Հայտարարում է ռուս պատմաբան Օլեգ Կուզնեցովը
Ռուս պատմաբան Օլեգ Կուզնեցովը Բաքվում Ադրբեջանի օտար լեզուների համալսարանի պրոֆ. է, ունի դոկտ. գիտական աստիճան; Օրերս հարցազրույց է տվել Նյու Յորքում գործող Թուրք-ամերիկան հիմնադրամինՙ TASFO-ին, որտեղ Հայկական հարցին անդրադառանալիս ահաբեկչությունը համարել է «հայ ազգայնականության գաղափարախոսութլունն ու գործունեության համակարգված մեթոդը», ապա «երեւան է հանել Աշխարհամարտի տարիներին ցարական բանակի հայ կամավորությունների չարագործությունները խաղաղասեր թուրք բնակչության հանդեպ», այնուհետեւ կասկածի տակ է դրել 1995-ին Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու Պետդումայի որոշման անկեղծությունը, թե «1915-ին առնչվող հայկական պնդումների ճանաչումը պայմանավորված է եղել հարստացած հայերի ազդեցությամբ, ինչպես նաեւ այդ տարիներին Ռուսաստանի ֆինանսական ծանր կացությամբ»:
Ռուս, այսպես կոչված, գիտնականի լկտիությունը չի զարմացնում, բայց ստորաքրշությունը զայրացնում է: Ինչպես հայտնի է, մարտի 2-րդ կեսին նախ սկսեց «Հայոց ցեղասպանության արդարադատության մարտիկներ» կազմակերպության մարտիկ Համբիկ Սասունյանի ազատ արձակման գործընթացը, ապա 37 սենատորներ Հայոց ցեղասպանությությունը ճանաչելու պահանջով դիմեցին ԱՄՆ նախագահ Ջո Բայդենին, եւ Սպիտակ տունը դրական պատասխան տվեց դիմումին: Թուրքիան շարունակում է հիվանդագին արձագանքել Բայդենի պատասխանին: Ինչ վերաբերում է Սասունյանին, ապա նա մարտի 21-ին արդեն ազատ էր արձակվել:
Սակայն երկու դեպքում էլ թուրքական շրջանակները, քաղաքական թե հասարակական, հակազդելու մղումով ջանք չեն խնայել «հայկական ահաբեկչությունը» հակադրել Ցեղասպանության ճանաչման ամերիկյան նախաձեռնությանը եւ որպես ահաբեկչության հովանավորման դրսեւորում մատնացույց են արել Համբիկ Սասունյանի ազատումը բանտից:
Ռուս պատմաբանը, խուսափելով ցեղասպանություն բառից, հոդվածում հիմնավորում է «հայկական պնդումների» մասին թուրք-ադրբեջանական տեսակետները, թե 1915-ին ցեղասպանություն չի եղել, այլ հայերը ցարական բանակի օժանդակությամբ անխնա կոտորել են խաղաղ թուրք բնակիչներին:
Այլ կերպՙ ռուս պատմաբանը թուրք-ադրբեջանական տեսակետները հիմնավորելիս ջուր է լցնում Հայոց ցեղասպանության թուրքական ժխտողականության ջրաղացին: Եվ դա նորություն չէ: Մինչ այդՙ փետրվարի սկզբներին, այդ ջուրը լցրել էր Բաքվի ռուս ուղղափառ եկեղեցու արքեպիսկոպոս Վլադիկա Ալեքսանդրը, իսկ 2016-ի հունվարինՙ համայն Ռուսաստանի պատրիարք Կիրիլը: Աստվածապաշտ այս հոգեւորականներից առաջինը Ցեղասպանության փաստը հերքելուց զատ, լկտիաբար զրպարտել էր, թե հայ զինվորները Բաքվում հարյուրավոր ադրբեջանցի են սպանել. իսկ երկրորդը, առանց ամաչելու, հայտարարելՙ «Թուրքիայում քրիստոնյաներին չեն ոչնչացրել»:
Այսինքն ռուս պատմաբան Կուզնեցովի հերյուրանքները կամ Ցեղասպանության պատմական փաստերը նենգափոխելու նկրտումները նորություն չեն: Հետեւաբար մտահոգիչը ռուսների ընկալումն է որպես հայերի դաշնակից, իսկ Ռուսաստանիՙ իբրեւ հայ ժողովուրդի փրկարար եւ մշտական բարեկամ: Թուրք հեղինակները, ելնելով Աթաթուրք-Լենին սիրաբանությունից, վերջինը մինչ այդ սիրաբանել էր նաեւ հայ ազգի դահիճներիՙ Թալեաթի, Էնվերի եւ Ջեմալի հետ, պետք է քաջատեղյակ լինեին հայերի հանդեպ ռուսական բարեկամության բուն էությանը: Պարզապես նրանց ձեռնտու է թուրքական ժխտողականությունը հիմնավորել հայերի «բարեկամ» ռուս գիտնականների միջոցով, ինչը նրանց կարծիքով մեծացնում էր Հայոց ցեղասպանության հարցում միջազգային հանրությանն ապակողմնորոշելու հավանականությունը: Թերեւս դա է պատճառը, որ ռուս պատմաբան Օլեգ Կուզնեցովի «Ահաբեկչությունը հայ ազգայնականության գաղափարախոսությունն է եւ գործունեության համակարգված մեթոդը» վերնագրով հոդվածը նոյեմբերի 17-ին հրապարակել է պաշտոնական «Անադոլու» գործակալությունը, որպեսզի տարածելու մղումով դրան արձագանքի թուրքական մամուլը:
