«Կամ ես, կամ պատերազմ»․ Փաշինյանի քաղաքական շանտաժը. Սուրեն Սուրենյանց

Նիկոլ Փաշինյանի վերջին հայտարարությունը, որով նա ընդդիմությանը վերագրում է «խաղաղության վերանայման» և դրա հետևանքով «անխուսափելի պատերազմի» վտանգ, իր խորքում ունի բոլորովին այլ տրամաբանություն՝ իշխանության պահպանման նպատակով արված էժանագին մանիպուլյացիա։

Փաշինյանի կողմից հանրությանը պարտադրվում է կեղծ երկընտրանք՝ «կամ գործող իշխանություն, կամ պատերազմ», ինչը ոչ թե անվտանգության ապահովման, այլ իշխանության վերարտադրության գործիք է։

Հատկանշական է, որ Փաշինյանի նկարագրած սցենարը առավելապես հիշեցնում է ոչ թե այսօրվա ընդդիմության վարքագիծը, այլ հենց իր իշխանության նախապատերազմյան քաղաքականությունը։ 2018-2020 թվականներին բանակցային գործընթացի խզումը, Փաշինյանի առավելապաշտական հայտարարությունները և «զրոյական կետից» սկսելու մոտեցումը հանգեցրին մի իրավիճակի, որտեղ պատերազմը դարձավ գրեթե անխուսափելի։ Այս առումով, այսօր ներկայացվող «վտանգը» արդեն իսկ իրագործված սցենար է՝ գործող իշխանության պատասխանատվությամբ։

Միևնույն ժամանակ, այս հռետորաբանությունն ունի նաև արտաքին վտանգավոր հետևանքներ։ Երբ երկրի ղեկավարը ներքաղաքական ընդդիմախոսներին ներկայացնում է որպես «պատերազմ բերող ուժեր», նա փաստացի ուժեղացնում է Ադրբեջանի նարատիվը, ըստ որի՝ Հայաստանի ներսում ցանկացած իշխանափոխություն կարող է դիտարկվել որպես «ռևանշիզմ»։ Արդյունքում, ներքաղաքական գործընթացները դառնում են արտաքին շահարկման գործիք, ինչը լրջագույն հարված է ինքնիշխանությանը։

Գործող իշխանությունը փորձում է ներկայանալ որպես խաղաղության միակ երաշխավոր, սակայն փաստերն այլ բան են վկայում։ Միակողմանի զիջումների վրա հիմնված քաղաքականությունը չի ապահովել ո՛չ կայունություն, ո՛չ անվտանգություն։ Ավելին, նման մոտեցումը հաճախ ընկալվում է որպես խոցելիության դրսևորում, որը ոչ թե նվազեցնում, այլ մեծացնում է ճնշումների և նոր էսկալացիայի հավանականությունը։

Փաշինյանի առաջ քաշած տրամաբանությունը՝ իշխանափոխությունը նույնացնելով պատերազմի վտանգի հետ, նպատակային կառուցված մանիպուլյացիա է։

Ռիսկը պայմանավորված չէ ոչ թե իշխանության փոփոխությամբ, այլ քաղաքականության բովանդակությամբ։ Եթե գործող մոդելը արդեն բերել է պատերազմի և շարունակում է չապահովել կայուն խաղաղություն, ապա դրա շարունակությունն ինքնին ավելի մեծ վտանգ է պարունակում։

Այս պայմաններում իշխանափոխությունը պետք է դիտարկել ոչ թե որպես սպառնալիք, այլ որպես հնարավորություն՝ վերանայելու սխալները, վերականգնելու արտաքին քաղաքական հավասարակշռությունը և ձևավորելու ավելի հաշվարկված ու պատասխանատու անվտանգային քաղաքականություն։ Ի վերջո, «կամ ես, կամ պատերազմ» բանաձևը ոչ թե քաղաքական դիրքորոշում է, այլ մանիպուլյատիվ գործիք։

Սուրեն Սուրենյանց, քաղաքագետ