Հնդկական կենտրոնական «Հինդու» անգլիալեզու թերթի ապրիլի 30-ի համարում հրատարակվել է Սանջանա Գանեշի «Տան հնչյունը» հոդվածը Հնդկաստանի Չեննայ (նախկինում՝ Մադրաս) քաղաքի հայկական Սուրբ Մարիամ եկեղեցու զանգերի մասին: Նշվում է, որ դրանց պատմությունը ոչ միայն տեղական ժառանգության, այլեւ հնդկահայ համայնքի պատմական հիշողության կարեւոր մասն է: Եկեղեցին շուրջ երեք դար շարունակ պահպանել է իր առանձնահատուկ ներկայությունը՝ դառնալով հայկական անցյալի կենդանի վկայություն: Հոդվածում նկարագրվում է, թե ինչպես Հայոց ցեղասպանության հիշատակի օրը եկեղեցու զանգերի ղողանջը տարածվել է քաղաքի փողոցներով՝ ստեղծելով խորհրդանշական ու հուզիչ մթնոլորտ:
Հայերը Չեննայում հաստատվել էին դեռեւս 17-րդ դարի կեսին: Ժամանակի ընթացքում համայնքը զգացել է սեփական աղոթատեղի ունենալու անհրաժեշտությունը, կառուցվել է փոքր փայտաշեն մատուռ, որը հետագայում վերածվել է մեծ եկեղեցու: Այսօր Սուրբ Մարիամ եկեղեցին համարվում է քաղաքի հայկական ժառանգության գլխավոր խորհրդանիշերից մեկը: Եկեղեցու ամենանշանավոր հատվածներից է շուրջ 300-ամյա զանգակատունը, որն ունի վեց մեծ զանգ: Ամենահին զանգը թվագրվում է 1754 թվականով եւ առանձնահատուկ արժեք ունի: Դրա վրա կա նաեւ թամիլերեն արձանագրություն, ինչը վկայում է հայերի սերտ կապերի մասին տեղի արհեստավորների եւ հասարակության հետ: Որոշ զանգեր նվիրաբերել են տեղի հայ բարերար ընտանիքները՝ ի հիշատակ մահացած հարազատների: Իսկ վերջին երկու զանգերը 1837 թվականին ձուլել է հայտնի զանգաձուլող Թոմաս Միրսը Լոնդոնից, ինչը եւս ընդգծում է համայնքի միջազգային կապերը:
Հնդկաբնակ հետազոտող Աշխեն Խաչատրյանի մեկնաբանությամբ՝ զանգերը խորհրդանշում են հայկական եւ թամիլական մշակույթների յուրօրինակ հանդիպումը: Դրանք վկայում են, որ Մադրասի հայերը մեկուսացված համայնք չեն եղել, այլ ակտիվորեն համագործակցում էին տեղացիների հետ՝ պահպանելով սեփական ինքնությունն ու միաժամանակ ինտեգրվելով տեղի կյանքին:
Այսօր զանգերը հնչում են ոչ միայն կիրակնօրյա պատարագներին, այլեւ հայկական Սուրբ Ծննդի, Զատկի, Հայոց ցեղասպանության հիշատակի օրվա եւ համայնքային այլ նշանակալի առիթներով: Հոդվածը եզրափակվում է այն մտքով, որ այս զանգերի ձայնը պարզապես հնչյուն չէ. այն հիշողություն է, ինքնություն եւ հայրենիքից հազարավոր կիլոմետրեր հեռու ապրող հայերի համար հոգեւոր կապ անցյալի ու ներկայի միջեւ:
Ա. Բ.
