Աշխարհի 129 երկիր այցելած հարավկորեացի ճանապարհորդական բլոգեր ՅանգՄին Սկիեսն (YoungMin Skies) այցելել է Ադրբեջանի կողմից օկուպացված Արցախ և պատմել է անձնական տպավորությունների ու հույզերի մասին։ Նա նկարագրել է, թե ինչ է պատահել տարածաշրջանին 2023 թվականից հետո։
«Մեկ գիշերվա ընթացքում անհետացած Էթնիկ հայրենիք»
Հեղինակն Արցախը նկարագրում է մի հող, որտեղ հայերն ապրել են դարեր շարունակ։ Նա նշում է, որ տարածաշրջանն, ըստ էության, անհետացել է «մեկ գիշերվա ընթացքում», երբ ամբողջ հայ բնակչությունը՝ մոտ 120 հազար մարդ, ստիպված է եղել լքել իրենց տները։ Բլոգերը պատմում է նաև, որ Ադրբեջանի կառավարությունը, օգտվելով ՔՈՎԻԴ-19 համավարակից, Թուրքիայի հետ համատեղ հարձակվել է Արցախի վրա և արդյունքում էթնիկ զտումներ իրականացրել տարածաշրջանում։
Շինհրապարակներ՝ հիշողության փոխարեն
2026 թվականին հայտնվելով Արցախում՝ բլոգերը բախվել է արմատապես փոխված իրականության։ Մի կողմից, կա պետական վերակառուցման լայնածավալ ծրագիր. ավերված քաղաքները վերածվում են «խելացի» քաղաքների, կառուցվում են նոր ենթակառուցվածքներ, և իրականացվում է «Մեծ վերադարձ» նախագիծը: Մյուս կողմից, կա հայկական ներկայության համակարգված վերացում. կառույցները քանդվում կամ վերակառուցվում են, տեղանունները փոխվում, իսկ այն ամենը, ինչ հիշեցնում է նախկին բնակիչներին, հետևողականորեն անհետանում է։
Վերահսկվող նարատիվ
Ճանապարհորդությունը տեղի է ունեցել խիստ վերահսկվող պայմաններում՝ կազմակերպված խմբի կազմում՝ ուղեկցորդներով, որոնք փոխանցում էին միայն իրադարձությունների պաշտոնական տարբերակը: Հեղինակը պատմում է, որ արդեն Ստեփանակերտում ուղեկցորդը սկսել է ներկայացնել միակողմանի նարատիվ. տարածաշրջանի նախկին բնակիչներին անվանում «անօրինական վերաբնակիչներ», իսկ միակողմանի նարատիվ պարտադրելու փորձերն ակնհայտ էին ամբողջ շրջագայության ընթացքում: Ամբողջ ճանապարհորդության ընթացքում բարձր հնչում էր ադրբեջանական երաժշտություն, բլոգերը հեգնանքով մեկնաբանել է. «Այո, այո, մենք հասկացանք, որ Ադրբեջանում ենք»:
Ստեփանակերտում առաջին վայրը «Դեդո Բաբո» հուշարձանն էր: Բլոգերը նշել է, որ հուշակոթողը համակարգված կերպով վանդալիզմի է ենթարկվում:
Քարոզչությունից զատ, նա միաժամանակ գործնական դժվարությունների է հանդիպել: Հեղինակը պատմել է բյուրոկրատիայի, չաշխատող կայքերի և զբոսաշրջության ոլորտում բացահայտ խարդախության մասին: Նա բացատրեց, որ ներկայիս իրականության մեջ մենակ ճանապարհորդելն անհնար է. միայն գիդի ուղեկցությամբ:
«Կյանքիս ամենադժվար ճանապարհորդությունը»
ՅանգՄին Սկիեսը տեսածը անվանեց իր ամբողջ ճանապարհորդությունների ամենադժվար փորձառությունը: Նա ավերված քաղաքները համեմատել է Մերձավոր Արևելքում պատերազմների հետևանքների հետ՝ ընդգծելով, որ մարդածին ողբերգություններն ամենուրեք նույն պատկերն ունեն: Իբրև կորեացի՝ հեղինակն անձնական զուգահեռ է անցկացնում իր երկրի ճակատագրի հետ և խոսում է հայրենիքի և պատմական հիշողության կորստի ցավի մասին:
Բլոգերը եզրափակում է. «Հաղթողները կարող են վերաշարադրել պատմությունը, սակայն դա տեղի ունեցածը չի փոխում: Աշխարհը պետք է հիշի, քանի որ հազարամյակների ընթացքում կառուցված մշակույթն ու ժառանգությունն ի վիճակի են անհետանալ հաշված օրերի ընթացքում»:
«Միգուցե հայերը մի օր կրկին կարողանան այցելել այնտեղ, սակայն միայն հյուրի կարգավիճակով: Այն երբեք այլևս նրանց տունը չի լինի»,- եզրափակել է հեղինակը:
Աղբյուր՝ NEWS. AM