Ահա թե ինչպես է վերարտադրել ռուս պատմաբան Կուզնեցովի գրածները «Անադոլու» գործակալության թղթակցուհինՙ Դիլդար Բայքանը : «Կուզնեցովի վկայությամբ հայկական ջոկատները, որ ռուսական կայսերական բանակի մաս էին կազմում, ասպարեզ իջան 1914-ին, երբ Օսմանայան կայսրությունը հարձակվեց Ռուսաստանի վրա եւ բացվեց կովկասյան ռազմաճակատը, ապա ավելացնում. «Օսմանյան թուրքերի դեմ պատերազմելու համար 250 հայ էր եկել ԱՄՆ-ից: Այս մարդիկ շատ դաժան վարվեցին ռուսական բանակի կողմից Օսմանյան կայսրության սահմաններից դուրս գրավված հողերի խաղաղասեր թուրք բնակիչների նկատմամբ: Կովկասյան ռազմաճակատի գլխավոր շտաբի ռազմական ատյանի 1916 թվին կազմած զեկուցագիրը իմ աչքերով եմ տեսել: Հայ աշխարհազորայինների դեմ, նրանց կողմից կատարված սպանությունների, բռնաբարությունների, կողոպուտի համար դատական գործ էր հարուցված, որ պատերազմի ժամանակ մահպատիժ է ենթադրում միայն»:
Պատմաբանն ուշադրություն է հրավիրում այն հանգամանքի վրա, որ Արեւմուտքն առաջին անգամ հայկական կազմակերպությունների մասին արտահայտվեց 1878-ին Բեռլինի կոնֆերանսում, մինչ այդ,- ասում է նա,- Եվրոպան Օսմանյան կայսրության դեմ խաղարկել էր բալկանյան ժողովուրդների եւ էգեյան կղզիների հաղթաթղթերը, «Հայկական հարց» կոչվող խնդրի խաղարկումը գագաթնակետին հասավ Առաջին համաշխարհային պատերազմի սկզբնավորումով:
Ապա նա անդրադառնում է ղարաբաղյան առաջին պատերազմին, նշում է դրա ընթացքում «հարստացած» հայերի մասին, որպեսզի ընդգծի. «1995-ին Պետդումայում հայերի 1915 թվին առնչվող պնդումերի ճանաչումը իրականացավ հարստացած այդ հայերի ազդեցությամբ: Հիմա արդեն պարզորոշ կարելի է ասել, որ այդ ճանաչումն ամենեւին պայմանավորված չի եղել ռուսական քաղաքական վերնախավի հակաթուրքական դիրքորոշումով, բացի այդ ծանր էր նաեւ երկրի ֆինանսական վիճակը»:
Կուզնեցովը ոչ կարեւոր համարելով ճանաչման որոշումըՙ ընդգծում է ներկայումս ռուս-թուրքական հարաբերություններում այդ որոշման վրա կետրոնանալու ավելորդությունը, ապա շարունակում. «Անկարան քաջ գիտակցելով Պետդումայի ընդունած որոշման ավելորդությունը, ինչպես նաեւ իմանալով համանման փաստաթղթերը չեղյալ հայտարարելու ընթացակարգի բացակայությունը Ռուսաստանում, փաստաթուղթն ամենեւին խնդիր չի դարձնում, որ պահանջի չեղյալ հայտարարել: Հետեւաբար, հայերից բացի բոլորը նախընտրում են անտեսել ռուս պատգամավորների սխալմունքի արդյունքը հանդիսացող այդ փաստաթուղթը»:
Ինչ վերաբերում է «ահաբեկչությանը», դրա առնչությամբ Կուզնեցովը գրում է. «Հայերի ահաբեկչական գործունեությունը երբեւէ չի սահմանափակվել թուրք եւ ադրբեջանցի դիվանագետներին թիրախավորելով: Որպես հասարակական եւ քրեական երեւույթ հայկական ահաբեկչությունը խորն է եւ բազմակողմանի: Ես անձամբ հայկական ահաբեկչության հարցը չեմ դիտարկում որպես առանձին, մասնակի, հասարակության համար լուրջ վտանգ չներկայացնող խնդիր, ինչպես Արեւմտյան Եվրոպայի իրավաբանները, որոնք դեռեւս մնում են 1920-ական թթ.ի դիրքերում: Ահաբեկչությունը հայ ազգայնականության գաղափարախոսությունն է, գործունեության մեթոդը: Հայերը պատմության ողջ ընթացքում ձգտել են օտարների միջավայրում ապրել, փող վաստակել եւ արյունահեղություն սարքել: Այսպիսի ձգտում ունենալու դեպքում նպատակին հասնելու միակ ձեւը ահաբեկչության դիմելն էր եւ դիմեցին: Կատարածս աշխատանքների կամ գրածս հոդվածների համար նրանք սպառնալիքներով ահաբեկում էին նաեւ ինձ, սակայն ղարաբաղյան վերջին պատերազմում կրած պարտությունից հետո դադարեցրել են սպառնալիքները»:
Ռուս «գիտնականի» գլուխգործոցը մեկնաբանության կարիք չի զգում, նույնիսկ ավելորդ է ասել, որ նա տառապում է հայատյացության անասնական բնազդով, որովհետեւ այդ տառապանքը եզակի երեւույթ չէ Ռուսաստանում: Պարզապես ասենք, որ փաստաթուղթ ասելիս Կուզնեցովը նկատի ունի Պետդումայի Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչելու որոշումը, այդպես է ասում, որ հանկարծ չօգտագործի ցեղասպանություն բառը, կնշանակի ամաչկոտ է ստահակը:
