Արցախի նախկին ՄԻՊ Գեղամ Ստեփանյանը հայտնում է.
ԱՄՆ փոխնախագահի այցի կապակցությամբ նրան ուղղվել են բազմաթիվ նամակներ և խնդրագրեր՝ Բաքվում ապօրինաբար պահվող հայ պատանդների ազատ արձակման հարցով։
Արտակ Բեգլարյանի հետ համատեղ պատրաստած մեր նամակով ԱՄՆ փոխնախագահի ուշադրությունն ենք հրավիրում ոչ միայն պատանդների խնդրին, այլ նաև անհայտ կորած անձանց ճակատագրի հարցին, որը մեր հանրությանը և անհայտ կորածների հարազատներին հուզող առանցքային հարց է։
Տեղադրում եմ նամակը, որը Սպիտակ տան պաշտոնական ընթացակարգով ուղարկվել է փոխնախագահ Վենսի գրասենյակ։
Նամակ՝ ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսին
Լեռնային Ղարաբաղի (Արցախի) մարդու իրավունքների պաշտպաններ Գեղամ Ստեփանյանից և Արտակ Բեգլարյանից
Հարգելի՛ պարոն փոխնախագահ,
Մենք ողջունում ենք Ձեր դիվանագիտական առաքելությունը մեր տարածաշրջան։ Այս այցը տեղի է ունենում նախագահ Թրամփի կողմից հաստատված խաղաղության գործընթացի վճռորոշ պահին։ Որպես Արցախի (Լեռնային Ղարաբաղի) մարդու իրավունքների պաշտպաններ՝ մենք շեշտում ենք, որ «Միջազգային խաղաղության և բարօրության Թրամփի ուղու» (TRIPP) հաջողությունը և 2025 թվականի օգոստոսի Վաշինգտոնյան գագաթնաժողովի արդյունքները մեծապես կախված են խորը հումանիտար վերքերի ապաքինումից։
Մինչ քաղաքական համաձայնագրերը նախաստորագրվում են, հարյուրավոր հայ ընտանիքներ, որոնց հարազատներն անհետացել են 2023, 2020 և 1990 թվականների ադրբեջանական ագրեսիաների ժամանակ, շարունակում են մնալ տանջալից անորոշության մեջ։ Անհայտ կորած անձանց հարցում Բաքվի կողմից համագործակցության մշտական բացակայությունը երկրորդական խնդիր չէ. այն տարածաշրջանային լարվածության հիմնական աղբյուրներից է և հարազատների ճակատագիրն իմանալու մարդու հիմնարար իրավունքի կոպտագույն խախտում։
Կայուն խաղաղություն չի կարող կառուցվել «անհայտ ճակատագրերի» հիմքի վրա։ Մենք խնդրում ենք, որ ԱՄՆ վարչակազմը ստանձնի առաջամարտիկի դեր հետևյալ հարցերում.
• Ստեղծել չեզոք, տվյալահեն մեխանիզմ՝ մարտական գործողությունների և Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած վառելիքի պահեստի պայթյունի ժամանակ անհայտ կորածների գտնվելու վայրը պարզելու և նրանց նույնականացնելու համար։
• Ապահովել լիակատար թափանցիկություն և ադրբեջանական կողմի համագործակցությունն անձանց կամ նրանց աճյունների որոնման և հայրենադարձման հարցում։
• Հստակ հանձնառություն ստանձնել, որ անհայտ կորածների ճակատագրերի հստակեցումը կդիտարկվի որպես անհրաժեշտ պայման տարածաշրջանային նախագծերի լիարժեք իրականացման համար։
Անհայտ կորածների հարցում հստակության անհրաժեշտությանը լրացնում է Բաքվում դեռևս բանտարկված 19 հայերի հրատապ խնդիրը։ Նրանց շարունակվող գերությունը, որն ուղեկցվում է շինծու դատավարություններով և հենց այս ամսում կայացված ցմահ դատավճիռներով, մարդասիրական հստակ խոչընդոտ է, որը պետք է հաղթահարվի։
Այս անձանց ազատության ապահովումը պարզագույն և ամենաարդյունավետ քայլն է, որը Միացյալ Նահանգները կարող է իրականացնել՝ ապացուցելու համար, որ խաղաղության այս գործընթացը խարսխված է արդարության, այլ ոչ թե լոկ հարմարվողականության վրա։ Սա հանրային վստահություն ձևավորելու ամենաուղիղ և կարճ ճանապարհն է, որպեսզի հայ ժողովուրդը հավատա խաղաղության օրակարգին։ Առանց այս հիմնարար մարդասիրական քայլերի, տարածաշրջանային ենթակառուցվածքային նախագծերը կզրկվեն երկարատև կայունության համար անհրաժեշտ հասարակական հիմքից։
Նախագահ Թրամփը բազմիցս հայտարարել է, որ իսկական կայունությունը կառուցվում է ուժի և հստակ բարոյական հանձնառությունների միջոցով, հատկապես երբ խոսքը վերաբերում է խոցելի բնակչության և կրոնական ժառանգության պաշտպանությանը։ Ձեր ներկայությունը Հարավային Կովկասում հզոր ազդակ է առ այն, որ Միացյալ Նահանգները մտադիր է առաջնորդել այս միջնորդությունը դեպի վերջնական, արդար և արժանապատիվ խաղաղություն։
Մենք հորդորում ենք Ձեզ անհայտ կորածների հարցի հանգուցալուծումը և բոլոր հայ գերիների ազատ արձակումը դարձնել Բաքվում Ձեր քննարկումների առանցքային թեմաները:
