Սա անհատական նախաձեռնություն է եղել, իրավապաշտպանները համագործակցել են անմիջականորեն հանցագործությունից տուժած խմբերի հետ։ Նաև պետք է ֆիքսենք, երբ գործերը կոմունիկացվեցին Ադրբեջանի հետ, տեղեկատվություն է ներկայացվել Հայաստանի Հանրապետությանը՝ արդյոք Հայաստանը ցանկանո՞ւմ է որպես երրորդ կողմ ներգրավվել իրավական գործընթացներին։ 2017 թվականին ՀՀ կառավարությունը որոշում է կայացրել ներգրավվել որպես երրորդ կողմ, այսինքն՝ կառավարությունը նույնպես իրավական դիրքորոշումներ է ներկայացրել, այսօր կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ այս մասին ասաց իրավաբան Սիրանուշ Սահակյանը՝ անդրադառնալով օրերս ՄԻԵԴ-ի կողմից հրապարակած «Վ․ Թ․ և մյուսներն ընդդեմ Ադրբեջանի» գործով վճռին։
Ասուլիսին ներկա, դիմումատուների ներկայացուցիչ, իրավաբան Արաքս Մելքոնյանն իր հերթին կարևորեց ՄԻԵԴ-ի այս վճիռը, քանի որ այն առաջինն է, որ վերաբերում է Ապրիլյան պատերազմի ընթացքում զինծառայողների սպանություններին։ Դրանց վերաբերյալ ևս 21 բողոք է ներկայացված ՄԻԵԴ։
Հիշեցնենք՝ Հայկ Թորոյանն ապրիլյան պատերազմի ժամանակ ծառայակից ընկերոջ հետ փորձել է զենք հասցնել առաջնագիծ, սակայն նրանք ադրբեջանական դիվերսիոն խմբի կողմից ենթարկվել են հարձակման։ Բանախոսի ներկայացմամբ՝ ըստ էության՝ մարտ է ծավալվել, զինծառայողը ծանր վիրավորվել էինքնուրույն քայլել չի կարողացել։ Ադրբեջանցի զինվորները նրան անդամահատել են, գլխատման միջոցով կյանքից զրկել։
«ՄԻԵԴ այս վճիռը շատ կարևոր նշանակություն ունի՝ արձանագրելու պատերազմական ծանրագույն հանցագործությունը։ Մենք ունեինք էական փաստական ապացույցներ, տվյալներ։ Ադրբեջանցիները ներխուժել էին Թալիշ, իրականացրել էին քաղաքացիական անձանց նկատմամբ ոճրագործություն, սպանություն, մարմինների խեղում։ Դրանք փոխկապակցված հանցագործություններ են։ Այդ ամենին ներգրավված անձինք արել էին լուսանկարներ ու դրանք տարածել սոցիալական ցանցերում, ունեինք նաև ֆիզիկական անձի վկայությունները, որ ականատես էր եղել այդ ամենին, և իհարկե՝ Ադրբեջանի պաշտպանության նախարարության հայտարարությունը, ըստ որի, մաքրել են Թալիշի հարակից շրջանները հայկական ուժերից։ ՄԻԵԴ-ը ընդունել է մեր բոլոր փաստարկներն ու ընդունել Ադրբեջանի իրավազորությունը»,-ասաց Մելքոնյանը։
Նա շեշտեց՝ Ապրիլյան պատերազմում հայ զինծառայողներին գլխատած, անդամահատած ադրբեջանցի զինծառայողները Ադրբեջանում հերոսացվում էին,պարգևատրվում, այդ վարքագիծը դարձել էր օրինակելի։
«Մենք գիտենք այդ խմբի որոշ անդամների տվյալները, որևէ մեկը պատասխանատվության չի ենթարկվել. ավելին հանդիպումներ էին կազմակերպում երիտասարդների հետ, պատմում էին այդ մասին, պարգևատրվում։ Այս անպատժելիությունը ծնեց մի իրավիճակ, որ 2020-ի 44-օրյա պատերազմի ընթացքում եղան շուրջ 30 գլխատումներ, գերեվարված զինծառայողների այլ սպանություններ, այդ թվում՝ գլխատումներ կանանց, տարեցների շրջանում։ Ավելին, որպես ահաբեկման մեթոդ՝ ադրբեջանցի զինծառայողները դրանք տեղադրել էին սոցցանցերում»,-նշեց Մելքոնյանը։
Նա հիշեցրեց, որ 2023-ի սեպտեմբերյան հարձակման ժամանակ շատ արցախցիներ հենց այս պեքերն էին հիշումում և հարց տալիս՝ ինչպե՞ս կարող են մնալ Արցախում, երբ ծերերի, զինծառայողների գլխատումներ են եղել, և դրանք կատարողները մնացել են անպատիժ։
«Չկար այլ տարբերակ, քան տարածքը լքելն էր, քանի որ անձինք էական ու իրական վտանգ էին զգում իրենց կյանքի համար, քանի որ տեսել էին, թե ինչպես էին կատարվում սպանություններ, այդ թվում խմբակային, և որևէ մեկը չէր ենթարկվել պատժի։ Այն ռիսկը, որ թերևս էլի կլինեն նման դեպքեր, ուղղակիորեն ազդել է մարդկանց որոշման վրա»,-ասաց Մելքոնյանը։
