ՅՈՒՆԵՍԿՕ- ն հաստատեց Ադրբեջանի, Թուրքիայի, Իրանի, Ղազախստանի, Ղրղստանի միացյալ հայտըՙ լավաշն իրենցն է
Եթովպիայի մայրաքաղաք Ադիս Աբեբայում նոյեմբերի 30- ից դեկտեմբերի 2 անցկացվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ- ի ոչ նյութական մշակութային արժեքների ժառանգության պահպանության մասին կոնվենցիայի 11-րդ միջկառավարական կոմիտեի նիստը: Նոյեմբերի 30- ին ի թիվս 11 այլ տարրերի ցուցակում ներառվել է նաեւ լավաշը ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում ներառելուՙ Ադրբեջանի, Թուրքիայի, Իրանի, Ղազախստանի, Ղրղստանի միացյալ հայտը: «Բարակ հացի պատրաստման մշակույթը» անվանյալ հայտը ներկայացնում է, թե լավաշը, կաթիրման, ջուպկան, յուֆկան լայնորեն կիրառվում են նշված երկրների խոհանոցներում, սերտորեն կապված են տեղական ավանդույթների հետ, օգտագործվում են մշակութային ծեսերում:Հացը թխում են ոչ միայն ընտանիքի անդամների օգնությամբ, գյուղական շրջաններում դրա պատրաստման արարողությանը մասնակից են դառնում նաեւ հարեւանները: Նշված է, թե հացի այս տեսակները թխվում են ինչպես թոնրում, այնպես էլ բարակ մետաղյա թիթեղի վրա: Ողջ ընթացքն ուղեկցվում է բարեմաղթանք- օրհնանքների բարձրաձայնումով: Պատրաստման ավանդույթը փոխանցվում է սերնդե սերունդՙ վարպետից աշակերտին:
Հյուրասիրության ու համերաշխության խորհուրդ ամբարած այս մշակութային ժառանգությունը ներկայացնում է այն արարող ժողովուրդների մշակութային ընդհանուր արմատները, ամրապնդում համայնքին պատկանելու զգացումը:Ադրբեջանի ու Թուրքիայի մշակույթի եւ զբոսաշրջության նախարարությունները լավաշի մասինֆիլմ են պատրաստել, առիթը լավ են օգտագործելՙ հնչում է դուդուկի մեղեդին, տան պատշգամբի բազրիքին էլ գորգ է փռված:
Չենք ուզում ասելՙ երկակի ստանդարտ, բայց թե ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ն այս որոշումն ընդունելիս ինչպե՞ս է դատել, չենք կարողանում ոչ ըմբռնել, ոչ էլ հարմար բնորոշում գտնել: Առավել քան տարօրինակ է, որ նույն միջազգային կազմակերպությունը ընդունել է Հայաստանիՙ «Լավաշ. ավանդական հացի պատրաստումը, նշանակությունը եւ մշակութային դրսեւորումները Հայաստանում» 2013- ին ներկայացրած հայտը եւ այն գրանցել 2014- ինՙ մարդկության ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ներկայացուցչական ցանկում: Սրա մասին բնականաբար ոչ ադրբեջանական, ոչ էլ թուրքական լրատվամիջոցներն այս օրերին չեն հիշատակում: Իրանական, ղազախական, ղրղզական մամուլի հրապարակումներին ծանոթ չեմ, բայց մեր վերոնշյալ երկու դրացիները ցնծության մեջ ենՙ լավաշն իրենցն է: Բարակ խմորիվերոնշյալ մյուս տեսակները, որքան գիտեմ, երբեք չենք փորձել ներկայացնել որպես հայկական մշակութային ժառանգություն, իսկ բարակ խմորից թխվող հացատեսակ ունեն բոլոր հին ժողովուրդները:Գերմանիայի խանութներում վաճառվում է մեքսիկացիների, հնդիկների, արաբների, հույների, պարսիկների բարակ հացը: Թուրքերն իրենց անունն են սոսնձել թե՛ մատնաքաշին, թե՛ փախլավային, շուտով ենթադրում եմՙ գերմանական խանութներում հենց «լավաշ» գրությամբ կտարածեն իրենց բարակ հացը: Հետն էլ գրությունՙ իրենց նստակյաց ու բնիկ լինելու մասին: Ադրբեջանն այստեղ ուրիշ բան պիտի մտածիՙ միգուցե առաջիկա շաբաթ Համբուրգում ԵԱՀԿ նիստին «Ղարաբաղը մերն է » կոչի հետ խավիարը լավաշի՞ հետ մատուցի:
