ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղար Անտոնիո Գուտերեշը BBC-ին ասել է, որ ԱՄՆ-ն այժմ կարծում է, որ իր իշխանությունն ավելի կարևոր է, քան միջազգային իրավունքը։
BBC Radio 4-ի «Այսօր» ծրագրին տված հարցազրույցում Գուտերեշն ասել է, որ Վաշինգտոնն այժմ հստակորեն առաջնորդվում է այն համոզմունքով, որ արդյունքների պետք է հասնել «Միացյալ Նահանգների կողմից ուժի և ազդեցության կիրառման, իսկ երբեմն՝ միջազգային իրավունքի շրջանակներում»։
BBC-ն զրուցել է Գուտերեշի հետ ԱՄՆ-ի կողմից Վենեսուելայի առաջնորդ Նիկոլաս Մադուրոյի գերի վերցնելուց երկու շաբաթ անց, և այն բանից հետո, երբ ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփը կրկին սպառնացել է անեքսիայի ենթարկել Գրենլանդիան։
Գուտերեշի խոսքով՝ այս իրավիճակում ՄԱԿ-ի հիմնարար սկզբունքները, այդ թվում՝ կազմակերպության անդամ պետությունների հավասարության սկզբունքը, սպառնալիքի տակ են։
Դոնալդ Թրամփը բազմիցս սուր քննադատության է ենթարկել ՄԱԿ-ը։ Անցյալ տարվա սեպտեմբերին Գլխավոր ասամբլեայում ունեցած իր ելույթում նա հայտարարեց, որ «վերջ է դրել յոթ պատերազմների, որոնք ոչ ոք չէր կարող ավարտել», մինչդեռ ՄԱԿ-ը «նույնիսկ չի փորձել օգնել դրանցից ոչ մեկին»։
«Հետագայում ես հասկացա, որ ՄԱԿ-ը մեզ չի օգնում», – ասել է Թրամփը։
Միևնույն ժամանակ, Գուտերեշը կասկածում է, որ լծակները ներկայումս նպաստում են հակամարտության իրական, երկարատև կարգավորմանը, այլ ոչ թե արագ, բայց կարճատև համաձայնություններին։ «Երկուսի միջև մեծ տարբերություն կա», – նշել է ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարը։
Գուտերեշը ընդունում է, որ ՄԱԿ-ը բարեփոխումների կարիք ունի: Նրա կարծիքով, Անվտանգության խորհուրդը, որը մի ժամանակ ստեղծվել էր որպես համաշխարհային խաղաղությունը սատարելու գործիք, այլևս չի ներկայացնում աշխարհը և անարդյունավետ է: Մի քանի օր առաջ Գլխավոր ասամբլեայում ելույթ ունենալով՝ Գուտերեշը նշել է, որ 1945 թվականին օգտագործված խնդիրների լուծման մեթոդները չեն լուծի 2026 թվականի խնդիրները:
Անվտանգության խորհրդի հինգ մշտական անդամներից յուրաքանչյուրը՝ Միացյալ Նահանգները, Ֆրանսիան, Մեծ Բրիտանիան, Չինաստանը և Ռուսաստանը, իրավունք ունի վետոյի ենթարկել Անվտանգության խորհրդի պարտադիր բանաձևերը։
ՄԱԿ-ի գլխավոր քարտուղարի խոսքով՝ Անվտանգության խորհրդի կազմը պետք է փոխվի այնպես, որ վերականգնվի դրա լեգիտիմությունը և «ամբողջ աշխարհին ձայն տրվի», մինչդեռ առանձին անդամների վետոյի իրավունքը պետք է սահմանափակվի։
