամայն նոր սկզբունքներով, որ ինքնին թարգմանական խիզախում է, մանավանդ մասեհյանական հանրահայտ թարգմանությունից հետո, բ) երբեւէ հայերեն լույս տեսած ամենամանրակրկիտ մեկնաբանությունը ողբերգության մասին, գ) մի հսկայական մենագրություն, որ պիեսի ամենածավալուն ուսումնասիրությունն է հայերեն: Այդ մեկնաբանություններում ու հետազոտություններում արտացոլված է «Համլետին» վերաբերող բառացիորեն ամեն ինչՙ ընդհուպ շեքսպիրագիտական մտքի ամենավերջին դրսեւորումները, եւ այս ամենն առաջին անգամ է շրջառանության մեջ դրվում հայերեն: Ի հավելումն գիրքը տպագրվել է ավելի քան պատշաճ պոլիգրաֆիական մակարդակով: Սա ինչ-որ աներեւակայելի, աննախադեպ բան է մեզ համար: Խոսքեր չունեմ հիացմունքս արտահայտելու Արամ Թոփչյան անունով մեր ժամանակակցի հանդեպ, որը նվիրյալ է բառիս բուն իմաստով: Խոնարհվում եմ, հարգանքներիս մեծ հավաստիքը նրան, ինչպես նաեւ գիրքը հրատարակած «Սարգիս Խաչենց. Փրինթինֆո» հրատարակչություններին: Գանձ են նվիրել մեզ»:
