Նավթ և գազ արտահանող Ադրբեջանը, որտեղ աղբը չեն տարանջատում, որտեղ լրագրողներն ու իրավապաշտպանները բանտում են, այս տարի կլիմայի փոփոխության խնդիրների միջազգային խոշոր համաժողով (COP29) է անցկացնելու, գրում է BBC-ն։
Սա վրդովվեցնում է կանաչ էներգիայի համար պայքարող կազմակերպություններին և միջազգային դիտորդներին, որոնք կարծում են, որ Ադրբեջանը համաժողովի միջոցով ցանկանում է «կանաչացնել» իր հեղինակությունը։
Միևնույն ժամանակ, Բաքվի որոշ հանդիսության տներ և մեծ ռեստորաններ դադարել են նոյեմբերին հարսանիքների պատվերներ ընդունել։ Նման իրավիճակ է ստեղծվել բազմաթիվ մայրաքաղաքային հյուրանոցների դեպքում։ Դրանք նոյեմբերի համար (երբ տեղի կունենա համաժողովը) իրենց կայքերում նախնական պատվերներ չեն ընդունում։
Սահմանափակումները Բաքվի բնակիչներից շատերին արդեն հիշեցրել են համավարակի շրջանի մասին։ Այն ժամանակ նույնպես արգելված էին հարսանիքները, փակվում էին ռեստորանները, իսկ ուսանողներին ուղարկում էին հեռավար ուսուցման կամ արձակուրդի։
Մայրաքաղաքի բնակիչներն ասում են, որ արդեն ասեկոսեներ ենտարածվում, որ համաժողովի ընթացքում փողոց դուրս գալը թույլատրվելու է օրական ընդամենը երկու ժամով, ինչպես եղել է լոքդաունի ժամանակ։ Ադրբեջանն, ի դեպ, համավարակի սկսվելուց ավելի քան չորս տարի անց դեռևս փակ է պահում իր ցամաքային սահմանները՝ Քովիդի դեմ պայքարի պատրվակով։
«Փակ սահմաններով և արգելքներով ես պատրաստ եմ հավատալ նաև դրան [թույլտվությամբ փողոց դուրս գալը]», – ասում է թոշակառու Մալահաթը, որը զբաղվում է սննդի կազմակերպմամբ․ պատվերով ազգային ուտեստներ է պատրաստում: Նա մտավախություն ունի, որ օրական միայն երկու ժամով կկարողանա դուրս գալ, ինչը կարող է կործանել Մալահաթի փոքր բիզնեսը։
Transparency International-ը Ադրբեջանում կլիմայական համաժողովի անցկացումը «շահերի տագնապալի բախում» է անվանում։ Իրավապաշտպանները նշում են, որ երկիրը «կլիմայի նկատմամբ անբարյացակամ է», արդյունահանում է նավթ և ծրագրում է եռապատկել գազի արդյունահանումը։ Իսկ այս միջոցառումը նախագահելու է մեկը, որը նախկինում 20 տարի ղեկավար պաշտոններ է զբաղեցրել պետական նավթային ընկերությունում։
Ադրբեջանի բնապահպանական իմիջը շատերի մոտ հարցեր է առաջացնում։ Երկրին դեռ չի հաջողվել լուծել կենցաղային աղբի հավաքման ու վերամշակման խնդիրը։
Ադրբեջանը հայտնի է իր արևոտ օրերի մեծ քանակով, իսկ Բաքուն նույնիսկ «քամիների քաղաք» են անվանում։ Միջազգային էներգետիկ գործակալության տվյալներով, Ադրբեջանում էներգիայի վերականգնվող աղբյուրների (ներառյալ հիդրոէլեկտրակայանների) բաժինը կազմել է ընդհանուր արտադրության ընդամենը 1%-ը։
«Հանածո վառելիքի շահառուներին կլիմայի պաշտպանի դեր խաղալուն հրավիրելը ժամանակի վատնում է», – ասում է Oil Change International-ը և Ադրբեջանի վարքագիծն անվանում է հեղինակության «կանաչացում» (greenwashing) («սպիտակեցման» համանմանությամբ):
COP29-ը հեղինակության «կանաչացում» են անվանում նաև ադրբեջանցի լրագրողները և միջազգային իրավապաշտպանները՝ նշելով, որ միջոցառումն անցկացվում է ԶԼՄ-ների, ինչպես նաև ռեժիմի քննադատների դեմ բռնաճնշումների նոր ալիքի ժամանակ։
Քննադատներն ասում են, որ Ադրբեջանն օգտագործում է միջազգային խոշոր միջոցառումները՝ մարդու իրավունքների խախտումներով արատավորված իր հեղինակությունը սպիտակեցնելու համար:
Նրանցից մեկը իրավապաշտպան Ռասուլ Ջաֆարովն էր, որը 2012 թվականից, երբ Ադրբեջանը հյուրընկալում էր «Եվրատեսիլ» երգի մրցույթը, Բաքվում կազմակերպեց իր այլընտրանքային «Երգիր հանուն ժողովրդավարության» մրցույթը, որպեսզի ուշադրություն հրավիրի մարդու իրավունքների պաշտպանության ու ժողովրդավարության խնդիրների վրա։ Վերջին նման մրցույթը նա անցկացրել է 2014 թվականին, որից հետո հայտնվել է բանտում՝ ֆինանսական հանցագործությունների մեղադրանքով։ Դեռևս պարզ չէ՝ արդյո՞ք COP29-ը նման էկոակտիվիստների նոր բողոքի պատճառ կդառնա։
