Հունվարի 17-ին Ֆրանսիայի Սենատը 336 կողմ և 1 դեմ ձայնով ընդունել է Լեռնային Ղարաբաղում Ադրբեջանի ռազմական ագրեսիան դատապարտելու, վերջինի դեմ պատժամիջոցներ կիրառելու և Արցախի հայ բնակչության վերադարձի մասին նոր բանաձև: Նիստին ներկա են եղել Ֆրանսիայում Հայաստանի դեսպան Հասմիկ Տոլմաջյանը և Լեռնային Ղարաբաղի ներկայացուցիչ Հովհաննես Գևորգյանը։ Սենատն այս բանաձևով աջակցում է Հայաստանի տարածքային ամբողջականությանն ու ինքնիշխանությանը, «վճռականորեն» դատապարտում է Ադրբեջանի կողմից, իր դաշնակիցների աջակցությամբ, 2023 թ. սեպտեմբերի 19-ին և 20-ին իրականացված ռազմական ագրեսիան ընդդեմ Լեռնային Ղարաբաղի, կոչ է անում Ադրբեջանին երաշխավորելու հայ բնակչության վերադարձի իրավունքը Լեռնային Ղարաբաղ՝ ստեղծելով այնպիսի պայմաններ, որոնք կապահովեն նրանց անվտանգությունն ու բարեկեցությունը։ Իրավունք է վերապահում Հայաստանին պաշտպանելու իր տարածքային ամբողջականությունը և ապահովելու իր անվտանգությունը, այդ թվում՝ ռազմական ճանապարհով, կոչ է անում Ադրբեջանին և նրա դաշնակիցներին անհապաղ և անվերապահ դուրս բերել իրենց զորքերը Հայաստանի ինքնիշխան տարածքից:
Բանաձևը ընդգրկուն է, կարևորում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ում փորձագետների միջազգային խմբի ստեղծումն ու գործուղումը Լեռնային Ղարաբաղ՝ մշակութային և կրոնական ժառանգության վիճակի վերաբերյալ տեղեկատվական զեկույց պատրաստելու համար, կարևորում է նաև ամենախիստ միջոցների ձեռնարկումը, այդ թվում՝ Ադրբեջանի ղեկավարների ակտիվների առգրավումը և Ադրբեջանից գազի և նավթի ներմուծման էմբարգոն՝ Ադրբեջանի կողմից իրականացվող ռազմական ագրեսիայի դեմ պատժամիջոցներ կիրառելու համար:
Թերևս վերոիշյալ դրույթներից պետք է առանձնացնել Հայաստանին ռազմական օգնություն և տեխնիկա մատակարարելու՝ Ֆրանսիայի կառավարության որոշումը ողջունելու Սենատի մոտեցումը: Ի դեպ՝ այս հանգամանքը հենց հունվարի 17-ին ընդգծել է “IRNA” գործակալությունը՝ դա պայմանավորելով Հայաստանին պաշտպանական սարքավորումներ և ռազմական տեխնիկա տրամադրելու միջոցով Ադրբեջանի հնարավոր ագրեսիան և տարածքային ամբողջականության ոտնահարումները կասեցնելու անհրաժեշտությամբ:
Թվում էր, թե Սենատի բանաձևում Հայաստանին վերապահվող «իր տարածքային ամբողջականությունն ու անվտանգությունը ռազմական ճանապարհով ապահովելու և պաշտպանելու» իրավունքը, Էրդողանի գլխավորությամբ հավասարակշռությունից կհանի Թուրքիայի ղեկավարներին: Նրանք դեռ մի կողմ, նույնիսկ թուրքական թերթերը, դրսևորելով «օրինակելի» զսպվածություն, ողջամտորեն շրջանցեցին ֆրասիական Սենատի բանաձևը:
Համենայն դեպս, հոդվածը գրի առնելու պահին թուրքական կողմը, թեկուզ մամուլի մակարդակով, բանաձևին որևէ արձագանք դեռ չէր տվել: Ընդ որում՝ Ֆրանսիայի Սենատը, 2020 թ. նոյեմբերի 10-ի չարաբաստիկ եռակողմ հայտարարությունից հետո՝ նոյեմբերի 26-ին ճանաչել է Արցախի Հանրապետության անկախությունը, իսկ ընթացիկ տարվա հունվարի 11-ին Իլհամ Ալիևը հերթական անգամ Հայաստանին զինելու մեջ մեղադրել Ֆրանսիային: Նա, «գորշ գայլերի» երբեմնի խոսափող «Ենիչաղ» թերթի վկայությամբ, ասել է. «Հայաստանին զինելու նպատակը Ադրբեջանին մշտապես ճնշման տակ պահելու նկրտումն է: Ցավոք, դրանում Ֆրանսիան առաջամարտիկի դեր է ստանձնել: Նա զինելու, աջակցելու միջոցով Հայաստանին պատրաստում է առաջիկա նոր պատերազմին: Այդ իսկ պատճառով ֆրանսիական քաղաքականությունը Կովկասում լարվածության անսպառ աղբյուր է դարձել: Ղարաբաղյան երկրորդ պատերազմի ընթացքում ես առավելապես հեռախոսով դիմել եմ Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանին և ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինին: Դա տրամաբանական է: Եթե մեր եկիրը կանգնի նոր դժվարության առջև, ապա ես առաջինը կդիմեմ նախագահ Էրդողանին»:
Հակոբ Չաքրյան, թուրքագետ
